Waarom V2G vastloopt – en hoe AI de doorbraak kan versnellen

Waarom V2G vastloopt – en hoe AI de doorbraak kan versnellen

Op de piek van de avondspits staat in Nederland meer dan 10 GW aan vermogen stil op parkeerplaatsen. Niet in grote batterijenparken, maar in auto’s van gewone mensen. Vehicle-to-grid (V2G) kan dat vermogen beschikbaar maken voor het elektriciteitsnet. Toch blijft de grootschalige uitrol achter.

Tijdens het slotevent van het Europese SCALE-project in Utrecht (24–25-11-2025) trokken experts een harde conclusie: Europa dreigt kostbare tijd te verliezen met V2G door gebrek aan eenduidige regels en fragmentatie. En dat terwijl we die flexibiliteit juist keihard nodig hebben voor de energietransitie in Nederland.

Deze blog past in de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie”. Ik laat zien:

• waarom V2G nu stokt,
• welke rol standaardisatie, regelgeving en cybersecurity spelen,
• en vooral: hoe AI het ontbrekende puzzelstuk kan zijn om V2G én het Nederlandse energiesysteem schaalbaar en betrouwbaar te maken.

Wat het SCALE-project laat zien over V2G in Europa

De belangrijkste boodschap van SCALE is helder: consumenten wíllen best slim laden en V2G, zolang het betrouwbaar, transparant en simpel is. De technologie werkt, de eerste auto’s (o.a. Hyundai, Polestar, Renault) zijn er, pilots draaien. De rem zit niet in de hardware.

Het SCALE-consortium, met 29 partners door heel Europa en ElaadNL als initiatiefnemer, heeft de afgelopen drie jaar:

• slimme en bidirectionele laadoplossingen getest,
• een systeemarchitectuur op basis van open standaarden uitgewerkt,
• aanbestedingsrichtlijnen voor steden ontwikkeld,
• en uitgebreide technische tests gedaan voor toekomstige businessmodellen.

De conclusie? Zonder helder speelveld loopt de uitrol vast. Fragmentatie tussen landen, netbeheerders, fabrikanten en dienstverleners maakt ieder project maatwerk. Dat is duur, traag en moeilijk schaalbaar.

De vier grote blokkades voor grootschalige V2G

1. Geen eenduidige interoperabiliteitsregels

Voor een gezonde V2G-markt moet iedere V2G-auto kunnen praten met iedere laadpaal en met elk back-end platform. In de praktijk is dat nu vaak niet zo.

• Verschillende protocollen (OCPP, ISO 15118, eigen vendor-oplossingen)
• Verschillende interpretaties van dezelfde standaard
• Lokale uitzonderingen per land of netbeheerder

Het gevolg: integratieprojecten die maanden langer duren dan nodig.

Waarom dit AI raakt: AI-modellen voor prognoses, flexibiliteitsplanning en netoptimalisatie hebben consistente, betrouwbare data nodig uit heel de keten. Fragmentatie maakt die data rommelig en beperkt bruikbaar.

2. Onduidelijke rollen en verantwoordelijkheden in het netbeheer

Wie is verantwoordelijk als duizenden auto’s tegelijk terugleveren en er een spanningsprobleem ontstaat? Is dat de netbeheerder, de V2G-aggregator, de laadpaalexploitant of de energieleverancier?

Zonder heldere rolverdeling en contractmodellen durven partijen geen grootschalige V2G-diensten aan te bieden. Het risico is simpelweg te groot.

Waar AI helpt: met AI kun je eindelijk scenario’s en risico’s kwantificeren:

• Wat gebeurt er met netspanning in een wijk als 30% van de auto’s V2G doet?
• Welke sturingsregels houden het net stabiel bij piekzon of harde wind?

Die inzichten zijn cruciaal voor regulering, tariefstructuren en afspraken over aansprakelijkheid.

3. Slimme meters en data-ondersteuning zijn nog niet op orde

V2G vraagt om fijngranulaire, bijna realtime data: laadsnelheid, teruglevering, netcondities, prijzen, congestiesignalen. In veel landen – ook in Nederland – zijn slimme meters en datasystemen daar nog niet volledig op ingericht.

Zonder goede meetketen:

• kun je geen eerlijke verrekening doen (belasting, tarieven, vergoedingen),
• is het onmogelijk om betrouwbare AI-modellen te trainen,
• en blijft de businesscase voor V2G troebel.

4. Cybersecurity blijft een ondergeschoven kind

Een V2G-laadpaal is in feite een slimme, verbonden energieknoop. Zonder minimale, afdwingbare cybersecurity-basis vormen duizenden van die knooppunten een aantrekkelijk doelwit.

SCALE roept daarom terecht op: leg in Europese wetgeving een minimumniveau voor cybersecurity vast voor V2X-toepassingen.

AI kan hier een dubbele rol spelen:

• Detectie: anomaliedetectie op laadgedrag en communicatiepatronen.
• Respons: geautomatiseerde isolatie van verdachte assets, zonder dat het hele systeem plat moet.

Waarom V2G onmisbaar is voor de Nederlandse energietransitie

Hier komt het dichtbij huis. Nederland loopt vast op netcongestie. Nieuwe zonneparken, bedrijfsuitbreidingen en woonwijken kunnen soms niet worden aangesloten. Tegelijk rijden er steeds meer elektrische auto’s rond.

De realiteit: EV’s zijn straks de grootste flexibele batterijvloot van het land.

V2G als antwoord op netcongestie

V2G maakt het mogelijk om:

• in de middag (veel zon) auto’s slim te laden,
• in de avondpiek tijdelijk vermogen terug te leveren aan huizen en wijknetten,
• lokaal congestie te verminderen zonder direct zware netverzwaring.

