Veilig V2G inzetten met AI: kansen voor zorg en energie

V2G als ontbrekende schakel tussen zorg, energie en AI

Een gemiddelde elektrische auto bevat genoeg energie om een eengezinswoning een dag van stroom te voorzien. In een straat vol EV’s heb je dus in feite een mini-energiecentrale voor de deur. Toch wordt die flexibiliteit nog nauwelijks benut – terwijl de zorgsector juist keihard op zoek is naar betrouwbare, duurzame én betaalbare energie.

Hier zit een blinde vlek. In de discussie over AI in de zorg gaat het veel over beeldherkenning, triage en administratieve ondersteuning. Maar al die slimme zorgtoepassingen draaien op hardware: servers, medische apparatuur, datacenters, laadinfrastructuur voor zorgmedewerkers. Zonder stabiele en betaalbare energie heeft AI in de zorg een serieus probleem.

De nieuwe V2G Implementation Guide van ElaadNL laat zien hoe voertuigen veilig stroom kunnen terugleveren aan huis of net. In deze blog koppel ik die gids aan de praktijk van Nederlandse zorgorganisaties én aan slimme energiesturing met AI. Want wie nu goed ontwerpt, kan straks én de energierekening drukken én kritieke zorgprocessen robuuster maken.

---

Wat is V2G en waarom is dit relevant voor de zorg?

Vehicle-to-Grid (V2G) maakt van een elektrische auto een flexibele energiebron die kan laden én ontladen, gestuurd door software – bij voorkeur door een slim AI-gestuurd energiemanagementsysteem.

Voor de zorg is dat geen theoretisch verhaal. De sector elektrificeert in hoog tempo:

• Thuiszorgorganisaties rijden massaal elektrisch.
• Ziekenhuizen plaatsen laadpleinen voor personeel en bezoekers.
• Verzorgingshuizen en klinieken schakelen over op warmtepompen en elektrische keukenapparatuur.

De combinatie van veel gevoelige apparatuur, hogere elektriciteitsvraag en stijgende energietarieven maakt energie een strategisch thema. V2G kan daar drie dingen tegelijk voor doen:

1. Pieken afvlakken – EV’s leveren tijdelijk stroom wanneer het gebouw veel verbruikt.
2. Lokale opwek slim gebruiken – zonnestroom overdag opslaan in auto’s, ’s avonds terugleveren.
3. Noodvermogen toevoegen – aanvullend vangnet naast traditionele noodaggregaten.

De realiteit: zonder duidelijke technische regels durven veel organisaties geen stap te zetten. De nieuwe ElaadNL-handleiding haalt een groot deel van die technische mist weg.

---

De kern van de V2G Implementation Guide: veilig, gecertificeerd en transparant

De V2G Implementation Guide beschrijft stap voor stap welke technische voorwaarden, veiligheidsmechanismen en registraties nodig zijn om V2G-installaties verantwoord in te zetten.

1. Randvoorwaarden voor veilige V2G-installaties

ElaadNL benadrukt dat een V2G-systeem zich moet gedragen als een kleine energiecentrale. Dat betekent onder meer:

• Automatische uitschakeling bij afwijkingen in spanning of frequentie.
• Bescherming van installatie en gebruikers volgens netbeheerderseisen.
• Veilige integratie met de bestaande elektrische installatie (huis of gebouw).

Voor zorglocaties is dat geen luxe. Niemand wil dat een fout in een laadplein invloed heeft op medische apparatuur. Juist daar helpt de gids: hij vertaalt algemene netregels naar concrete eisen per component (auto, laadpaal, achterliggende installatie).

2. Communicatie en standaarden: ISO 15118-20, OCPP 2.1, OCPI 3.0

De handleiding maakt duidelijk hoe belangrijk goede communicatie is tussen:

• voertuig
• laadpunt
• backend-systemen (platform van CPO, energiemanager, AI-sturing)

Nieuwe standaarden spelen daar een cruciale rol in:

• ISO 15118-20 voor de communicatie tussen auto en laadpunt, inclusief bidirectioneel laden.
• OCPP 2.1 voor de communicatie tussen laadpunt en backend.
• OCPI 3.0 voor data-uitwisseling tussen verschillende marktpartijen.

Voor een ziekenhuis of zorginstelling betekent dit: je legt nu de basis om later AI-gestuurde laad- en ontlaadstrategieën te gebruiken, zonder afhankelijk te worden van één leverancier. Standaarden zijn de voorwaarde om slim én toekomstbestendig te automatiseren.

