Digitale ambulanceverwijzing: sneller, veiliger acute zorg

Digitale ambulanceverwijzing: sneller, veiliger acute zorg

Een HAP-arts die een patiënt pas “ontdekt” als de ambulance al op de stoep staat. Triage op basis van half hoorbare telefoongegevens. En achteraf wéér iemand die dezelfde informatie overtypt in een ander systeem. Dat is nog steeds dagelijkse praktijk in een groot deel van de Nederlandse acute zorgketen.

De realiteit? Dat past niet meer bij de druk op de SEH’s, de huisartsenspoedposten en de ambulancediensten. Met de nieuwe digitale ambulanceverwijzing naar de huisartsenspoedpost (HAP) – gebaseerd op de Informatiestandaard Acute Zorg en HL7 FHIR – ontstaat voor het eerst een echt gestroomlijnde overdracht tussen ambulance en HAP. En precies dát is de basis waarop AI straks betrouwbaar kan meedraaien in de acute zorg.

In deze bijdrage uit de serie “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg” kijk ik naar wat deze digitale verwijzing concreet oplevert, hoe het werkt in de praktijk en waarom dit een cruciale stap is richting AI-ondersteunde spoedzorg in Nederland.

---

Van telefonische warme overdracht naar gestructureerde data

De digitale ambulanceverwijzing vervangt de telefonische overdracht niet, maar voegt er gestructureerde, herbruikbare data aan toe.

Waar nu vaak het volgende gebeurt:

• centralist belt de HAP over een binnenkomende patiënt;
• triagist noteert mondelinge informatie in het HAP-systeem;
• ambulance arriveert, vertelt nogmaals het verhaal;
• gegevens worden opnieuw vastgelegd of aangepast;

…stuurt de ambulance in de nieuwe situatie een digitaal bericht (bericht 24) richting HAP, op basis van de Richtlijn Gegevensuitwisseling acute zorg.

Wat verandert er concreet?

De alpha-release van bericht 24 bevat al een eerste datamodel en functioneel ontwerp. Daarmee kun je als leverancier of zorgorganisatie nu al toetsen:

• welke gegevens vanuit de ambulance naar de HAP gaan;
• hoe die informatie gestructureerd is (FHIR-profielen);
• hoe dit inpasbaar is in bestaande EPD-, HAP- en meldkamersystemen.

De warme overdracht blijft bestaan – en eerlijk gezegd moet dat ook. In acute situaties wil je altijd de mogelijkheid houden om te overleggen. Maar de combinatie van gesprek + digitaal bericht maakt een wereld van verschil:

• minder risico op misverstanden;
• minder handmatig overtypen;
• minder tijdverlies tijdens triage.

Waarom dit zo belangrijk is voor patiëntenzorg

De kern is simpel: beter voorbereid zijn betekent betere acute zorg. Een digitale ambulanceverwijzing naar de huisartsenspoedpost levert direct merkbare voordelen op.

1. HAP kan zich voorbereiden vóór de patiënt er is

Omdat het digitale bericht al verzonden wordt tijdens de rit of vlak daarvoor, heeft de HAP:

• snel zicht op urgentie, vermoedelijke diagnose en vitale parameters;
• informatie over medicatie, allergieën en relevante voorgeschiedenis (voor zover bekend);
• inzicht in context: wat is er ter plekke gebeurd, welke interventies zijn al gedaan.

Dat maakt bijvoorbeeld mogelijk dat:

• de juiste arts of PA alvast wordt vrijgespeeld;
• materialen en spreekkamer worden klaargezet;
• bij kwetsbare ouderen direct gedacht wordt aan vervolgzorg of observatie.

2. Betere continuïteit van zorg en minder herhaling

Gestructureerde digitale gegevens betekenen dat informatie herbruikbaar is in de vervolgfase:

• gegevens uit de ambulance-overdracht blijven beschikbaar in het HAP-dossier;
• bij latere verwijzing naar SEH of eigen huisarts is dezelfde kerninformatie terug te vinden;
• minder herhaald uitvragen van hetzelfde verhaal – voor patiënten in stressvolle situaties echt een verlichting.

In een zorgketen waar chronische patiënten steeds vaker in de spoedketen belanden, is continuïteit van informatie geen luxe, maar noodzaak.

