Euro Digital & AI: Kesan Besar pada E-Dagang 2026

Musim hujung tahun biasanya buat dua perkara berlaku serentak: jualan melonjak, dan sistem pembayaran diuji sampai hadnya. Bila trafik e-dagang memuncak, satu gangguan kecil—gateway lambat, rangkaian tak stabil, atau terminal rosak—boleh jadi punca bakul beli-belah ditinggalkan.

Pada 20/12/2025 02:40AM, berita dari Eropah menarik perhatian: Majlis Kesatuan Eropah (EU Council) menyokong euro digital dengan fungsi online dan offline. Ini bukan sekadar tajuk kewangan. Ini isyarat jelas bahawa “wang digital” sedang bergerak ke arah penggunaan harian—termasuk senario yang paling mencabar untuk peruncitan: tiada internet, bekalan elektrik terganggu, atau liputan lemah.

Dalam siri “AI dalam Peruncitan dan E-Dagang”, saya melihat perkembangan ini sebagai peluang besar untuk peniaga di Singapura dan rantau ini. Realitinya, mata wang digital sahaja tak cukup. Yang menjadikannya berbaloi ialah cara kita mengurus pengalaman pelanggan, risiko penipuan, inventori, dan kos transaksi—dan di sinilah AI boleh jadi pembeza.

Apa yang EU sedang buat dengan euro digital (jawapan ringkas)

EU sedang menolak euro digital sebagai wang yang dikeluarkan bank pusat (ECB) yang boleh digunakan bila-bila masa, sama ada ada internet atau tidak.

Kedudukan Majlis EU berbeza daripada cadangan awal beberapa pihak di Parlimen Eropah yang lebih menekankan model offline-only demi privasi. Dalam posisi baharu ini:

• Transaksi online: diproses serta-merta melalui lejar bank pusat atau perantara yang dibenarkan.
• Transaksi offline: direkodkan secara tempatan dan disegerakkan kemudian apabila sambungan kembali.
• Had pegangan (holding limits): ditetapkan oleh ECB untuk elak aliran keluar deposit bank secara besar-besaran.
• Perkhidmatan asas percuma: penyedia perlu tawarkan fungsi asas tanpa caj.
• Yuran pedagang/pertukaran (merchant/interchange fees): ada tempoh peralihan sekurang-kurangnya 5 tahun untuk had yuran, selari dengan kaedah sedia ada.
• Sasaran operasi: selepas rangka kerja undang-undang diluluskan, ECB menyebut euro digital boleh beroperasi sekitar 2029, dengan fasa perintis sekitar 2027.

Bagi peruncitan, satu ayat yang patut “melekat”: offline untuk ketahanan (resilience), online untuk liputan penggunaan lebih luas.

Kenapa fungsi offline lebih penting daripada yang orang sangka

Fungsi offline menjadikan pembayaran digital setara dengan tunai dari segi kebolehcapaian—dan itu mengubah cara peniaga merancang operasi.

Kita selalu anggap pembayaran digital = perlu internet. Tapi dunia sebenar tak semestinya begitu:

• Acara besar (konsert, bazar, pameran) buat rangkaian sesak.
• Kedai pop-up dan gerai sementara kadang-kadang guna hotspot yang tak stabil.
• Gangguan elektrik atau liputan lemah bukan cerita luar biasa.

Model offline euro digital memberi pendekatan “cash-like”: transaksi boleh berlaku walaupun down, dan disegerakkan kemudian. Ini penting kerana dalam peruncitan, kegagalan pembayaran bukan sekadar isu kewangan—ia isu kepercayaan. Pelanggan yang dah sedia nak bayar tapi gagal, selalunya tak kembali.

Implikasi kepada e-dagang dan omni-saluran

Untuk e-dagang, offline mungkin nampak kurang relevan kerana pembelian berlaku dalam talian. Tapi omni-saluran hari ini menyatukan:

• Beli online, ambil di kedai (BOPIS)
• Pulangan barang di kedai fizikal
• Pembayaran di kiosk layan diri
• Pembayaran semasa penghantaran (COD moden)

Bila sistem pembayaran mampu bertahan dalam mod offline, peniaga boleh jalankan operasi dengan kurang “panic mode”. Namun, ada satu cabaran: rekod offline yang disegerakkan kemudian perlukan kawalan risiko dan rekonsiliasi yang ketat.