3. Registratie als energieproducent

Elke V2G-installatie telt voor de netbeheerder als een kleine producent, net als zonnepanelen. Daarom moeten installaties worden geregistreerd, zodat netbeheerders zicht houden op:

• waar er teruggeleverd wordt
• hoeveel vermogen er potentieel beschikbaar is

Voor zorgorganisaties is dat vooral relevant voor grote locaties met veel laadpunten. Hoe beter de registratie, hoe groter de kans dat je:

• sneller medewerking krijgt voor uitbreidingen
• makkelijker kunt deelnemen aan flexmarkten of congestiemanagement

---

Slim energiemanagement: hier komt AI in beeld

V2G wordt pas écht interessant voor de zorg als het wordt aangestuurd door een slim energiemanagementsysteem (EMS) met AI, dat continu keuzes maakt tussen zorgcontinuïteit, kosten en duurzaamheid.

In de ElaadNL-gids staat al dat real-time meetgegevens via de slimme meter en een EMS nodig zijn om:

• laden en ontladen af te stemmen op lokale zonne-opwek
• warmtepompen, EV’s en andere grootverbruikers op elkaar te laten reageren

AI tilt dit naar het volgende niveau.

Hoe AI een V2G-EMS slimmer maakt

Een traditioneel EMS werkt vaak met vaste regels:

• “Laad auto’s na 22:00 uur.”
• “Ontlaad niet onder XX% batterij.”

AI kan daarbovenop patronen herkennen en voorspellen:

• Zorgvraag voorspellen: op basis van historiek, dag van de week, seizoen en planningen.
• Rij- en laadgewoontes van zorgmedewerkers leren: wanneer vertrekken ze, hoe ver rijden ze gemiddeld, wanneer is een auto ‘beschikbaar’ als batterij?
• Energieprijzen en netcongestie meenemen: wanneer is terugleveren financieel aantrekkelijk of juist af te raden?

Met die kennis kan een AI-gestuurd EMS:

• zorgvoertuigen die ’s ochtends vroeg moeten rijden, hoger in SOC houden;
• poolauto’s die pas later nodig zijn inzetten als tijdelijke buffer;
• operatiecomplexen en beeldvormingsapparatuur ontzien tijdens kritieke behandelingen.

De gouden regel: zorgcontinuïteit gaat vóór maximale energie-optimalisatie. Een goed ontwerp van je AI-strategie borgt dat expliciet.

---

Toepassingen van V2G in de Nederlandse zorgpraktijk

Nederlandse zorgorganisaties kunnen V2G vandaag al inzetten op drie niveaus: bij medewerkers thuis, op zorglocaties en in regionale samenwerking met netbeheerder en gemeente.

1. Thuiszorg: EV als buffer bij de wijkverpleegkundige thuis

Thuiszorgorganisaties rijden vaak met grote aantallen EV’s, die ’s nachts bij medewerkers thuis staan.

Mogelijke opzet:

• Medewerker heeft een bidirectionele laadpaal.
• Zonnepanelen op het dak leveren overdag op; ’s avonds laadt de auto met eigen zonnestroom.
• Het EMS stuurt (eventueel met AI) wanneer er ontladen wordt naar woning en wanneer niet.

Voordeel voor de zorgorganisatie:

• Lagere totale energiekosten per gereden kilometer (zeker als er afspraken worden gemaakt over vergoedingen).
• Potentieel betere declarabele structuur als energie slim wordt verrekend.

Voordeel voor de medewerker:

• Meer grip op eigen energierekening.
• Mogelijkheid om energiepieken thuis te verminderen.

2. Ziekenhuis of verpleeghuis: laadplein als micro-energiesysteem

Op grotere zorglocaties gaat het al snel om tientallen tot honderden laadpunten. Stel je een locatie voor met:

• 60 laadplaatsen voor personeel
• 20 plaatsen voor bezoekers
• een dak vol zonnepanelen
• een warmtepompcentrale

Met V2G en een AI-gestuurd EMS kun je dan bijvoorbeeld:

• Overdag overtollige zonnestroom in de auto’s opslaan.
• Aan het begin van de avond deels ontladen om de piekbelasting van warmtepompen en keukenapparatuur af te vlakken.
• Bij spanningsproblemen in de wijk in overleg met de netbeheerder tijdelijk ontladen om het lokale net te helpen.

Cruciaal is de borging van medische processen. Je definieert dus kritische zones (OK-complex, IC, laboratoria) die nooit risico mogen lopen door energie-optimalisatie. AI krijgt harde grenzen waarbinnen het mag ‘spelen’.

