Gelderland verplaatst ziekenhuiszorg veilig naar huis. Wat kun jij daarvan leren, en hoe spelen digitale zorg en AI hierin een sleutelrol?
Zorg dichtbij wordt serieus: Gelderland kiest voor thuis als nieuwe standaard
Een oncologiepatiënt in Ede die vroeger een halve dag kwijt was aan een infuus op de dagbehandeling, krijgt nu dezelfde behandeling aan de keukentafel. De ziekenhuisarts kijkt op afstand mee, de wijkverpleegkundige dient het infuus toe, en de familie kan gewoon thuis blijven. Dit is geen toekomstvisie, dit gebeurt nu in Gelderland.
De samenwerking tussen Ziekenhuis Gelderse Vallei, Icare, Opella en SantéPartners laat zien hoe zorg dichtbij er in de praktijk uitziet: zoveel mogelijk ziekenhuiszorg veilig naar huis verplaatsen. Dat sluit direct aan bij de bredere beweging rond hybride zorg, passende zorg én slimme inzet van digitale zorg en AI in de Nederlandse zorg.
In deze blog kijk ik naar wat er in Gelderland gebeurt, waarom dit model onvermijdelijk is met het huidige personeelstekort en de vergrijzing, en – belangrijk voor bestuurders, CMIO’s, CNIO’s en innovatiemanagers – welke bouwstenen je nodig hebt om dit in je eigen regio op te schalen, inclusief de rol van digitale zorg en AI.
Wat er concreet gebeurt in Gelderland
De kern is helder: ziekenhuiszorg wordt stapsgewijs naar de thuissituatie verplaatst, in nauwe samenwerking met wijkverpleging en met digitale ondersteuning.
De betrokken partijen
- Ziekenhuis Gelderse Vallei
- Icare
- Opella
- SantéPartners
Samen richten ze zorgpaden opnieuw in, met één duidelijke ambitie: patiënten hoeven alleen nog naar het ziekenhuis als behandeling daar écht niet anders kan.
Voorbeelden van ‘zorg dichtbij’
Er lopen nu al concrete toepassingen:
- Hormoninjecties bij prostaatkanker (LHRH) worden na selectie thuis gegeven.
- Infuusbehandeling met zoledroninezuur (bij o.a. kanker en botontkalking):
- eerste toediening in het ziekenhuis;
- vervolginfuus veilig thuis, onder regie van de specialist.
Patiënten hoeven daardoor niet meer:
- te reizen;
- te wachten in de polikliniek of dagbehandeling;
- mantelzorg te regelen voor de hele dag.
En precies daar zit de echte waarde: betere kwaliteit van leven, zonder concessies aan veiligheid.
Waarom deze verschuiving geen luxe is maar noodzaak
De realiteit is hard: het aantal zorgverleners groeit niet mee met de zorgvraag. In combinatie met vergrijzing, complexere zorgvragen en hoge druk op ziekenhuisbedden is doorgaan op de oude manier simpelweg geen optie meer.
Drie grote problemen die ‘zorg dichtbij’ aanpakt
-
Capaciteitsdruk in ziekenhuizen
Minder opnames en kortere verblijfsduur betekenen meer ruimte voor:- acute zorg;
- complexe ingrepen;
- patiënten die écht niet thuis geholpen kunnen worden.
-
Reis- en belasting voor patiënten
Zeker in landelijke regio’s zoals grote delen van Gelderland is een ziekenhuisbezoek al snel een halve dag. Voor kwetsbare ouderen of oncologiepatiënten is dat zwaar. Thuisbehandeling verlaagt die belasting drastisch. -
Toekomstbestendigheid van de zorgregio
Met 14 miljoen euro IZA-subsidie zet Gelderse Vallei in op hybride zorg: een slimme mix van digitale zorg, fysieke zorg en thuiszorg. Dit is precies de richting waar het landelijke zorgbeleid naartoe stuurt.
Hybride zorg is niet: óf digitaal óf fysiek. Het is: de juiste zorgvorm op het juiste moment, met thuis als voorkeurslocatie als het veilig kan.
De bouwstenen van succesvolle ‘zorg dichtbij’
De Gelderse casus laat goed zien wat je minimaal nodig hebt om ziekenhuiszorg naar huis te verplaatsen.
