Plugathon 2025: AI en uitwisselbare zorgdata in de praktijk

Waarom uitwisselbare zorgdata nú urgent is

Een huisarts die nog steeds faxen krijgt. Een specialist die geen inzage heeft in het medicatieoverzicht van de apotheek. Een patiënt die bij elke nieuwe zorgverlener opnieuw z’n verhaal moet doen. Dit kost tijd, frustreert zorgverleners én is ronduit onveilig voor patiënten.

De realiteit: zonder goed uitwisselbare zorgdata blijft elke AI-toepassing in de zorg hangen in pilots en PowerPoints. Data moet kloppen, gestandaardiseerd zijn en veilig kunnen reizen tussen systemen. Dáár draait Plugathon 2025 om – en precies daarom past dit evenement zo goed in de serie “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg”.

Tijdens de Plugathon 2025 werkten leveranciers, standaardenorganisaties en experts drie dagen lang hands-on aan interoperabiliteit, de European Health Data Space (EHDS), de Wegiz én aan concrete AI-toepassingen. In dit artikel lees je wat daar gebeurde, waarom het relevant is voor jouw organisatie en hoe je hier nu al op kunt voorsorteren.

Wat is de Plugathon 2025 eigenlijk – en waarom doet het ertoe?

De Plugathon is geen congres met lange presentaties en volle zalen vol stoelen. Het is een werkplaats. Laptops open, testomgevingen aan, profielen laden, fouten zoeken, verbeteren, opnieuw testen.

Tijdens de editie van 2025 lag de focus op:

• FHIR Implementation Guides testen
• European Patient Summary (ePS) ophalen en gebruiken
• IHE-profielen toepassen (zoals MHD en ATNA)
• AI-toepassingen verkennen die interoperabiliteit slimmer en sneller maken

De aftrap met het persoonlijke verhaal van Harry Verbunt maakte meteen duidelijk wat er op het spel staat: als de patiënt echt centraal staat, moet informatie dat óók doen. Uitwisselbare zorgdata is geen hobby van ICT’ers, maar een randvoorwaarde voor veilige, persoonsgerichte zorg.

EHDS en Wegiz: geen verre toekomst, maar harde deadline

Organisaties die nog denken “dit zien we over vijf jaar wel” gaan problemen krijgen.

• Wegiz verplicht gespecificeerde gegevensuitwisselingen in de zorg stap voor stap tot elektronisch en gestructureerd.
• EHDS vraagt om Europese uitwisselbare zorgdata, beginnend bij de European Patient Summary (ePS).

De Plugathon laat zien wat er gebeurt als leveranciers en zorginstellingen dit niet alleen op papier, maar in code uitwerken. Systems koppelen, testen, fouten vangen, opnieuw proberen. Dáár wordt duidelijk wat er echt nodig is om klaar te zijn voor EHDS en Wegiz.

Interoperabiliteit in de praktijk: FHIR, IHE en ePS

De kernboodschap van de technische tracks is heel simpel: zonder goede standaarden geen betrouwbare AI en geen toekomstbestendige gegevensuitwisseling.

FHIR Implementation Guides: van specificatie naar werkende koppeling

FHIR is inmiddels dé standaardtaal voor zorgdata. Maar een standaard alleen is niet genoeg; het gaat om hoe je ’m toepast:

• Welke codesets gebruik je?
• Welke velden zijn verplicht?
• Hoe ga je om met versies?

Tijdens Plugathon 2025:

• Testten leveranciers en ontwikkelaars FHIR-profielen en Implementation Guides in realistische scenario’s.
• Werden validatiefouten, onduidelijkheden en interpretatieverschillen direct zichtbaar.
• Ontstonden gedeelde oplossingen die later weer terugvloeien in richtlijnen en documentatie.

Voor AI-toepassingen in de zorg is dit cruciaal. Een algoritme dat op FHIR-data draait, is zo betrouwbaar als de meest slordige implementatie in de keten. Elke afwijking van de standaard levert risico op – van verkeerde alerts tot foutieve beslissingsondersteuning.

European Patient Summary (ePS): basis voor grensoverschrijdende zorg

De European Patient Summary is een gestandaardiseerd overzicht met kerngegevens van een patiënt, bedoeld voor gebruik over landsgrenzen heen. Denk aan:

• medicatie,
• allergieën,
• diagnosen,
• ingrepen.