3. Minder administratieve druk in de acute zorg

Een groot deel van de frustratie in de acute zorg gaat niet over de zorg zelf, maar over de randzaken eromheen. Door digitale ambulanceverwijzing:

• hoeft de triagist minder te typen tijdens een telefoontje;
• kan de ambulanceverpleegkundige data direct uit het eigen systeem delen;
• worden dubbele registraties en “even overkloppen” beperkt.

Dat is geen kleine winst. Verschillende onderzoeken laten zien dat artsen en verpleegkundigen 30–40% van hun tijd aan administratie kwijt zijn. Elk kwartier dat je daarvan afsnoept in de acute zorg, gaat direct terug naar patiëntcontact.

FHIR en Informatiestandaard Acute Zorg: de technische ruggengraat

Wie AI in de Nederlandse zorg serieus neemt, moet één zin omarmen: zonder goede standaarden geen goede AI.

De digitale ambulanceverwijzing maakt gebruik van:

• de Informatiestandaard Acute Zorg: beschrijft welke gegevens in de spoedketen uitgewisseld worden en in welke betekenis;
• HL7 FHIR: de internationale standaard voor uitwisseling van zorgdata, met moderne, API-achtige architectuur.

Wat betekent dit voor leveranciers en IT-afdelingen?

Voor leveranciers van HAP-, ambulance- of meldkamersystemen:

• er is één gezamenlijke taal voor acute zorgdata;
• FHIR maakt het eenvoudiger om koppelingen te realiseren via API’s;
• je bouwt direct voort op iets dat ook voor andere ketens (SEH, ziekenhuis, VVT) wordt gebruikt.

Voor zorgorganisaties:

• minder afhankelijkheid van maatwerk-koppelingen;
• gemakkelijker beheer en doorontwikkeling;
• betere aansluiting op andere programma’s zoals Wegiz, eOverdracht en medicatieoverdracht.

Ik ben daar behoorlijk uitgesproken in: wie in 2026 nog nieuwe spoedkoppelingen bouwt zonder FHIR, haalt bewust een technische schuld binnen.

Hoe dit de weg vrijmaakt voor AI in de acute zorg

Deze blogserie gaat over AI in de Nederlandse zorg, dus de logische vraag is: wat heeft een digitale ambulanceverwijzing met AI te maken?

Het antwoord: alles. AI-toepassingen zijn zo goed als de data die ze krijgen. De stap van telefonische overdracht naar gestructureerde digitale gegevensuitwisseling is precies wat nodig is om AI veilig en zinnig in te zetten.

Concreet: welke AI-toepassingen komen hiermee binnen bereik?

1. Realtime besluitondersteuning op de HAP
   Als vitale parameters, klachten en anamnese in een FHIR-structuur binnenkomen, kunnen AI-modellen:

   • risico-inschattingen doen (bijvoorbeeld kans op opname binnen 24 uur);
   • afwijkende patronen herkennen bij kwetsbare groepen (ouderen, kinderen, multimorbiditeit);
   • suggesties doen voor vervolgacties binnen de triage.

2. Capaciteits- en routeringsmodellen
   Met gestandaardiseerde data over patiëntenstromen kun je:

   • piekbelasting op HAP en SEH beter voorspellen;
   • slimme beslisregels vormgeven: HAP of SEH, welke locatie, welke discipline;
   • regionaal sturen op inzet van ambulances en huisartsenposten.

3. Kwaliteitsmonitoring van de acute keten
   Omdat dezelfde gegevens in de hele keten beschikbaar zijn, kun je met AI:

   • variaties in zorgproces en uitkomsten analyseren;
   • knelpunten in de overdracht objectief aantonen;
   • leren van near misses en incidenten, op basis van echte data in plaats van losse casuïstiek.

Voorwaarde: data governance en ethiek op orde

AI in acute zorg is gevoelig. Terecht. Zeker bij spoed wil je geen black box die “even” meebeslist. Juist daarom is deze stap via de Informatiestandaard Acute Zorg verstandig:

• heldere definities van datavelden (geen ruis in de input);
• traceerbaarheid: je weet waar gegevens vandaan komen en wie wat heeft toegevoegd;
• hergebruik onder regie: data kunnen worden ingezet voor AI en analyses, maar binnen afsprakenkaders, beveiliging en toezicht.

