Hoe AI-start-up Ditto het zorggesprek echt verandert

AI in het spreekuur: van vage herinnering naar helder plan

Een gemiddeld consult bij de specialist duurt in Nederland zo’n 15 minuten. Toch vergeet ruim 40% van de patiënten thuis alweer een deel van de uitleg en afspraken. Niet omdat ze niet opletten, maar omdat spanning, emoties en complexiteit hun tol eisen.

Daar zit precies de pijn in de Nederlandse zorg: zorgprofessionals hebben steeds minder tijd, terwijl patiënten juist méér uitleg, context en herhaling nodig hebben. De AI-start-up Ditto, die nu omarmd wordt door Menzis en BeterDichtbij, gaat recht op dat knelpunt af.

Dit verhaal past precies in de serie “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg”: het gaat niet over futuristische robots, maar over heel praktische AI die nú al meedraait in spreekkamers en patiëntenportalen.

In deze blog laat ik zien:

• wat Ditto precies doet (en wat niet)
• waarom zorgverzekeraar Menzis en BeterDichtbij hier instappen
• welke kansen én risico’s dit geeft voor zorgorganisaties
• hoe je als ziekenhuis, huisartsengroep of VVT-instelling zélf met dit soort AI-toepassingen kunt starten

Wat doet Ditto concreet in het zorgproces?

De kern van Ditto is simpel: AI neemt gesprekken tussen zorgverlener en patiënt op, zet die om in tekst en maakt een begrijpelijke samenvatting. Geen sciencefiction, maar goed toegepaste spraak- en taaltechnologie.

Van opname naar begrijpelijke samenvatting

Een standaard Ditto-stroom ziet er ongeveer zo uit:

1. Patiënt geeft vooraf toestemming voor opname van het gesprek.
2. Het consult (fysiek of via beeldbellen) wordt audio opgenomen.
3. AI zet de opname om naar tekst (transcriptie).
4. De software maakt een patiëntvriendelijke samenvatting met:
   • hoofdboodschap van het consult
   • diagnose(s) en bevindingen
   • gemaakte afspraken en medicatie
   • adviezen voor thuis en alarmsymptomen
5. Patiënt krijgt de samenvatting via bijvoorbeeld BeterDichtbij of een patiëntenportaal.

Het doel is niet om het EPD te vervangen, maar om een extra laag communicatie toe te voegen die is geschreven in taal die een patiënt écht snapt.

Waarom patiënten dit massaal omarmen

AI-tools sneuvelen vaak omdat ze “nog een extra systeem” zijn. Bij Ditto zie je juist in een paar maanden al veel gebruikers. Dat verbaast mij eerlijk gezegd niet. De directe waarde voor patiënten is glashelder:

• Minder afhankelijk van eigen aantekeningen of een meeluisterende partner.
• Mogelijkheid om het gesprek later nog eens rustig te lezen.
• Makkelijk delen met mantelzorgers of familie.
• Meer grip op de eigen behandeling.

En dat sluit naadloos aan op belangrijke Nederlandse zorgthema’s als passende zorg, samen beslissen en zelfmanagement.

Waarom Menzis en BeterDichtbij hier vol op instappen

De samenwerking tussen Menzis, BeterDichtbij en Ditto is geen toevallig experimentje. Het laat zien hoe de Nederlandse zorgketen rondom AI begint te verschuiven: van losse pilots naar strategische keuzes.

Het perspectief van Menzis: druk op de zorg omlaag

Zorgverzekeraar Menzis kijkt in de eerste plaats naar drie dingen:

• kwaliteit van zorg
• toegankelijkheid (wachtlijsten, bereikbaarheid)
• betaalbaarheid op de langere termijn

AI-oplossingen zoals Ditto passen daar opvallend goed bij:

• Kwaliteit: betere informatievoorziening aan patiënten leidt aantoonbaar tot minder misverstanden, betere therapietrouw en meer tevredenheid.
• Toegankelijkheid: als patiënten minder vaak hoeven te bellen voor uitleg (“Wat had de dokter ook alweer gezegd?”), komt er tijd vrij op de poli en in het callcenter.
• Kosten: minder herhaalconsulten puur voor verduidelijking en mogelijk minder complicaties door betere therapietrouw.