Tijdens de Plugathon:

• Leerden deelnemers hoe je de ePS technisch ophaalt en verwerkt.
• Werd gekeken wat ePS betekent voor bestaande systemen in Nederlandse ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en PGO’s.
• Gaf expert René Spronk concrete inzichten in de implementatie en impact van ePS en EHDS.

Voor AI in de zorg biedt dit een enorme kans: een betrouwbare, gestandaardiseerde samenvatting maakt het mogelijk om algoritmes consistent te trainen en in meerdere landen toe te passen – zonder dat ieder project het datamodel opnieuw hoeft uit te vinden.

IHE-profielen (MHD, ATNA): veilig en vindbaar uitwisselen

Naast FHIR werden ook IHE-profielen getest, waaronder:

• MHD (Mobile access to Health Documents) – voor het gestructureerd en vindbaar aanbieden van documenten.
• ATNA (Audit Trail and Node Authentication) – voor logging en beveiligde communicatie tussen systemen.

Dit zijn geen “nice to have” bouwstenen. Zonder goede audit trails, autorisatie en logging is geen enkele AI-oplossing in de zorg juridisch en ethisch houdbaar. ATNA maakt bijvoorbeeld aantoonbaar wie wanneer welke gegevens heeft ingezien of gewijzigd – essentieel voor vertrouwen van patiënt én toezichthouder.

De AI-track: hoe generatieve AI helpt bij interoperabiliteit

Het meest vernieuwende onderdeel van Plugathon 2025 was de speciale AI-track. Daar werd niet gepraat óver AI, maar gewerkt mét AI.

De grote vraag: hoe kan generatieve AI de ontwikkeling van interoperabele zorg-ICT versnellen en verbeteren?

Prompt tuning voor zorg-ICT

Deelnemers experimenteerden met prompt tuning: het slim sturen van generatieve AI-modellen zodat zij beter aansluiten op zorgcontext en technische standaarden. Denk aan prompts als:

• “Genereer een FHIR-profiel voor medicatie op basis van deze informatiestandaard.”
• “Schrijf begrijpelijke documentatie bij dit IHE-profiel, gericht op developers die nieuw zijn met zorgstandaarden.”

Hieruit bleek:

• AI is uitstekend inzetbaar voor sneller documenteren, uitleggen en voorbeelden genereren.
• Menselijke review blijft onmisbaar – maar de productiviteit gaat fors omhoog.

AI als assistent voor validatie en kennisdeling

In de AI-track kwamen een paar concrete, direct toepasbare use-cases voorbij:

1. AI voor FHIR-validatie

   • AI kan helpen onduidelijke foutmeldingen te vertalen naar concrete acties: “Deze resource voldoet niet aan het profiel omdat veld X ontbreekt; voeg veld X toe volgens deze code.”
   • Dit versnelt ontwikkelcycli en verlaagt de instap voor nieuwe teams.

2. AI voor kennisdeling binnen zorg-ICT

   • Veel kennis over standaarden en koppelingen zit nu in hoofden van een paar experts.
   • Door AI te trainen op documentatie, profielen en voorbeelden kun je een interne ‘zorg-ICT assistent’ bouwen waar elk teamlid vragen aan kan stellen.

3. AI voor mapping tussen standaarden

   • Het koppelen van verschillende informatiemodellen (zibs, FHIR-profielen, lokale modellen) kost enorm veel tijd.
   • AI kan voorstellen doen voor mappings, die experts vervolgens controleren en aanscherpen.

Mijn stelling: organisaties die AI níet in hun ontwikkelproces voor standaarden en koppelingen opnemen, lopen binnen twee jaar achter. Niet omdat AI alles beter doet, maar omdat teams mét AI simpelweg sneller leren en itereren.

Samenwerken, niet soleren: de menselijke kant van interoperabiliteit

Techniek alleen komt nooit over de drempel. Tijdens de Plugathon was er daarom ook veel aandacht voor de menselijke kant van samenwerken.

Aiki Coaching: flexibel samenwerken in een complex veld

De sessie Aiki Coaching, geïnspireerd op Aikido, gaf deelnemers praktische handvatten om:

• beter met spanning en belangenverschillen om te gaan,
• flexibeler te reageren op weerstand,
• niet in “wij-tegen-zij” (zorg tegen ICT, leverancier tegen instelling) te vervallen.

