V2G en AI: zo wordt je elektrische auto deel van de zorginfra

Waarom V2G ineens wél relevant is voor de zorg

Een gemiddelde elektrische auto heeft vandaag meer batterijcapaciteit dan een volledige verdieping van een ziekenhuis aan noodverlichting gebruikt op een avond. Die accu staat echter het grootste deel van de dag stil op de parkeerplaats.

Daar zit de crux: Vehicle-to-Grid (V2G) maakt van stilstaande auto’s flexibele energiebronnen. En als je dat slim combineert met AI-gestuurd energiemanagement, ontstaat iets dat voor de Nederlandse zorgsector bijzonder interessant is: een betaalbare, schaalbare buffer voor een overbelast elektriciteitsnet.

De nieuwe V2G Implementation Guide van ElaadNL beschrijft precies welke stappen en technische eisen nodig zijn om veilig stroom uit elektrische auto’s terug te leveren aan woning of net. In deze blog vertaal ik die inzichten naar de praktijk van Nederlandse zorginstellingen en zorgtechnologiebedrijven binnen onze reeks “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg”.

Wat is V2G in de praktijk voor zorginstellingen?

V2G is het bidirectioneel laden en ontladen van elektrische voertuigen, waarbij auto’s niet alleen stroom afnemen, maar ook terugleveren aan gebouw of elektriciteitsnet. Voor de zorg is dat geen futuristisch idee meer, maar een heel concreet hulpmiddel voor:

• ontlasting van het lokale net bij ziekenhuizen en zorginstellingen;
• het betaalbaar laden van grote EV-vloten (thuiszorg, ambulances, dienstauto’s);
• extra energiezekerheid voor kritieke processen.

Typische zorgscenario’s

Een paar realistische voorbeelden:

• Regionaal ziekenhuis met 600 parkeerplaatsen, waarvan 150 gereserveerd voor personeel met EV’s. Overdag kunnen deze auto’s, aangestuurd door een AI-gestuurd energiemanagementsysteem (EMS), een deel van hun capaciteit beschikbaar stellen om pieken in operatiekamers, laboratoria en beeldvormingsapparatuur te dempen.
• Thuiszorgorganisatie met 50 elektrische poolauto’s. Die komen eind van de middag terug, laden op goedkope uren en leveren ’s ochtends vroeg tijdelijk vermogen aan het gebouw, terwijl een warmtepomp en IT-omgeving opstarten.
• Zorgcampus met verpleeghuis, zorgappartementen en dagbesteding. Personeelsauto’s en dienstvoertuigen vormen samen met zonnepanelen en stationaire batterijen één geïntegreerd energiesysteem.

In al deze scenario’s is V2G zonder goede afspraken en techniek een risico. Precies daar helpt de V2G Implementation Guide: duidelijkheid over veiligheid, certificering, communicatie en registratie.

De kern van de V2G Implementation Guide uitgelegd

De handleiding van ElaadNL legt in heldere stappen vast welke technische voorwaarden nodig zijn voor een veilige en betrouwbare V2G-installatie. Voor de zorgsector kun je die kern samenvatten in drie blokken: techniek, communicatie en administratie.

1. Techniek: veilig aan- en uitschakelen

Voor netbeheerders telt elke V2G-installatie als een kleine energieproducent. Dat betekent dat het systeem zich moet gedragen als een volwassen onderdeel van het net:

• De installatie moet automatisch uitschakelen bij afwijkingen in spanning of frequentie.
• Bij storingen, onderhoud of calamiteiten mag het systeem geen stroom terugleveren die het net of interne installaties verder belast.
• Het systeem moet om kunnen gaan met schommelingen in netspanning en -frequentie, en daar correct op reageren.

Voor ziekenhuizen en grote zorglocaties is dit extra belangrijk. Hier lopen V2G, noodstroomvoorzieningen, medische installaties en gebouwbeveiliging door elkaar. Een onveilige of ongecontroleerde teruglevering is simpelweg onacceptabel.

2. Communicatie: auto, laadpunt, backend en AI

De handleiding maakt duidelijk dat betrouwbare communicatie de ruggengraat is van goed functionerende V2G. Drie lagen zijn cruciaal:

1. Voertuig ↔ laadpunt
   Nieuwe standaarden zoals ISO 15118-20 zorgen ervoor dat voertuig en laadpunt precies weten wat er gebeurt: hoeveel vermogen, welke richting (laden of ontladen), welke limieten.

