Người Việt chạm tay vào UAV, robot: cơ hội cho sản xuất

Cuối tuần trên phố đi bộ Hồ Gươm, giữa không khí nhộn nhịp cuối năm, người dân xếp hàng trải nghiệm UAV, robot, xe tự hành… ngay giữa trung tâm Hà Nội. Không còn là chuyện trên báo hay video YouTube, công nghệ từng chỉ xuất hiện trong nhà máy hoặc quân sự giờ đã bước ra phố, ai cũng có thể chạm tay.

Sự kiện đó là một phần của Techfest Việt Nam 2025, nơi các công nghệ Make in Vietnam được mang ra không gian công cộng trong 3 ngày. Nghe có vẻ chỉ là hoạt động “trình diễn cho vui”, nhưng nếu bạn đang làm trong sản xuất, quản lý doanh nghiệp hoặc quan tâm chuyển đổi số, thì đây là lời nhắc rất rõ: AI, robot, UAV không còn xa xỉ. Nó đang thành năng lực bắt buộc nếu muốn cạnh tranh 3–5 năm tới.

Bài viết này không chỉ kể chuyện phố đi bộ Hồ Gươm. Mục tiêu là rút ra:

• Những xu hướng công nghệ từ UAV, robot đến AI thị giác đang có mặt ngay tại Việt Nam
• Ý nghĩa thực sự của việc “mang công nghệ ra phố” với doanh nghiệp sản xuất
• Một lộ trình thực tế để nhà máy Việt bắt đầu ứng dụng AI & robot từ nhỏ đến lớn

---

1. Từ phố đi bộ Hồ Gươm đến nhà máy: công nghệ đang “bình dân hóa”

Điểm quan trọng nhất của hoạt động trải nghiệm UAV, robot ở Techfest 2025 không phải là hiệu ứng truyền thông, mà là tín hiệu: công nghệ đang rời khỏi phòng thí nghiệm, bước vào đời sống và sản xuất.

Người dân được thử, doanh nghiệp được thấy

Khi robot giao tiếp với trẻ nhỏ, UAV bay trình diễn trước hàng trăm người, tâm lý “công nghệ cao là thứ xa vời” bị phá vỡ khá nhanh. Điều này tạo ra hai hiệu ứng tốt:

1. Người lao động bớt sợ máy
   Công nhân, kỹ sư trẻ đi dạo Hồ Gươm cuối tuần, tận mắt thấy hệ thống tự động, robot cộng tác (cobots) hoàn toàn có thể đứng cạnh người mà không nguy hiểm. Điều này giảm bớt tâm lý “robot đến là mất việc”, mở đường cho đào tạo kỹ năng mới.

2. Lãnh đạo doanh nghiệp có thêm “chất xúc tác”
   Không ít chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ thường nghĩ: “AI, robot là chuyện của FDI, của các ông lớn”. Khi thấy startup Việt, trường đại học Việt đem robot, phương tiện tự hành, UAV trưng bày, họ sẽ đặt một câu hỏi rất khác:

   “Nếu họ đã làm được demo ngoài đường, thì nhà máy mình liệu có đang chậm quá không?”

Công nghệ Make in Vietnam không còn là khẩu hiệu

Techfest nhiều năm qua đã có khu trưng bày startup, nhưng việc mang sản phẩm Make in Vietnam ra phố là bước nâng cấp:

• Robot tự hành phục vụ logistics trong nhà máy mô phỏng lại trên phố
• UAV nông nghiệp, UAV giám sát công trình bay thử cho người dân xem
• Giải pháp AI thị giác (computer vision) nhận diện vật thể, hỗ trợ kiểm tra chất lượng được minh họa qua các trò chơi tương tác

Khi một em học sinh lớp 9 điều khiển robot made-in-Vietnam đi theo line, tránh vật cản giữa phố, bạn có thể hình dung 5–7 năm nữa, lực lượng lao động mới sẽ nhìn robot & AI như “dụng cụ bình thường” chứ không phải điều gì đáng sợ.

---

2. UAV, robot, AI đang giải bài toán gì cho sản xuất Việt Nam?

Trong sản xuất, AI, UAV, robot không phải để “cho có”, mà để giải vài bài toán rất cụ thể: thiếu lao động, yêu cầu chất lượng cao hơn, áp lực chi phí, và tiêu chuẩn an toàn.

