Voor 90% van de Nederlandse eengezinswoningen is een warmtepomp financieel aantrekkelijk. Ontdek welke optie bij jouw woning past en hoe AI helpt kiezen.
Waarom de warmtepomp nu ineens wél interessant is
Negentig procent van de Nederlandse eengezinswoningen kan vandaag goedkoper wonen met een warmtepomp dan met alleen een cv-ketel. Dat is geen praatje van een installateur, maar komt uit een studie van CPB, TNO en PBL naar maar liefst vijf miljoen woningen.
Dit raakt vrijwel iedereen met een rijtjeshuis, twee-onder-een-kap of vrijstaande woning. Terwijl gasprijzen schommelen, klimaatdoelen dichterbij komen en de feestdagen weer zorgen voor volle energierekeningen, wil je gewoon weten: wat betekent dit voor mĂjn portemonnee, en wat is een slimme volgende stap?
In deze blog zet ik de kern van het onderzoek helder uiteen, vertaal ik het naar concrete keuzes voor woningeigenaren en huurders, én laat ik zien hoe AI hierbij kan helpen – van maatwerkadvies tot slimme sturing van je warmtepomp. Deze blog maakt deel uit van de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie”, waarin we laten zien hoe data en algoritmen de energietransitie versnellen.
90% van de eengezinswoningen kan besparen op woonlasten
De hoofdconclusie uit de studie is verrassend simpel: in 90% van de eengezinswoningen is er minimaal Ă©Ă©n verduurzamingsoptie met een warmtepomp die de totale woonlasten verlaagt.
Voorbeelden uit het onderzoek:
- Eigenaar-bewoners en particuliere huurders besparen bij de meest gunstige optie gemiddeld ruim €300 per jaar.
- Huurders in corporatiewoningen komen zelfs uit op ruim €700 per jaar besparing.
Die besparing gaat over totale woonlasten: energierekening + eventuele extra huur of financieringslasten. Dus niet alleen “minder gas”, maar ook wat je extra betaalt voor isolatie of een nieuwe installatie.
Vier routes naar verduurzaming
Het onderzoek keek naar vier individuele opties:
- Isoleren tot de isolatiestandaard (voldoende om zonder gas te kunnen verwarmen).
- Isoleren tot de standaard + volledig elektrische warmtepomp.
- Isoleren tot de standaard + hybride warmtepomp.
- Hybride warmtepomp zĂłnder extra isolatie.
In 9 van de 10 woningen levert minstens Ă©Ă©n van deze opties een financieel voordeel op ten opzichte van niets doen. Voor de overige 10% zijn er mogelijk andere interessante routes (bijvoorbeeld gedeeltelijke isolatie of een andere volgorde van maatregelen), maar die zijn in deze studie niet doorgerekend.
Heldere boodschap: niet verduurzamen “omdat het toch niet uit kan” is in de meeste eengezinswoningen simpelweg niet meer realistisch.
Hybride of volledig elektrisch: wat is slim voor jouw woning?
De keuze tussen een hybride warmtepomp en een volledig elektrische warmtepomp draait in de praktijk om Ă©Ă©n ding: hoeveel moet je investeren in isolatie om volledig elektrisch comfortabel te kunnen stoken?
Wanneer is een volledig elektrische warmtepomp interessant?
Een volledig elektrische warmtepomp vraagt om een goed geĂŻsoleerd huis. Dat betekent vaak:
- Spouwmuurisolatie
- Vloer- en/of dakisolatie
- HR++ of triple glas
Volgens de studie geldt:
- Met het huidige beleid is voor grofweg de helft van de eigenaar-bewoners en particuliere huurders een volledig elektrische warmtepomp mét vergaande isolatie financieel aantrekkelijk.
- Dat geldt vooral bij kleinere woningen, waar de isolatiekosten beperkter zijn.
- Voor vrijwel alle corporatiehuurders blijkt dit zelfs de meest aantrekkelijke optie, mede doordat zij niet te maken krijgen met huurverhoging na isolatie.
Als je huis dus al redelijk goed geĂŻsoleerd is, of als de isolatie relatief goedkoop te realiseren is, is de kans groot dat:
Een volledig elektrische warmtepomp op termijn gunstiger is dan een hybride warmtepomp.
Wanneer past een hybride warmtepomp beter?
Als isoleren duur en complex wordt (denk aan lastig bereikbare daken, monumentale gevels, of al redelijk geĂŻsoleerde maar lastig te verbeteren woning), schuift de hybride warmtepomp naar voren als logische keuze.