De stelling die ik hier durf te innemen: zorgverzekeraars die actief meedenken en investeren in dit soort AI-toepassingen, gaan straks het verschil maken in de krappe zorgmarkt.

Het perspectief van BeterDichtbij: AI als logische laag bovenop bestaande communicatie

BeterDichtbij is in veel ziekenhuizen en huisartsenorganisaties al hét kanaal voor digitale communicatie met patiënten. Door Ditto hieraan te koppelen, gebeurt iets slims:

• AI wordt ingebed in een kanaal dat patiënten al kennen en vertrouwen.
• Zorgverleners hoeven niet nóg een extra systeem te leren.
• De samenvatting wordt onderdeel van de bestaande digitale dialoog (berichten, foto’s, vragenlijsten).

Dit is precies de richting die ik hoopte te zien in deze serie over AI in de zorg: geen losse gadgets, maar AI als laag bovenop bestaande zorgprocessen en -platformen.

Wat levert Ditto concreet op voor zorgverleners?

Voor zorgverleners is elke nieuwe tool verdacht totdat het zich bewezen heeft. Begrijpelijk, want de gemiddelde werkdag hangt al aan elkaar van systemen, wachtwoorden en vinkjes.

Toch zie je bij dit soort toepassingen een paar heel tastbare voordelen.

Minder herhaalvragen, meer gerichte consulten

Een veelgehoorde frustratie in poliklinieken: patiënten die terugkomen of bellen omdat ze het vorige gesprek niet meer goed weten. Niet onwil, gewoon menselijk. Met een AI-samenvatting verschuift het gesprek:

• van: “Wat zei u vorige keer ook alweer?”
• naar: “Ik heb de samenvatting gelezen en heb drie gerichte vragen.”

Dat maakt een consult korter óf juist inhoudelijker. Beide zijn winst.

Betere dossiervorming zonder extra typen

Een slimme inrichting (bijvoorbeeld via integratie met het EPD of met BeterDichtbij) kan er ook voor zorgen dat delen van de samenvatting bruikbaar zijn voor het zorgdossier:

• overzicht van voorgeschiedenis en context
• actuele klachten en hulpvragen
• gemaakte afspraken en beleid

Hoe minder een zorgverlener hoeft over te typen, hoe groter de kans dat AI echt geaccepteerd wordt in de dagelijkse praktijk.

Meer tijd voor menselijk contact

Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Technologie in de zorg wordt vaak verkocht als productiviteitswinst, maar de impact die ik het meest serieus neem is: meer ruimte voor menselijkheid.

Als je weet dat de AI het gesprek meeluistert en de belangrijkste punten netjes uitwerkt, kun je als arts of verpleegkundige:

• meer oogcontact maken
• beter luisteren naar wat er níet gezegd wordt
• minder geforceerd notuleren tijdens het gesprek

Juist dat maakt zorg voor patiënten vaak “goed” of “veilig” aanvoelen.

Kritische punten: privacy, fouten en ongelijkheid

Ik ben enthousiast over dit soort AI-toepassingen, maar blind optimisme helpt niemand. Er zijn een aantal terechte zorgen die organisaties serieus moeten adresseren.

1. Privacy en gegevensbescherming

Een AI-dienst die gesprekken opneemt en verwerkt, raakt direct aan de kern van de AVG en het medisch beroepsgeheim. Zorgorganisaties moeten minimaal regelen:

• expliciete, begrijpelijke toestemming van de patiënt
• veilige opslag en versleutelde overdracht van audio en tekst
• duidelijke bewaartermijnen (niet: “oneindig bewaren omdat handig”)
• verwerkersovereenkomsten en DPIA’s met de leverancier

Mijn advies: betrek Functionaris Gegevensbescherming, informatieveiligheid én de medische staf vanaf dag één. Achteraf “even juridisch dichttimmeren” werkt hier niet.