Robot trong nhà máy: từ hàn, sơn đến đóng gói

Robot công nghiệp không còn chỉ xuất hiện ở các tập đoàn FDI. Nhiều nhà máy cơ khí, đồ gỗ, thực phẩm Việt đã:

• Dùng robot hàn cho các mối hàn lặp đi lặp lại, cần độ chính xác cao
• Dùng cánh tay robot cho thao tác bốc xếp, đóng gói cuối dây chuyền
• Ứng dụng cobots đứng cạnh công nhân, làm các thao tác nặng hoặc nguy hiểm

Xu hướng 2025–2027 là kết hợp robot + AI thị giác:

• Camera kiểm tra bề mặt sản phẩm (vết xước, lỗi sơn, cong vênh)
• AI phân loại sản phẩm lỗi, gửi dữ liệu về hệ thống MES/ERP
• Robot tự động loại bỏ sản phẩm lỗi khỏi dây chuyền

Doanh nghiệp không chỉ giảm tỷ lệ lỗi, mà còn tạo được dòng dữ liệu chuẩn để phân tích nguyên nhân gốc rễ, cải tiến quy trình.

UAV trong công nghiệp và hạ tầng

UAV không chỉ là thú chơi, mà đang đi vào các ứng dụng rất “chân đất mắt toét”:

• Giám sát công trình, nhà xưởng, khu công nghiệp: kiểm tra mái nhà xưởng, bãi chứa hàng, khu vực khó tiếp cận
• Kiểm tra đường dây, trụ điện, năng lượng tái tạo: UAV chụp ảnh, AI phân tích phát hiện nứt gãy, cháy sém, rỉ sét
• Nông nghiệp thông minh: phun thuốc, bón phân, chụp ảnh đa phổ để đánh giá sức khỏe cây trồng

Điểm chung là: giảm rủi ro an toàn cho con người và tăng tốc độ kiểm tra. Một đội UAV có thể làm khối lượng công việc tương đương 5–10 kỹ thuật viên leo trèo, di chuyển, với độ chi tiết dữ liệu còn tốt hơn.

AI thị giác (computer vision) trong kiểm tra chất lượng

Nhiều doanh nghiệp sản xuất ở Bắc Ninh, Hải Phòng, Bình Dương đã bắt đầu thử nghiệm AI thị giác cho QC/QA:

• Camera + AI nhận diện lỗi ngay trên line, tốc độ hàng trăm sản phẩm/phút
• Giảm phụ thuộc vào nhân viên kiểm tra thủ công, vốn dễ mỏi mắt, chủ quan
• Toàn bộ dữ liệu lỗi được lưu lại, hỗ trợ phân tích và truy xuất nguồn gốc

Thực tế cho thấy:

• Một số dự án AI thị giác thành công giúp giảm 30–50% chi phí kiểm tra thủ công
• Tỷ lệ “lọt lỗi” về phía khách hàng giảm mạnh, cải thiện đáng kể đánh giá từ đối tác FDI

---

3. Vì sao việc người dân được trải nghiệm công nghệ lại quan trọng với doanh nghiệp?

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp thường nghĩ: triển lãm công nghệ ngoài đường chỉ là vui vẻ cho giới trẻ. Tôi không đồng ý. Đây là phần nền văn hóa số mà doanh nghiệp không thể tự xây, nhưng lại hưởng lợi trực tiếp.

Thay đổi tư duy xã hội về AI và robot

Khi AI, robot, UAV xuất hiện tự nhiên trong đời sống, người lao động:

• Bớt lo “mất việc vì robot”, vì thấy vẫn cần con người điều khiển, vận hành, giám sát
• Nhìn thấy công việc mới xung quanh công nghệ: kỹ thuật viên bảo trì robot, lập trình viên AI, chuyên viên phân tích dữ liệu
• Dễ chấp nhận kế hoạch chuyển đổi số trong nhà máy, thay vì phản đối vì sợ hãi

Điều này rất quan trọng, vì rất nhiều dự án chuyển đổi số ở Việt Nam thất bại không phải vì công nghệ, mà vì con người không ủng hộ.

Doanh nghiệp có “đất” để tuyển và đào tạo nhân lực mới

Khi học sinh, sinh viên được tiếp xúc robot, UAV từ sớm:

• Họ chọn học các ngành cơ điện tử, AI, tự động hóa với tâm thế hào hứng hơn
• Startup công nghệ Việt có thêm đội ngũ trẻ dám thử nghiệm trong công nghiệp
• Doanh nghiệp sản xuất có nguồn nhân lực “biết việc” hơn, không phải dạy từ số 0

Nếu bạn là chủ nhà máy, hãy để ý:
Những doanh nghiệp nào kết nối sớm với các hệ sinh thái như Techfest, cuộc thi robot, CLB STEM… sẽ có lợi thế tuyển dụng lớn 3–5 năm tới.

---

4. Lộ trình thực tế để nhà máy Việt bắt đầu với AI, robot, UAV

Đừng chờ đến khi “hoàn hảo mới làm”. Cách tiếp cận hiệu quả nhất mà tôi thấy ở các doanh nghiệp Việt là: nhỏ – nhanh – đo được.

Bước 1: Chọn 1–2 bài toán cụ thể, đo được

Thay vì “chuyển đổi số toàn diện”, hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản:

• Khâu nào trong nhà máy đang tốn nhân công lặp lại nhất?
• Khâu nào gây nhiều lỗi, bị khách hàng phàn nàn nhất?
• Khu vực nào nguy hiểm, độc hại mà vẫn phải dùng người?