Wie nu meedoet aan de verdere uitwerking van bericht 24, heeft straks invloed op wélke data AI-modellen gaan zien – en onder welke voorwaarden.

Praktische stappen voor zorgorganisaties en leveranciers

De alpha-release van de digitale ambulanceverwijzing is géén papieren exercitie. Je kunt er vandaag al mee aan de slag.

1. Voor zorgorganisaties (HAP, RAV, ziekenhuizen)

• Maak het een bestuurlijk thema
  Leg vast dat digitale gegevensuitwisseling in de acute keten prioriteit heeft. Niet alleen als IT-project, maar als onderdeel van kwaliteit en patiëntveiligheid.

• Breng je huidige overdracht in kaart
  Hoe verloopt de overdracht nu tussen ambulance, HAP en SEH? Waar gaat informatie verloren? Waar wordt dubbel geregistreerd? Dit helpt om straks het effect van digitale verwijzing zichtbaar te maken.

• Betrek zorgprofessionals vroeg
  Artsen, triagisten en ambulanceverpleegkundigen moeten kunnen meedenken over:

  • welke informatie essentieel is;
  • hoe en wanneer het bericht wordt verstuurd;
  • hoe het zich toont in hun dagelijkse workflow.

• Koppel het aan je AI-ambities
  Als je als organisatie bezig bent met AI in de zorg (bijvoorbeeld voorspellende modellen, triage-support), zorg dan dat de datastromen vanuit de acute keten expliciet worden meegenomen.

2. Voor leveranciers en IT-partners

• Toets je systeem aan de alpha-release
  Kijk of jouw applicatie de benodigde gegevens kan leveren en ontvangen in FHIR-structuur. Identificeer gaps en plan ontwikkelwerk tijdig in.

• Denk ketenbreed
  Bouw niet alleen een koppeling ambulance → HAP, maar houd rekening met vervolgketens: HAP → SEH, HAP → eigen huisarts, HAP → VVT.

• Investeer in FHIR-expertise
  FHIR is geen hype meer, maar infrastructuur. Zorg dat je developmentteam weet hoe FHIR-profielen, resources en terminologie (zoals zibs) samenhangen.

• Voorzie in AI-ready architectuur
  Door data te structureren, loggen en versioneren leg je nu al de basis voor latere AI-toepassingen. Denk aan datalakes, pseudonimisering en audit trails.

Waarom nu in actie komen – en niet wachten op “de beta”

Veel organisaties hebben de neiging om af te wachten “tot alles af is”. Bij digitale zorgstandaarden is dat een valkuil. De alpha-release van de digitale ambulanceverwijzing biedt juist de kans om:

• feedback te geven vanuit de praktijk;
• je eigen processen vroegtijdig te alignen met de Informatiestandaard Acute Zorg;
• straks niet achter de feiten aan te lopen als de beta- en definitieve release uitkomen.

Voor de bredere beweging AI in de Nederlandse zorg geldt bovendien: hoe eerder de datastromen goed ingericht zijn, hoe sneller je AI-toepassingen op een verantwoorde manier kunt testen.

---

Slot: digitale verwijzing als opstap naar slimme spoedzorg

De nieuwe digitale ambulanceverwijzing naar de huisartsenspoedpost lijkt op het eerste gezicht misschien “gewoon weer een koppeling”. Maar het is meer dan dat. Het is een volgende, noodzakelijke stap in een acute zorgketen:

• waar informatie gestructureerd en herbruikbaar is;
• waar zorgverleners beter voorbereid zijn op elke patiënt;
• waar AI straks kan ondersteunen op basis van betrouwbare Nederlandse zorgdata.

Mijn advies: zie dit niet als een IT-project, maar als een strategische keuze voor hoe je acute zorg en AI in de zorg de komende tien jaar wilt organiseren. Wie nu instapt, bepaalt straks de spelregels.

De vraag is dus niet óf digitale ambulanceverwijzing er komt. Die ontwikkeling loopt al. De echte vraag voor jouw organisatie in 2026 is: wil je vooroplopen in slimme, AI-ready acute zorg – of straks achteraan aansluiten?