1. Gezamenlijke protocollen en gedeelde verantwoordelijkheid
Zonder eenduidige afspraken gaat dit nooit werken. Je hebt nodig:
- Gezamenlijke protocollen tussen ziekenhuis en wijkverpleging:
- inclusie- en exclusiecriteria (wie komt in aanmerking?);
- wat te doen bij complicaties of alarmsignalen;
- wie belt wie, wanneer en hoe.
- Heldere medische eindverantwoordelijkheid:
De specialist in het ziekenhuis blijft eindverantwoordelijk voor de behandeling. De wijkverpleegkundige voert uit binnen duidelijke kaders.
Dit vraagt om vertrouwen én om goede digitale informatie-uitwisseling.
2. Gerichte scholing van wijkverpleegkundigen
Ziekenhuiszorg thuis is geen “gewone” wijkzorg. Wijkverpleegkundigen moeten:
- technisch vaardig zijn in specifieke handelingen (bijv. infuustherapie);
- klinische achteruitgang tijdig herkennen;
- weten wanneer laagdrempelig overleg met de specialist nodig is.
In Gelderland krijgen wijkverpleegkundigen daarom gerichte scholing. Anders gezegd: je verplaatst niet alleen zorg, je verplaatst ook expertise.
3. Digitale ondersteuning en monitoring
Ook al wordt in het nieuwsbericht vooral de samenwerking benadrukt, je ziet hier duidelijk de contouren van digitale en AI-ondersteunde zorg:
- veilige overdracht van medicatie- en behandelgegevens;
- thuismetingen (bijvoorbeeld bloeddruk, temperatuur, saturatie);
- beeldbellen voor overleg tussen patiënt, wijkverpleegkundige en specialist;
- beslisondersteuning voor verpleegkundigen en artsen.
In de serie “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg” past dit perfect: zonder goede data, digitale dossiervoering en slimme algoritmen wordt grootschalige ziekenhuiszorg-thuis simpelweg onbeheersbaar.
Waar AI en data het verschil gaan maken in ‘zorg dichtbij’
Hier wordt het interessant voor iedereen die met zorg-ICT en innovatie bezig is. De eerste pilots kun je nog organiseren met spreadsheets en veel bellen. Opschalen naar honderden of duizenden patiënten per regio lukt alleen als je AI en datagedreven werken meeneemt in het ontwerp.
1. Patiëntselectie: wie kan veilig thuis behandeld worden?
Een cruciale vraag is: voor welke patiënt is thuisbehandeling veilig en passend?
AI kan daarbij helpen door patronen te herkennen in grote hoeveelheden data:
- comorbiditeit en medicatiegebruik;
- complicaties bij eerdere kuren of infusen;
- sociale context (alleenwonend, mantelzorg beschikbaar, mobiliteit);
- eerdere opnames en spoedbezoeken.
Op basis daarvan kan een risicoscore ontstaan, waarmee zorgverleners sneller en veiliger besluiten:
- thuis is verantwoord;
- thuis kan, maar alleen met extra monitoring;
- thuis is (nog) niet veilig.
De arts houdt de regie, maar krijgt veel gerichter informatie.
2. Voorspellende monitoring: complicaties eerder in beeld
Als ziekenhuiszorg naar huis verschuift, wil je niet dat complicaties pas zichtbaar worden als het misgaat. AI-ondersteunde monitoring kan bijvoorbeeld:
- trends in thuismetingen analyseren;
- subtiele patronen in klachten (via apps of vragenlijsten) signaleren;
- voorspellende alerts genereren (“risico op dehydratie stijgt”, “kans op heropname neemt toe”).
Zeker bij oncologie, infuustherapie en kwetsbare ouderen kan dat een wereld van verschil maken:
- minder spoedopnames;
- sneller aanpassen van medicatie of dosering;
- meer rust voor patiënt én zorgteam.
3. Slim plannen van wijkverpleging en ziekenhuiscapaciteit
Een onderschat deel van zorg-thuis is puur logistiek. AI kan helpen bij:
- route-optimalisatie voor wijkverpleegkundigen;
- voorspellen van piekmomenten in de vraag;
- plannen van ziekenhuiscapaciteit (poli, dagbehandeling, beddencapaciteit) op basis van verwachte instroom en uitstroom naar huis.