Uit de studie:
- Voor ongeveer 70% van de huishoudens levert een hybride warmtepomp een positief inkomenseffect op.
- Voor circa 40% van de eigenaar-bewoners en particuliere huurders is dit zelfs de financieel aantrekkelijkste optie.
In gewoon Nederlands: in veel huizen is een hybride warmtepomp een aantrekkelijke tussenstap, zeker als je cv-ketel toch aan vervanging toe is. Je bespaart gas, verlaagt je COâ‚‚-uitstoot, en stelt de grote isolatieslag eventueel een paar jaar uit.
Slimme tussenroute: eerst isoleren, dan naar volledig elektrisch
Een strategie die ik vaak zie werken:
- Nu: betaalbare isolatiemaatregelen nemen (spouw, glas, kierdichting).
- Bij ketelvervanging: hybride warmtepomp plaatsen.
- Over 5–10 jaar: afhankelijk van prijzen en beleid, overstappen naar volledig elektrisch.
AI kan deze route ondersteunen door scenario’s door te rekenen: wat betekent een stap-voor-stap aanpak voor je maandlasten, je terugverdientijd en je CO₂-uitstoot?
De rol van subsidies en beleid: met en zonder steun is een wereld van verschil
Subsidies en afspraken met corporaties zijn geen detail, ze bepalen vaak het verschil tussen wel of niet aantrekkelijk verduurzamen.
De studie laat dat scherp zien:
- Met huidig beleid (ISDE-subsidie voor warmtepompen en isolatie, Ă©n de afspraak dat corporaties de huur voor zittende huurders niet verhogen na isolatie) is verduurzamen met warmtepomp voor 90% financieel aantrekkelijk.
- Zonder deze subsidies en afspraken zakt dat naar 43% van de huishoudens.
Vooral de volledig elektrische warmtepomp met isolatie krijgt een flinke knauw in de businesscase als de subsidies zouden wegvallen. Hybride systemen houden het dan relatief beter vol, juist omdat de benodigde isolatie-eisen lager liggen.
Wat betekent dit voor jouw timing?
- Wie nu in aanmerking komt voor subsidie, heeft een voordeel. Je profiteert van financiële steun en van lagere gasvraag in jaren met mogelijk hogere gasprijzen.
- Wachten “tot de techniek beter is” kan prima, maar je loopt dan wél subsidies en jaren aan besparing mis.
Voor een rationele keuze heb je dus twee soorten informatie nodig:
- Een technisch-financieel beeld van je woning (isolatieniveau, verbruik, terugverdientijden).
- Inzicht in huidig en verwacht beleid (subsidies, verplichtingen, belasting op gas vs. stroom).
Hier komt AI om de hoek kijken.
Hoe AI helpt bij jouw warmtepompkeuze en de energietransitie
Binnen de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” kijken we steeds naar één vraag: hoe kunnen slimme algoritmen concrete beslissingen makkelijker en beter maken? Bij warmtepompen zie ik vier hele praktische toepassingen.
1. Persoonlijk maatwerkadvies op basis van jouw woningdata
In plaats van een generiek “plaats een warmtepomp”, kan AI op basis van data zoals:
- bouwjaar en type woning
- energielabel
- verbruiksgegevens (gas en stroom)
- lokale energieprijzen
scenario’s doorrekenen als:
- “Wat als ik nu een hybride warmtepomp neem en over 8 jaar volledig elektrisch ga?”
- “Wat levert eerst isoleren en daarna pas een warmtepomp me op?”
AI-modellen kunnen deze berekeningen voor honderdduizenden woningen tegelijk maken en tóch per adres advies geven. Gemeenten en energiecoöperaties gebruiken dit soort analyses al om wijkwarmteplannen te maken, maar de stap naar een begrijpelijk advies op woningniveau is klein.
2. Slimme aansturing van je warmtepomp en cv-systeem
Een warmtepomp rendeert beter als hij slim wordt aangestuurd. Denk aan:
- opwarmen als de stroomprijs laag is (of als er veel zon- en windstroom is),
- afschakelen of lager draaien als het net vol raakt,
- gebruikmaken van de warmtebuffer van je woning.
AI kan hier continu voorspellen:
- wat je warmtevraag de komende uren wordt,
- hoe de elektriciteitsprijs zich ontwikkelt,
- hoe vol het lokale net raakt.
Daarmee kan je systeem comfort behouden en kosten minimaliseren, terwijl je ook nog eens helpt om pieken op het elektriciteitsnet te verlagen.
