Yapay Zekâ Destekli Tarım Dronları: Çiftçi Neden Yatırım Yapıyor?

ABD’de 2025’in üçüncü çeyreğinde yapılan kapsamlı bir saha araştırması şunu net söylüyor: Tarım dronları “deneme-yanılma” aşamasını hızla geçip üretim altyapısının bir parçasına dönüşüyor. Araştırmaya göre dron sahibi çiftçilerin %67’si dronlara olumlu bakıyor ve olumsuz görüş bildiren oran %0. Daha çarpıcı olanı: Dron kullananların %72’si yeniden satın alma/kiralama niyetinde.

Türkiye’de 21.12.2025 itibarıyla tarımın gündemi çok tanıdık: artan girdi maliyetleri, işgücü sıkıntısı, iklim dalgalanmaları ve her sezon “daha azla daha çok üretme” baskısı. Benim gözümde dronların asıl değeri burada başlıyor. Dron tek başına bir uçan kamera değil; yapay zekâ (YZ) ile birleştiğinde tarlayı “görülebilir ve ölçülebilir” hâle getirip doğru kararı zamanında aldıran bir üretim aracına dönüşüyor.

Bu yazı, söz konusu araştırmanın bulgularını “bizim sahaya” tercüme ediyor: Dron yatırımının arkasındaki motivasyon ne, YZ bu işin neresinde, gerçek hayatta hangi işlere yarıyor ve doğru başlangıç nasıl yapılır?

Araştırmanın verdiği en net mesaj: Talep var, pazar hâlâ açık

Araştırma bulguları, tarım dronu pazarında iki gerçeği aynı anda gösteriyor: niyet güçlü ama kullanım hâlâ yaygın değil. Bu kombinasyon, önümüzdeki 2–3 yılda hızlanan bir benimseme dalgasına işaret ediyor.

Öne çıkan sayılar şöyle:

• Dron sahiplerinde algı çok güçlü: %67 olumlu, %0 olumsuz.
• Mevcut kullanıcıların %72’si yeni dron almayı/kiralamayı planlıyor.
• Mevcut kullanıcıların %53’ü bu adımı önümüzdeki 3 yıl içinde atacağını söylüyor.
• Dron kullanmayanların bile %61’i gelecekte dron almayı/kiralamayı düşünüyor.
• Dron kullanmayanların %30’u bunu 3 yıl içinde yapmayı planlıyor.
• Katılımcıların %67’den fazlası hâlâ çiftliğinde hiçbir dron kullanmıyor.
• Dron kullananlarda en yaygın tip çok rotorlu dronlar (%89).

Bu tabloyu “akıllı tarım teknolojileri” açısından şöyle okumak doğru: Çiftçi, tarlada somut faydayı gördüğü an yatırım iştahı artıyor. Yani mesele “teknoloji modası” değil; hesap-kitap meselesi.

Dronu değerli yapan şey: Yapay zekâ ile karar kalitesini yükseltmesi

Dronun ham çıktısı görüntü ve konum verisidir. Fayda ise bu verinin analize ve eyleme dönüşmesiyle oluşur. Burada YZ devreye girer.

YZ’nin dron verisini değerli hâle getirdiği başlıca noktalar:

Görüntüden teşhise: stres, hastalık ve besin eksikliği

Yanlış anlaşılmasın: Her sararma “hastalık” değildir. Ama YZ tabanlı modeller, çok bantlı görüntüler (ör. multispektral) ve zaman serileriyle;

• bitki stresini,
• su yetersizliğini,
• azot eksikliği gibi besin problemlerini,
• hastalık/patojen riskini

parsel bazında işaretleyebilir. Çiftçi için anlamı şudur: “Tarlanın tamamına aynı ilacı/ gübreyi atmak” yerine sorunlu bölgeyi hedeflersiniz.