2. Laadpunt ↔ backend (laadplatform)
   Via protocollen als OCPP 2.1 kan een laadpaal uitgebreid data uitwisselen met het achterliggende platform: laadstatus, fouten, tarieven, prioriteiten.

3. Backend ↔ energiemanagementsysteem (EMS)
   OCPI 3.0 en andere API’s maken het mogelijk om laaddata te combineren met gebouwdata, zonopwek, tarieven en AI-modellen. Hier komen AI en V2G echt samen.

Voor zorginstellingen betekent dit: kies hardware en software die aansluit op deze open standaarden. Anders bouw je nu een eilandoplossing waar je over drie jaar spijt van hebt.

3. Administratie: registreren als terugleverinstallatie

Elke V2G-opstelling moet, net als zonnepanelen, als terugleverinstallatie worden geregistreerd bij de netbeheerder. Dat geeft inzicht in:

• hoeveel vermogen potentieel teruggeleverd kan worden;
• waar die capaciteit in het net zit;
• welke impact dit heeft op planning en congestiemanagement.

Voor grote zorgorganisaties met meerdere locaties is dit geen administratief detail, maar een strategische stap. Een goed geregistreerde V2G-capaciteit maakt het makkelijker om deel te nemen aan flexibele energiemarkten en afspraken met de netbeheerder te maken.

Hoe AI V2G bruikbaar maakt voor de zorg

V2G op zichzelf is techniek. AI maakt er een zorgoplossing van. De V2G Implementation Guide benoemt al het belang van een energiemanagementsysteem (EMS) dat real-time gegevens verwerkt. In de zorg kun je daar met AI nog een flinke laag intelligentie bovenop leggen.

AI-gestuurd EMS: brein van het energiesysteem

Een modern EMS voor een ziekenhuis of zorgcampus kan:

• real-time data inlezen van slimme meter, zonnepanelen, warmtepompen, V2G-laadpalen, batterijen en bouwmanagementsystemen;
• met AI-modellen verwachtingen maken: bezettingsgraad, weer, operatieplanning, pieken in medische apparatuur;
• op basis daarvan beslissen: wanneer laden we auto’s, wanneer laten we ze ontladen, welke afdelingen krijgen prioriteit?

De V2G-handleiding onderstreept dat er real-time meetgegevens nodig zijn om V2G goed aan te sturen. AI voegt daar het volgende aan toe:

• vraagprognoses per gebouw of afdeling;
• slimme keuzes bij netcongestie: eerst comfort verminderen of eerst accu’s aanspreken?;
• optimalisatie van energiekosten zonder dat zorgprocessen in gevaar komen.

Concreet AI-toepassingen in de zorg

Een paar toepassingen die ik zelf als zeer kansrijk zie:

1. Slimme planning van laadbeurten voor thuiszorg
   AI voorspelt routepatronen, rijafstanden en pauzemomenten van thuiszorgteams. Op basis daarvan plant het EMS laadsessies én V2G-ontladingen, zodat auto’s altijd genoeg bereik hebben én het gebouw profiteert van goedkope stroom.

2. Integratie met ziekenhuisplanning
   Koppeling van het EMS met OK-planning en MRI/CT-boekingen. Verwachte piekuren? AI stuurt de V2G-vloot zo dat auto’s vooraf zijn geladen en op het piekmoment extra vermogen leveren aan het gebouw.

3. AI-ondersteund congestiemanagement
   In regio’s met netcongestie kan een ziekenhuis afspraken maken met de netbeheerder om flexibiliteit te bieden. AI stuurt de V2G-installaties, stationaire batterijen en verbruikers aan, zodat de afgesproken belastingprofielen worden gehaald zonder handwerk.

Belangrijkste randvoorwaarden voor zorgorganisaties

De V2G Implementation Guide geeft richting aan de opschaling van bidirectioneel laden. Voor zorginstellingen en zorgtech-partners zijn er een paar punten waar je nú op moet letten.

1. Architectuur: splits voertuig en laadpunt

ElaadNL benadrukt dat certificering idealiter gesplitst wordt tussen voertuig en laadpunt. Voor de zorg is dat handig, want:

• je hebt geen lock-in met één automerk;
• je kunt verschillende voertuigtypes (ambulances, poolauto’s, personeelsauto’s) combineren;
• updates in voertuigen en laadpunten zijn los van elkaar te managen.