3. Onderhoudspredictie: storingen voorkomen, levensduur verlengen
Warmtepompen zijn complexe apparaten. Door data van honderden of duizenden installaties te analyseren, kunnen AI-modellen patronen in storingen herkennen.
Resultaat:
- Monteurs komen langs voordat een storing optreedt.
- Onderdelen worden vervangen op basis van werkelijke slijtage, niet alleen op basis van kalenderjaren.
- Fabrikanten verbeteren ontwerpen op basis van echte gebruiksdata.
Voor jou betekent dat: minder gedoe, minder onverwachte kosten en een langere levensduur van je installatie, wat de businesscase van een warmtepomp nog verder verbetert.
4. Netoptimalisatie: meer warmtepompen zonder extra problemen
Een veelgehoorde zorg: “Als iedereen een warmtepomp en een elektrische auto neemt, klapt het net dan niet?”
Netbeheerders gebruiken AI om:
- belasting op het elektriciteitsnet per wijk te voorspellen,
- te bepalen waar versterking of zwaardere kabels echt nodig zijn,
- flexibiliteit te organiseren (bijvoorbeeld tijdelijk terugschakelen van warmtepompen zonder comfortverlies).
Hierdoor kunnen meer warmtepompen aangesloten worden zonder onnodig dure netuitbreidingen. De koppeling tussen woningadvies en netplanning – beide AI-gedreven – is precies waar de Nederlandse energietransitie sneller en slimmer van wordt.
Praktische stappen als je in 2026 een warmtepomp overweegt
Als je deze winter of in 2026 een keuze wilt maken, helpt het om het proces te structureren.
1. Check de staat van je woning
- Vraag je energielabel op of laat er Ă©Ă©n maken.
- Inventariseer welke isolatie er al is (spouw, dak, vloer, glas).
- Noteer je jaarlijkse gas- en stroomverbruik van de afgelopen jaren.
2. Bepaal je route: hybride of volledig elektrisch
Grofweg:
- Redelijk tot goed geïsoleerd, kleinere woning → laat een volledig elektrische optie serieus doorrekenen.
- Matig geïsoleerd, isolatie lastig of duur → bekijk een hybride warmtepomp als eerste stap.
3. Gebruik (AI-gestuurde) rekentools
- Maak gebruik van tools die op basis van jouw adres en verbruikssituatie scenario’s doorrekenen.
- Let niet alleen op terugverdientijd, maar ook op maandlasten, comfort en COâ‚‚-uitstoot.
4. Check subsidies en lokale plannen
- Kijk welke subsidies er nu zijn voor warmtepompen en isolatie.
- Informeer naar gemeentelijke plannen voor jouw wijk (bijvoorbeeld plannen voor een warmtenet). De studie van CPB/TNO/PBL kijkt naar individuele oplossingen; in sommige wijken kunnen collectieve oplossingen op termijn aantrekkelijker zijn.
5. Vraag meerdere offertes mét berekening van jaarlasten
Laat installateurs niet alleen een systeempreis noemen, maar ook:
- geschatte jaarlijkse energiekosten,
- onderhoudskosten,
- inschatting van je totale woonlasten.
Hoe beter de onderbouwing, hoe groter de kans dat jij een keuze maakt die past bij je financiën én bij de langere termijn.
Waarom nu handelen verstandig is – en hoe AI je helpt kiezen
De kernboodschap uit het onderzoek is ongemakkelijk helder: voor de meeste Nederlandse eengezinswoningen is niets doen financieel niet meer het meest logische scenario. Met het huidige beleid is er in 90% van de gevallen minstens Ă©Ă©n warmtepomp- en isolatiecombinatie die geld bespaart.
Dit moment is interessant omdat drie lijnen samenkomen:
- De businesscase van warmtepompen is voor veel woningen positief.
- Subsidies en afspraken met corporaties maken vooral volledig elektrische oplossingen aantrekkelijk.
- AI en data maken het mogelijk om per woning, per wijk en per netdeel slimme keuzes te maken – van maatwerkadvies tot netoptimalisatie.
Wie nu investeert, profiteert niet alleen van lagere energiekosten en minder CO₂-uitstoot, maar helpt ook mee aan een energienet dat beter in balans is. In de rest van de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” gaan we verder in op concrete AI-oplossingen voor netbeheer, vraagvoorspelling en onderhoud.
De vraag die overblijft: welke stap past het beste bij jouw woning en je portemonnee – en welke data heb je nodig om dat met vertrouwen te beslissen? Daar begint een goed gesprek mee.