Từ đó, chọn 1–2 bài toán như:

• Kiểm tra ngoại quan sản phẩm trên một line cụ thể
• Tự động hóa khâu bốc xếp bao tải, thùng carton nặng
• Giám sát tình trạng mái nhà xưởng bằng UAV định kỳ

Bước 2: Thử nghiệm (pilot) trong 3–6 tháng

Với mỗi bài toán, hãy tìm đối tác giải pháp (startup, viện nghiên cứu, công ty tích hợp hệ thống) và thống nhất rõ từ đầu:

• Mục tiêu định lượng: giảm bao nhiêu % lỗi, tiết kiệm bao nhiêu công, an toàn tăng ra sao
• Phạm vi nhỏ, rõ ràng: 1 line, 1 khu vực, 1 công đoạn
• Cách đánh giá và “chốt”: sau 3–6 tháng, nếu đạt A, B, C thì mở rộng, nếu không thì dừng, không kéo dài

Điểm quan trọng:
Hãy để đội kỹ thuật và công nhân trực tiếp tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế pilot. Họ hiểu hiện trường hơn bất cứ ai.

Bước 3: Chuẩn hóa dữ liệu và quy trình

AI, robot chỉ hiệu quả khi bạn có:

• Dữ liệu ổn định (hình ảnh sản phẩm, log lỗi, lịch bảo trì)
• Quy trình rõ ràng: ai chịu trách nhiệm khi hệ thống báo lỗi, cách phản ứng ra sao

Đây là chỗ nhiều doanh nghiệp Việt hay bị “nghẽn”: mua được máy, lắp được hệ thống, nhưng quy trình giấy tờ cũ không đổi, dữ liệu không được chuẩn hóa, kết quả là AI không phát huy được sức mạnh.

Nếu cần một quy tắc đơn giản:

“Không có dữ liệu, không có AI. Dữ liệu bẩn, AI hỏng.”

Bước 4: Mở rộng dần thành chiến lược chuyển đổi số

Khi đã có 1–2 dự án thành công nhỏ, doanh nghiệp sẽ:

• Dễ thuyết phục ban lãnh đạo đầu tư tiếp
• Dễ tạo được niềm tin từ công nhân và quản lý trung gian
• Có dữ liệu thực tế để thương lượng với nhà cung cấp công nghệ ở các dự án lớn hơn

Lúc đó, hãy nghĩ xa hơn:

• Kết nối hệ thống AI, robot với MES, ERP
• Ứng dụng thêm phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu, tối ưu năng lượng
• Từng bước xây dựng “nhà máy thông minh” thay vì nhảy vọt một lần rồi… vỡ kế hoạch

---

5. Doanh nghiệp nên làm gì từ sau Techfest 2025?

Sự kiện người dân trải nghiệm UAV, robot ở Hồ Gươm sẽ kết thúc sau 3 ngày. Điều còn lại là: doanh nghiệp nào biến cảm hứng thành hành động trước.

Những việc có thể làm ngay trong 30 ngày

1. Khảo sát nhanh trong nội bộ
   Hỏi các quản đốc, trưởng ca, trưởng bộ phận:

   • “Khâu nào lặp lại, tốn người, dễ lỗi nhất?”
   • “Nếu có robot/AI làm thay một việc, anh/chị chọn việc gì?”

2. Làm việc với 1–2 đơn vị công nghệ
   Gặp trực tiếp startup, viện nghiên cứu, doanh nghiệp giải pháp trong nước. Đừng chỉ xin báo giá, hãy đưa bài toán cụ thể và yêu cầu họ đề xuất pilot.

3. Chọn 1 dự án thử nghiệm và chốt kế hoạch
   Xác định rõ: phạm vi, mục tiêu, ngân sách, thời gian, cách đo lường.

Câu chuyện không chỉ là công nghệ

Tôi tin rằng tương lai sản xuất Việt Nam không thua kém ai, miễn là chúng ta dám bắt đầu sớm, dù nhỏ. Những buổi trình diễn UAV, robot trên phố đi bộ không chỉ là “show”. Đó là cách để xã hội, người lao động, lãnh đạo doanh nghiệp cùng nhìn chung một hướng:

Sản xuất Việt Nam phải đi lên bằng công nghệ, bằng AI, bằng tự động hóa – chứ không thể mãi dựa vào nhân công rẻ.

Nếu bạn đang điều hành một nhà máy, câu hỏi thực tế hôm nay không còn là “AI, robot có phù hợp với mình không?” nữa. Câu hỏi nên là:
“Mình sẽ bắt đầu ở đâu, vào tháng nào, với bài toán nào cụ thể?”

Và tốt nhất là, có câu trả lời rõ ràng ngay trong năm 2026, trước khi đối thủ của bạn trả lời xong câu hỏi đó.