Bij de aanschaf van een nieuwe EV-vloot is het dus slim om expliciet te vragen naar V2G-ondersteuning per merk en naar de certificering van de laadpunten.

2. Dubbele energiebelasting voorkomen

De handleiding benoemt een belangrijk obstakel: mogelijke dubbele energiebelastingen bij V2G. Zeker voor grote stroomvolumes van ziekenhuizen kan dat financieel flink aantikken.

Als zorgorganisatie heb je drie opties:

• vroegtijdig in gesprek met je energieleverancier en fiscalist;
• scenario’s uitwerken (met en zonder V2G, verschillende contractvormen);
• AI-modellen gebruiken om de financiële impact door te rekenen over meerdere jaren.

Zonder dit voorwerk loop je het risico om technisch een prachtig systeem te bouwen dat financieel niet uit kan.

3. Governance en patiëntveiligheid

Voor de zorgsector geldt één harde randvoorwaarde: zorgcontinuïteit gaat voor alles. Dat betekent dat V2G en AI-gestuurd energiemanagement altijd onder duidelijke governance moeten vallen:

• Medische kritieke installaties (IC, OK, beademing) krijgen absolute prioriteit in de energiehiërarchie.
• Noodstroomvoorzieningen (dieselaggregaten, UPS-systemen) blijven leidend bij echte storingen.
• AI-aansturingslogica moet transparant en uitlegbaar zijn voor technische dienst, RvB en auditors.

De V2G Implementation Guide geeft het technische kader; de zorgsector moet daar zelf een laag van beleid en risicomanagement bovenop bouwen.

Stappenplan: waar begin je als zorgorganisatie?

De theorie is duidelijk, maar hoe start je concreet? Een pragmatisch stappenplan:

1. Inventariseer je energie- en mobiliteitsprofiel
   Hoeveel EV’s heb je nu en in 2030? Waar staan ze geparkeerd en hoe lang? Hoe ziet je huidige energiecontract en netaansluiting eruit?

2. Kies een pilotlocatie
   Bijvoorbeeld één zorgcampus of een streekziekenhuis met voldoende EV’s, zonnepanelen en een eigen aansluiting. Klein genoeg om te leren, groot genoeg om relevant te zijn.

3. Selecteer V2G-ready laadinfra en EMS
   Let op ondersteuning van ISO 15118-20, OCPP 2.1 en integratiemogelijkheden met AI-platformen en ziekenhuisinformatiesystemen.

4. Definieer zorgspecifieke use-cases
   Denk aan kostenreductie, netontlasting, extra energieresilience of slimmer laden van een ambulante zorgvloot.

5. Borg veiligheid en compliance
   Betrek technische dienst, ICT, security, medisch technologie, finance en juridische zaken. Leg vast wanneer V2G wél en niet actief mag zijn.

6. Meet, leer, schaal op
   Gebruik AI-analyses om resultaten te meten: piekvermindering, CO₂-reductie, kostenverschil, impact op zorgprocessen. Slaag je? Dan kun je gefaseerd uitrollen.

Waarom dit past in “AI voor Nederlandse Zorg”

De energietransitie wordt vaak gezien als een losstaand thema, maar voor de Nederlandse zorg is het gewoon een harde randvoorwaarde om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Zonder slimme energieoplossingen:

• lopen nieuwbouw- en renovatieplannen vast op netcongestie;
• worden energiekosten een steeds grotere hap uit het zorgbudget;
• komt elektrificatie van mobiliteit (ambulances, thuiszorg, logistiek) in de knel.

AI en V2G vormen samen een praktisch antwoord. V2G creëert flexibiliteit in het energiesysteem, AI zorgt dat die flexibiliteit op het juiste moment, op de juiste plek en onder de juiste voorwaarden wordt ingezet.

Wie nu als zorginstelling, techleverancier of netbeheerder samenwerkt aan V2G-pilots volgens de lijn van de V2G Implementation Guide, bouwt niet alleen aan een slimmer energienet, maar ook aan een toekomstbestendige zorginfrastructuur.

De vraag is daarom niet of de zorg iets met V2G en AI moet doen, maar wanneer je durft te starten met de eerste serieuze proef.