2. Fouten in samenvattingen

AI is krachtig, maar niet onfeilbaar. Denk aan:

• medische termen die verkeerd worden verstaan of vertaald
• nuance die wegvalt (“waarschijnlijk” wordt “zeker”)
• fout gelabelde informatie (verkeerde medicatie of dosering)

Daarom is het verstandig om in de eerste fase:

• samenvattingen steekproefsgewijs te laten controleren door zorgverleners
• patiënten expliciet te vragen: “Klopt deze samenvatting volgens u?”
• altijd te benadrukken: de samenvatting is een hulpmiddel, niet het officiële medisch dossier

3. Digitale ongelijkheid

Niet iedere patiënt is digitaal handig of taalvaardig. Een AI-samenvatting helpt enorm, maar alleen als iemand deze kan lezen en begrijpen.

Oplossingen die ik in de praktijk zie werken:

• de samenvatting laten voorlezen via een audiofunctie
• eenvoudige taalinstellingen (B1-niveau als standaard)
• mantelzorgers actief betrekken bij toegang tot de samenvattingen

AI-toepassingen die deze groep vergeten, vergroten de gezondheidskloof in plaats van die te verkleinen.

Hoe je als zorgorganisatie zelf met dit soort AI kunt starten

Voor wie nu denkt: “Mooi, maar waar begin ik?” – er is een redelijk beproefd stappenplan om veilig en slim met AI in de zorgpraktijk te experimenteren.

Stap 1: Kies één duidelijke use case

Begin niet met “AI in het hele ziekenhuis”, maar met:

• één specialisme (bijvoorbeeld oncologie, cardiologie, reumatologie)
• één type consult (eerste poli-afspraak, ontslaggesprek, uitleg van behandeling)

Hoe specifieker, hoe beter je kunt meten of het werkt.

Stap 2: Formeer een klein, multidisciplinair team

Betrek in elk geval:

• 2–3 zorgverleners die de tool willen testen
• een patiëntvertegenwoordiger of cliëntenraad
• ICT / informatiemanagement
• privacy / FG
• iemand met veranderkundige blik (implementatie is zelden puur technisch)

Stap 3: Test 8–12 weken en meet drie dingen

Maak de pilot concreet en kort. Meet in elk geval:

1. Patiënttevredenheid (NPS, PREM, of een paar gerichte vragen)
2. Aantal herhaalvragen via telefoon/portaal over uitleg en afspraken
3. Ervaring zorgverleners (tijdsinvestering, vertrouwen, werkdruk)

Zonder meetpunten blijft het bij “gevoel” – en daar kun je geen structureel beleid op maken.

Stap 4: Beslis: stoppen, bijschaven of opschalen

Na een serieuze pilot zijn er maar drie eerlijke opties:

• het werkt niet → stoppen en lessons learned documenteren
• het werkt deels → aanpassen (taalniveau, proces, techniek) en nieuwe ronde
• het werkt goed → gefaseerd uitrollen naar meer afdelingen

Mijn ervaring: organisaties die deze beslismomenten vooraf vastleggen, voorkomen eindeloze proefballonnetjes die nooit echt landen.

Wat Ditto zegt over de toekomst van AI in de Nederlandse zorg

De samenwerking tussen Menzis, BeterDichtbij en Ditto is meer dan nieuwswaarde. Het is een signaal.

• AI verschuift van “experimentele pilot in een hoekje” naar ingebouwde functionaliteit in bestaande zorgplatformen.
• Zorgverzekeraars beginnen actief te sturen op AI die zorgdruk verlaagt en kwaliteit ondersteunt.
• Patiënten krijgen stap voor stap meer digitale hulpmiddelen om het zorgproces te begrijpen en te sturen.

Dit past precies bij de grotere beweging die we in deze blogserie volgen: AI voor Nederlandse zorg als praktische gereedschapskist. Geen hype, maar een set toepassingen die artsen, verpleegkundigen, paramedici en patiënten elke dag ondersteunt.

Mijn overtuiging: organisaties die nu gericht experimenteren met dit soort “AI in het gesprek” – of dat nu via Ditto is of een andere oplossing – hebben over twee à drie jaar een voorsprong. Niet alleen in efficiëntie, maar ook in patiënt-ervaring en aantrekkelijk werkgeverschap.

De vraag is dus minder: “Moeten wij iets met AI?” en meer: “Welke concrete problemen in onze zorgprocessen laten we als eerste meehelpen door AI?”

Wie daar nu scherpe keuzes in maakt, bepaalt straks hoe menselijk en toegankelijk de zorg in 2030 nog is.