Verim tahmini: Sezon ortasında sürprizi azaltmak

Akıllı tarımın en pratik faydalarından biri budur: YZ destekli analizler, bitki gelişim desenlerini ve geçmiş verileri birleştirerek erken verim tahmini üretir. Bu da;

• finans planlamasını,
• hasat iş gücü planını,
• depo/lojistik kararlarını

daha erken ve daha az belirsizlikle kurmanızı sağlar.

Değişken oranlı uygulama: “Tek reçete” dönemi kapanıyor

Dron + YZ + haritalama iş akışıyla oluşturulan uygulama haritaları, özellikle geniş arazilerde “gerektiği kadar” uygulama fikrini güçlendirir.

• Az görünen yabancı ot adaları için bölgesel mücadele
• Azot ihtiyacı yüksek alanlara hedefli gübreleme
• Sulama optimizasyonu için önceliklendirme

Bu yaklaşımın özü basit: Girdiyi rastgele değil, veriye göre dağıt.

Dronlar tarlada hangi işlerde en hızlı geri dönüş sağlar?

Araştırma ABD odaklı olsa da işin ekonomisi evrensel. Dron yatırımında geri dönüşü hızlandıran işler genellikle “her sezon tekrar eden ve ölçülebilen” işlerdir.

Aşağıdaki kullanım senaryoları Türkiye’de de hızlı sonuç verir:

1) Düzenli tarla keşfi (scouting) ve kayıt disiplinini kurma

En iyi başlangıç senaryosu budur. Haftalık/iki haftalık uçuşlarla aynı rota ve aynı yükseklikten veri toplamak, YZ modelinin de doğruluğunu artırır. Sonuç: Sorunu erken yakalarsınız.

2) Parça parça sorunların haritalanması

Çiftçi sahada zaten “şu başta verim düşük” der. Dron bunu ölçer; YZ bunu sınıflandırır; ekip ise doğru yere gider. Mazot, zaman ve işçilik tasarrufu burada başlar.

3) İlaçlama/uygulama dronları (mevzuata ve güvenliğe dikkat)

Uygulama dronları özellikle ulaşımı zor alanlarda (eğimli arazi, çamur, dar parseller) avantaj sağlar. Ancak bu alanda;

• eğitim,
• operasyon güvenliği,
• rüzgâr/sürüklenme yönetimi,
• kayıt ve izin süreçleri

başarıyı belirler. Dronun kendisi kadar “operasyon standardı” yatırım ister.

Neden çok rotorlu dronlar (%89) önde?

Araştırmada çok rotorlu dronların açık ara önde çıkması şaşırtıcı değil. Çünkü tarımın günlük pratiklerine daha uygunlar:

• dikey kalkış/iniş (her yerde konuşlanma)
• düşük hızda stabil uçuş (detay görüntü)
• parsel ve ada yönetiminde manevra kabiliyeti

Sabit kanat dronlar geniş alan taramasında avantajlı olabilir; ama birçok işletme, ilk yatırımda “kolay öğrenilen ve çok iş yapan” platforma gider.

Türkiye’de yatırım kararı verirken 6 kritik kontrol noktası

Dron yatırımı çoğu zaman cihaz seçimi gibi konuşuluyor. Oysa değer zinciri daha geniş. Benim pratikte gördüğüm, başarıyı belirleyen kontrol listesi şöyle:

1. Hedef net mi? (Keşif mi, haritalama mı, uygulama mı?)
2. Veri işleme planı var mı? (Kim analiz edecek, hangi sıklıkla?)
3. YZ çıktısı hangi karara bağlanacak? (Gübreleme, sulama, ilaçlama?)
4. Ekip eğitimi ve iş akışı hazır mı? (Uçuş planı, güvenlik, bakım)
5. Mevzuat ve sigorta süreçleri tamam mı?
6. Pilot alan belirlediniz mi? (10–50 hektar gibi kontrollü başlangıç)

Bu 6 madde yoksa dron, bir süre sonra depoda bekleyen pahalı bir oyuncak olabiliyor. Varsa, sezondan sezona “kurumsal hafıza” yaratan bir üretim aracına dönüşüyor.