Di mana AI benar-benar membantu: bukan pada “hype”, tetapi kerja berat

AI paling berguna apabila ia mengurangkan geseran transaksi, menurunkan penipuan, dan memastikan stok tepat—terutama bila transaksi boleh berlaku offline.

Saya suka bezakan dua lapisan:

1. Mata wang digital = cara nilai dipindahkan.
2. AI = cara perniagaan membuat keputusan yang lebih tepat di sekeliling pemindahan nilai itu.

Berikut aplikasi AI yang praktikal untuk peruncitan dan e-dagang bila pembayaran digital semakin maju (termasuk CBDC seperti euro digital).

1) AI untuk analitik tingkah laku pelanggan (customer behavior analytics)

Bila cara bayar bertambah, corak beli akan berubah—AI membantu membaca perubahan itu cepat.

Contoh yang realistik untuk peniaga:

• Pelanggan yang memilih kaedah “tunai digital/offline” cenderung membeli pada lokasi tertentu (contohnya acara fizikal).
• Sesetengah kategori produk lebih sensitif kepada “pembayaran cepat” (contohnya F&B, barangan impuls).

AI boleh mengelompokkan pelanggan (segmentation) berdasarkan:

• saluran (online vs fizikal)
• masa transaksi
• kekerapan pulangan
• sensitiviti promosi
• pilihan pembayaran

Hasilnya bukan laporan cantik semata-mata. Ia membantu anda buat tindakan seperti:

• promosi “pickup cepat” di kawasan liputan lemah (kerana pembayaran offline masih boleh jalan)
• cadangan produk lebih relevan di kiosk/kaunter

2) AI untuk ramalan permintaan dan perancangan inventori

Pembayaran yang lebih tahan gangguan mengurangkan jualan hilang—tetapi anda tetap perlu stok yang betul.

Jika transaksi boleh berlaku walaupun offline, puncak permintaan di acara fizikal atau kawasan tertentu mungkin meningkat kerana “tak risau line down”. AI boleh bantu:

• meramal permintaan mengikut lokasi mikro (micro-fulfillment)
• mengoptimumkan replenishment untuk kedai kecil
• mengurangkan stockout semasa musim puncak (contohnya akhir tahun)

Ini selari dengan titik penting dari berita: offline digunakan untuk fleksibiliti harian dan ketahanan semasa gangguan. Bila “ketahanan pembayaran” naik, tekanan beralih kepada “ketahanan stok”.

3) AI untuk pengesanan penipuan dan risiko (fraud & risk scoring)

Transaksi offline yang disegerakkan kemudian memerlukan disiplin risiko—AI boleh beri skor risiko hampir masa nyata.

Tanpa masuk terlalu teknikal, cabarannya begini:

• Offline transaksi direkod tempatan.
• Penyegerakan kemudian membuka ruang isu seperti percubaan transaksi berulang, manipulasi peranti, atau identiti meragukan.

AI boleh memantau corak anomali seperti:

• lonjakan transaksi kecil berulang dari peranti sama
• kekerapan “offline mode” luar biasa di lokasi yang sepatutnya ada internet stabil
• kelakuan pelanggan yang bercanggah dengan sejarah (contohnya tiba-tiba transaksi bernilai tinggi)

Pendekatan yang saya suka: gunakan AI untuk tetapkan “guardrails”, bukan untuk menolak semua transaksi. Misalnya:

• benarkan offline untuk nilai rendah
• minta pengesahan tambahan untuk nilai sederhana
• blok automatik bila corak jelas mencurigakan

4) AI untuk pengoptimuman kos pembayaran (payment cost optimization)

Bila struktur yuran berubah (atau dihadkan sementara), peniaga boleh guna AI untuk memilih “rail pembayaran” paling efisien.