3. Regionale zorgnetwerken en crisisvoorbereiding

Bij regionale rampen of langdurige uitval van het net kan een vloot van elektrificerende zorgvoertuigen dienen als extra buffer, mits technisch en organisatorisch goed voorbereid.

Denk aan:

• Huisartsenposten die tijdelijk via V2G-auto’s kritieke apparatuur kunnen voeden.
• GGD-locaties die test- of vaccinatielijnen van extra vermogen voorzien bij netproblemen.
• Regionale samenwerking tussen ziekenhuizen, ambulancediensten en netbeheerder voor gecoördineerde inzet.

De ElaadNL-gids helpt om de technische basis hiervoor goed neer te zetten. AI kan in rampscenario’s prioriteiten berekenen: waar gaat de beschikbare energie heen, en hoe lang houden we het vol?

---

Technische en organisatorische hordes: waar moet de zorg nu al op letten?

Wie als zorgorganisatie met V2G en AI aan de slag wil, moet vroeg beginnen met architectuur, inkoop en governance.

Een paar concrete aandachtspunten:

Techniek en architectuur

• Kies voor bidirectionele hardware: laadpunten en voertuigen die V2G ondersteunen.
• Eis moderne standaarden (ISO 15118-20, OCPP 2.1, OCPI 3.0) in aanbestedingen.
• Integreer met gebouwbeheersysteem en slimme meter voor real-time data.
• Scheid medische en niet-medische energiezones in het ontwerp.

Data, AI en privacy

• Voertuigdata en personeelsroosters zijn gevoelig; definieer duidelijke datastromen.
• AI-modellen uitlegbaar houden: waarom werd er op dit moment ontladen, en niet op een ander?
• Toegang en rollen: wie mag instellingen wijzigen, wie mag alleen monitoren?

Juridisch en financieel

• Afstemming met netbeheerder over registratie als producent.
• Duidelijke afspraken over energiebelastingen en mogelijke dubbele heffingen.
• Heldere afspraken met medewerkers over vergoeding en eigendom van stroom.

---

Hoe begin je als zorgorganisatie met V2G en AI?

De meest succesvolle zorgorganisaties starten klein, maar wél met een duidelijke routekaart richting grootschalige opschaling.

Een praktisch stappenplan:

1. Strategische verkenning
   Breng in kaart:

   • huidige en toekomstige elektrificatie (wagenpark, gebouwen)
   • kritieke zorgprocessen en hun energie-afhankelijkheid
   • lopende AI-initiatieven binnen de organisatie

2. Technische quickscan
   Laat een specialist je laadinfrastructuur, BMS en installaties toetsen aan de richtlijnen uit de V2G Implementation Guide.

3. Pilot op één locatie

   • Kies een beheersbare locatie (bijv. een verpleeghuis of een grote thuiszorgpost).
   • Gebruik een beperkt aantal voertuigen en laadpunten.
   • Voeg een eenvoudig AI-model toe dat voorspelt welke auto’s wanneer nodig zijn.

4. Leren en opschalen

   • Meet energiebesparing, CO₂-reductie en impact op zorgprocessen.
   • Verfijn AI-modellen op basis van praktijkdata.
   • Werk parallel aan governance, privacy en afspraken met medewerkers.

5. Integratie in bredere AI- en duurzaamheidsstrategie
   Zorg dat V2G niet los hangt, maar onderdeel wordt van:

   • je AI-roadmap (naast bijvoorbeeld triage, planning en logistiek)
   • je ESG- en Green Deal Zorg-doelen

---

Waarom V2G en AI nu op de agenda van de zorg horen

V2G is geen speeltje voor energie-nerds, maar een logische bouwsteen voor een toekomstbestendige, AI-gedreven zorgorganisatie.

De rode lijn:

• De zorg wordt afhankelijker van elektrische en digitale systemen.
• AI-toepassingen vragen betrouwbare en betaalbare energie.
• EV’s zijn nu al aanwezig, maar hun potentieel als flexibele batterij wordt amper benut.
• De V2G Implementation Guide haalt veel technische onduidelijkheid weg.
• AI-gestuurde energiemanagementsystemen kunnen dat potentieel veilig en slim gebruiken.

Wie de komende jaren serieus inzet op AI in de zorg, moet parallel werken aan een slimme energie-infrastructuur. V2G is daarin één van de meest flexibele en schaalbare instrumenten, juist omdat het gebruik maakt van middelen die er toch al zijn: elektrische auto’s.

De vraag is dus niet meer óf dit relevant wordt voor de zorg, maar wie het als eerste zó inzet dat patiënten, medewerkers én de energierekening er beter van worden.

---