Dat klinkt misschien soft, maar het is keihard nodig. De ervaring leert:

De meeste interoperabiliteitsprojecten struikelen niet over FHIR-profielen, maar over mensen die elkaar niet goed weten te vinden.

Communityvorming: leren van elkaar in plaats van ieder voor zich

Collega Ingrid Willemsens-Damen verwoordde het mooi:

“De sfeer was energiek, open en leergierig: precies waar de Plugathon voor bedoeld is. We leerden niet alleen van de techniek, maar vooral van elkaar.”

Die community is goud waard voor de verdere uitrol van AI in de zorg. Een open, lerende groep leveranciers en zorgorganisaties:

• deelt fouten én oplossingen;
• voorkomt dat iedereen dezelfde mislukkingen herhaalt;
• versnelt adoptie van zowel standaarden als AI-toepassingen.

Wat levert dit concreet op voor jouw organisatie?

De Plugathon 2025 leverde tastbare resultaten op:

• Meer kennis bij leveranciers over FHIR, IHE-profielen en de ePS.
• Gevalideerde FHIR-profielen en scherpere afspraken over interpretatie.
• Nieuwe verbindingen tussen experts, leveranciers en zorginstellingen.
• Duidelijker beeld van wat EHDS en Wegiz praktisch vragen van systemen.

Maar belangrijker: het geeft een blauwdruk voor wat je zélf nu kunt doen.

1. Maak van interoperabiliteit een expliciet AI-speerpunt

AI-strategie zonder datastandaarden is luchtfietserij. Koppel daarom AI-plannen altijd aan:

• deelname aan initiatieven zoals Plugathons, testdagen of kwalificatietrajecten;
• concrete doelen rond FHIR-implementaties en IHE-profielen;
• inzicht in welke Wegiz-uitwisselingen jouw organisatie raken (en wanneer).

2. Zet AI intern in als ontwikkel-assistent

Je hoeft niet te wachten op externe oplossingen. Start klein:

• Gebruik generatieve AI om interne documentatie te schrijven of te verbeteren.
• Laat AI uitleg geven bij foutmeldingen of complexe specificaties.
• Bouw, waar mogelijk, een interne “zorgstandaarden-assistent” op basis van je eigen documenten.

3. Investeer in mensen en community

Technische standaarden vragen om mensen die elkaar snel weten te vinden.

• Stimuleer medewerkers om deel te nemen aan community-events zoals Plugathon, HL7-bijeenkomsten of IHE-sessies.
• Maak kennisdeling intern zichtbaar: korte demo’s, brown bag sessies, interne mini-plugathons.
• Waardeer de rol van “bruggenbouwers” tussen ICT, zorgprofessionals en management expliciet.

Vooruitkijken: AI, EHDS en de Nederlandse zorg in 2026 en verder

Als we eerlijk zijn: de druk op de Nederlandse zorg neemt de komende jaren alleen maar toe. Meer chronische patiënten, personeelstekorten, hogere eisen aan kwaliteit en transparantie. AI kan helpen, maar alleen als de basis op orde is.

Die basis bestaat uit drie elementen:

1. Gestandaardiseerde, uitwisselbare zorgdata (FHIR, zibs, IHE, ePS).
2. Veilige, aantoonbare gegevensuitwisseling (Wegiz, EHDS, ATNA, audit trails).
3. Slim gebruik van AI in ontwerp, ontwikkeling en gebruik van zorg-ICT.

Plugathon 2025 laat zien dat deze drie bij elkaar horen. Niet óf interoperabiliteit óf AI, maar AI in dienst van interoperabiliteit – en daarmee in dienst van de patiënt.

Als je organisatie serieus werk wil maken van AI in de Nederlandse zorg, dan is de vraag niet óf je met standaarden en uitwisselbaarheid aan de slag gaat, maar hoe snel en met wie je het doet.

Wat wordt jouw volgende stap?

• Ga na hoe ver je systemen zijn met FHIR, ePS en Wegiz-verplichtingen.
• Kijk waar AI nu al tijd kan besparen in je ontwikkel- of implementatieproces.
• Zoek de samenwerking op met partijen die al meedoen aan initiatieven als de Plugathon.

De organisaties die dit nú oppakken, zijn straks niet alleen compliant met EHDS en Wegiz, maar hebben ook een voorsprong in het slim en veilig toepassen van AI. En uiteindelijk draait het daarom: meer tijd voor zorg, minder gedoe met systemen, en patiënten die erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens kloppen – waar ze ook binnenkomen.