Berita menyebut had yuran pedagang untuk tempoh peralihan sekurang-kurangnya lima tahun (selari dengan kaedah sedia ada) dan pelarasan selepas itu berdasarkan kos sebenar. Dalam dunia sebenar, peniaga perlu:

• memahami margin produk dan kos transaksi
• memilih kaedah pembayaran terbaik mengikut nilai bakul
• mengurangkan caj yang “makan” margin untuk transaksi kecil

AI boleh cadangkan routing pembayaran berdasarkan:

• nilai transaksi
• risiko
• kos yuran
• kelajuan penyelesaian

Soalan yang peniaga Singapura patut tanya sekarang (bukan 2029)

Walaupun euro digital fokus Eropah, coraknya relevan: CBDC dan pembayaran hibrid (online+offline) akan mempengaruhi standard jangkaan pelanggan global.

Jika anda jual kepada pelancong, pelanggan antarabangsa, atau berniaga di platform rentas sempadan, perubahan tabiat pembayaran akan sampai juga.

“Apa kaitan dengan saya kalau saya tak terima euro?”

Kaitannya ialah design pattern. Bila bank pusat mula menormalkan:

• pembayaran digital dengan privasi ala tunai (terutamanya offline)
• had pegangan untuk kestabilan
• peranan perantara yang dibenarkan

…pemain lain akan meniru atau menyesuaikan. Anda akan nampak lebih banyak:

• dompet digital dengan mod offline
• piawaian baharu untuk rekonsiliasi transaksi
• audit trail yang lebih ketat
• tuntutan pelanggan untuk pengalaman bayar yang “tak banyak langkah”

“Apa persediaan paling cepat untuk peruncit & e-dagang?”

Saya cadangkan 5 langkah yang praktikal (dan tak memerlukan anda tunggu euro digital pun):

1. Audit aliran pembayaran omni-saluran: di mana transaksi paling kerap gagal?
2. Bina ‘single customer view’: satukan data kedai fizikal + e-dagang + servis pelanggan.
3. Mulakan model ramalan permintaan untuk SKU utama (top 50–200 SKU).
4. Tetapkan polisi risiko: had nilai transaksi, aturan pengesahan, dan SOP bila sistem offline.
5. Uji senario gangguan sekurang-kurangnya suku tahunan: “kalau internet down 2 jam, apa jadi pada jualan & stok?”

Bagaimana euro digital memberi pengajaran tentang pengalaman pelanggan

Pelanggan tak kisah “teknologi apa” di belakang; mereka kisah transaksi siap cepat, resit jelas, dan pulangan mudah.

Bila EU menekankan penggunaan “bila-bila masa, di mana-mana”, itu sebenarnya standard pengalaman pelanggan:

• Checkout tak patut bergantung kepada satu rangkaian.
• Kaunter tak patut bergantung kepada satu penyedia.
• Rekonsiliasi tak patut ambil masa berminggu.

AI mengikat semua ini dengan automasi keputusan:

• cadangkan produk (cadangan peribadi) pada masa yang tepat
• ramal stok (ramalan permintaan) supaya penghantaran tepat
• kesan risiko (anti-penipuan) tanpa menyusahkan pelanggan baik

Ayat yang saya pegang: Pembayaran yang kukuh buat jualan lebih stabil—AI buat margin lebih sihat.

Langkah seterusnya untuk siri “AI dalam Peruncitan dan E-Dagang”

Euro digital masih dalam rundingan undang-undang dan perintis, tetapi hala tuju sudah jelas: pembayaran digital sedang dibina untuk tahan lasak seperti tunai, sambil kekal boleh diskala seperti sistem online.

Jika anda pengusaha e-dagang atau peruncit di Singapura, ini masa terbaik untuk kemas “enjin” belakang tabir: data pelanggan, inventori, dan risiko. Bila standard pembayaran naik, pelanggan akan mengharap keseluruhan pengalaman turut naik.

Kalau anda sedang merancang 2026, saya cadangkan pilih satu projek AI yang paling dekat dengan hasil jualan—contohnya ramalan permintaan atau segmentasi pelanggan untuk cadangan peribadi—dan jalankan dalam 6–10 minggu, bukan 6–10 bulan. Anda akan nampak impaknya pada stok, kadar penukaran, dan kadar pulangan.

Soalan yang patut kita fikirkan sekarang: bila pembayaran makin “tak boleh gagal”, bahagian mana dalam operasi anda yang paling mudah gagal—data, stok, atau keputusan?