“Herkes dron almalı mı?” sorusuna net cevap

Her işletmenin hemen cihaz alması gerekmiyor. Araştırmadaki satın alma/kiralama niyetinin yükselmesi de bunu destekliyor: hizmet olarak dron modeli büyüyor.

Aşağıdaki durumlarda kiralama/hizmet alımı daha mantıklı:

• yılda birkaç kez haritalama ihtiyacı olan küçük/orta işletmeler
• ekip kurmak için zamanı olmayan üreticiler
• önce faydayı görüp sonra yatırım yapmak isteyenler

Cihaz satın almak ise genellikle şu durumda anlam kazanır:

• düzenli uçuş ihtiyacı (haftalık keşif gibi)
• çok parsel ve geniş alan yönetimi
• veriyi içeride tutma ve süreçleri standardize etme hedefi

Akıllı tarımda bir sonraki adım: Dron verisini diğer sistemlerle birleştirmek

“Tarım ve Akıllı Tarım Teknolojilerinde Yapay Zekâ” serisinin ana fikri şu: YZ en iyi sonucu tek bir veri kaynağıyla değil, birleşik veriyle verir.

Dron verisini şu kaynaklarla birleştirdiğinizde fayda katlanır:

• meteoroloji ve mikro-iklim verileri (don, sıcaklık stresi, hastalık riski)
• toprak analizleri ve sensör verileri
• uydu görüntüleri (daha sık ama daha düşük çözünürlük)
• ilaçlama/gübreleme kayıtları (izlenebilirlik)

Bu entegrasyonun pratik çıktısı şudur: “Gördüğünü” değil, neden olduğunu anlarsınız. Bu da daha doğru müdahale demektir.

Sahaya uygulanabilir 30 günlük başlangıç planı

Dron + YZ’ye geçişi uzatmanın anlamı yok; ama plansız gitmenin de bedeli var. Aşağıdaki 30 günlük plan, çoğu işletmede işe yarar:

1. 1. hafta: 1 pilot parsel seçin, hedefi belirleyin (stres tespiti gibi).
2. 2. hafta: İlk uçuşu yapın, veri formatı ve isimlendirme standardı kurun.
3. 3. hafta: YZ analiziyle “problem haritası” çıkarın, sahada doğrulayın.
4. 4. hafta: Müdahaleyi uygulayın (hedefli sulama/ besleme/ mücadele) ve sonucu tekrar uçuşla ölçün.

Bu döngü bir kez oturdu mu, dron yatırımının “neden para kazandırdığını” ekip kendi gözleriyle görüyor.

Tek cümlelik gerçek: Dron, tarlayı izler; yapay zekâ, tarlayı konuşturur.

Bu veriler bize ne söylüyor?

ABD’deki araştırma, tarım dronlarının benimsenmesinde kritik eşiğin aşıldığını gösteriyor: Mevcut kullanıcı memnun, yeni kullanıcı adım atmaya hazır, pazar hâlâ geniş. Türkiye’de benzer dinamikler var; hatta girdi maliyetleri ve işgücü baskısı düşünüldüğünde motivasyon daha da güçlü.

Bu noktada doğru hamle şudur: Dronu “tek ürün” gibi değil, akıllı tarım mimarisinin bir sensörü gibi konumlandırın. YZ ile analiz, iş akışı ve karar mekanizması kurulmadıkça cihazdan beklenen fayda gelmez. Kurulduğunda ise her uçuş, bir sonraki kararınızı iyileştiren veri üretir.

Sizce 2026 sezonunda en büyük farkı ne yaratacak: daha büyük makine parkı mı, yoksa tarlayı daha iyi ölçen ve daha hızlı karar verdiren YZ destekli sistemler mi?