Zeker nu Gelderse Vallei 14 miljoen euro inzet op hybride zorg is dit het moment om planningsalgoritmes en AI-gestuurde capaciteitsmodellen mee te nemen. Anders blijft hybride zorg een verzameling lokale pilots, in plaats van het nieuwe normaal.
Lessen voor andere regio’s: hoe begin je zelf met ‘zorg dichtbij’?
De Gelderse samenwerking is geen blauwdruk voor heel Nederland, maar er zitten wél heldere lessen in.
1. Begin klein, maar ontwerp meteen schaalbaar
- Kies één of twee duidelijke zorgpaden (zoals in Gelderland: hormoninjecties en zoledroninezuur).
- Ontwerp direct:
- eenduidige protocollen;
- een basisset minimale thuismetingen;
- een helder digitaal proces (inclusief verantwoordelijkheden).
- Denk vanaf dag één na over data: welke gegevens hebben we nodig om dit later met AI te ondersteunen?
2. Betrek wijkverpleging als volwaardige partner
Te vaak worden wijkteams pas laat betrokken. In Gelderland zie je het tegenovergestelde: wijkverpleging zit aan de voorkant aan tafel. Dat versnelt:
- acceptatie van nieuwe werkwijzen;
- het opzetten van scholing;
- het inbouwen van realistische afspraken (geen protocollen die in de praktijk nooit haalbaar zijn).
3. Organiseer feedback van patiënten en naasten
De reacties in Gelderland zijn overwegend positief. Dat is geen toeval:
- minder reistijd;
- behandeling in vertrouwde omgeving;
- vaak dezelfde verpleegkundige aan huis.
Vraag die feedback systematisch uit (bijvoorbeeld via korte digitale vragenlijsten) en gebruik de resultaten om:
- zorgpaden te verbeteren;
- bestuurders te overtuigen om verder op te schalen;
- richting te geven aan waar AI en digitale zorg de meeste meerwaarde hebben.
4. Verbind met regionale en landelijke AI-initiatieven
Binnen de serie “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg” zie je een rode draad: losse projecten zijn niet genoeg. Zoek actief aansluiting bij:
- regionale data-initiatieven en samenwerkingsverbanden;
- academische partners en lectoraaten;
- landelijke programma’s rondom datadeling, EPD-standaardisatie en AI in de zorg.
Daarmee voorkom je dat ieder ziekenhuis een eigen AI-oplossing ontwikkelt die niet uitwisselbaar is.
Waarom dit hét moment is om in actie te komen
De Gelderse samenwerking laat zien dat zorg dichtbij niet alleen beleidsproza is, maar vandaag al dagelijkse praktijk. Ziekenhuizen, VVT-organisaties en wijkverpleging die nu nog afwachten, lopen straks achter de feiten aan.
De combinatie van:
- IZA-financiering voor hybride zorg;
- bewezen patiëntvoordelen (minder belasting, hogere tevredenheid);
- druk op personeel en capaciteit;
- én de opkomst van AI in de Nederlandse zorg,
maakt 2025–2026 tot een kantelpunt.
Mijn stelling: wie nu ‘zorg dichtbij’ ontwikkelt mét digitale zorg en AI in de basisarchitectuur, bouwt aan een duurzaam zorgmodel voor de komende tien jaar. Wie het uitstelt, eindigt met pleisters plakken op een overbelast systeem.
Als je in de regio verantwoordelijk bent voor innovatie, zorgtransitie of digitale strategie, is dit hét moment om drie concrete stappen te zetten:
- Kies twee tot drie zorgpaden die zich lenen voor thuisbehandeling.
- Zet met je VVT- en wijkpartners een gezamenlijk programma ‘zorg dichtbij’ neer, inclusief data- en AI-ambitie.
- Borg dat elke nieuwe pilot vanaf dag één data genereert die je later kunt gebruiken voor AI-ondersteuning.
De vraag is dus niet meer of ziekenhuiszorg naar huis gaat, maar hoe slim je het organiseert. Regio’s zoals Gelderland laten zien dat het kan – de volgende stap is: het grootschalig doen, mét digitale zorg en AI als vaste onderdelen van het zorglandschap.