Utrecht liet tijdens het SCALE-event zien hoe dat er in de praktijk uitziet: elektrische voertuigen als gedecentraliseerde ‘batterijen op wielen’ die helpen om de druk op het net te verlagen.

V2G en hernieuwbare energie

Zonder flexibiliteit krijg je een keuze uit twee kwaden:

• óf je moet duurzame productie afschakelen bij pieken,
• óf je riskeert instabiliteit in het net.

Met V2G kun je overschotten tijdelijk wegzetten in auto’s, en later gecontroleerd terugbrengen. Zeker in combinatie met AI-gestuurde vraagvoorspelling en prijssturing ontstaat een veel efficiënter systeem.

Waar AI precies het verschil maakt bij V2G

De koppeling tussen AI en V2G is geen marketingverhaal; het is technische noodzaak. Zonder slimme algoritmen is V2G niet meer dan een leuke pilot. Met AI kan het uitgroeien tot een systeemkritische flexibiliteitsbron.

1. Vraagvoorspelling & laadgedrag-modellering

AI kan op basis van historische gegevens en context (dag van de week, weer, evenementen, schoolvakanties) zeer nauwkeurig voorspellen:

• hoeveel auto’s wanneer aan de laadpaal hangen,
• hoeveel energie ze nog nodig hebben voor de volgende rit,
• welke mate van flexibiliteit beschikbaar is per wijk of per hub.

Dit maakt het mogelijk om agressiever flexibiliteit in te plannen zonder het risico dat bestuurders met een lege accu blijven staan.

“Een goed AI-model kan je bijna tot op kwartierbasis vertellen hoeveel V2G-capaciteit je veilig kunt inzetten in een wijk.”

2. Real-time netoptimalisatie

Netbeheerders krijgen door decentrale opwek en EV’s een veel dynamischer speelveld. Handmatig sturen is kansloos. AI-gestuurde systemen kunnen:

• per transformatorhuisje de actuele belasting volgen,
• voorspellen waar spanningsproblemen dreigen,
• en dynamisch aansturen hoeveel V2G vermogen een gebied mag leveren of opnemen.

Zo ontstaat een zelfbalancerend lokaal energiesysteem, waarin V2G één van de belangrijkste stuurknoppen is.

3. Slimme pricing en businessmodellen

Een van de grootste vragen van marktpartijen: valt er echt geld te verdienen met V2G? AI helpt door simulaties en optimalisaties:

• welke combinatie van APX-markt, balanceringsmarkt, congestiemarkten en lokale afspraken levert de hoogste waarde per kWh flexibiliteit?
• hoe verdeel je die waarde eerlijk tussen berijder, laadpaalexploitant, aggregator en netbeheerder?

AI-modellen kunnen duizenden scenario’s doorrekenen en zo concrete tarieven en contractvormen onderbouwen. Dat maakt het veel makkelijker om producten richting consumenten te lanceren.

4. Gebruikerservaring: simpel, voorspelbaar, transparant

Consumenten willen géén energiemarkt studeren. Ze willen:

• hun auto altijd op tijd klaar hebben,
• weten wat V2G hen oplevert,
• vertrouwen dat hun batterij niet onnodig wordt gesloopt.

AI kan achter de schermen zorgen voor:

• gepersonaliseerde instellingen (bijvoorbeeld: “minimaal 60% om 7:30, rest flexibel”),
• automatische optimalisatie op basis van gebruikspatroon,
• eenvoudige uitleg en transparante rapportages in de app.

Als de ervaring goed is, komt de adoptie vanzelf. Als de ervaring stroperig of onduidelijk is, sterft V2G in schoonheid.

Wat beleidsmakers nú moeten regelen volgens SCALE

Het SCALE-consortium heeft de oproep aan Europese beleidsmakers heel concreet gemaakt. Voor de Nederlandse context zou ik het vertalen naar vier harde acties:

1. Veranker open standaarden in wet- en regelgeving

Maak van open, publiek gedocumenteerde standaarden de norm voor laadinfra, V2G-communicatie en data-uitwisseling. Dat geeft:

• lagere integratiekosten,
• een veel breder speelveld voor AI-innovatie,
• minder lock-in bij één leverancier.

2. Maak verantwoordelijkheden in het elektriciteitsnet glashelder

Leg vast wie waarvoor verantwoordelijk is bij grootschalige V2G:

• technische netveiligheid,
• marktoperatie en transparantie,
• bescherming van eindgebruikers.

Deze duidelijkheid is nodig voor investeringsbeslissingen én voor het trainen van AI-systemen met de juiste randvoorwaarden.

3. Schaf dubbele belasting op energiestromen af

Dubbele belasting op energie die via V2G heen en weer stroomt, maakt de businesscase direct kapot. Een EV die ‘s middags zonnestroom opslaat en ‘s avonds teruglevert, zou fiscaal niet zwaarder belast moeten worden dan een stationaire batterij.

4. Stel een harde minimumnorm voor cybersecurity vast

Zorg voor een Europese basislijn voor cybersecurity bij V2X, inclusief:

• veilige firmware-updates,
• versleutelde communicatie,
• incidentrespons-processen.

Dat creëert vertrouwen – zowel bij gebruikers als bij netbeheerders die afhankelijk worden van miljoenen verbonden assets.

Praktische stappen voor Nederlandse organisaties die met V2G en AI aan de slag willen

Voor energiebedrijven, gemeenten, vastgoedpartijen en mobiliteitsaanbieders is nu het moment om te versnellen. Een paar concrete stappen:

1. Begin met data-architectuur
   Zorg dat laadpalen, back-ends, energiemanagementsystemen en netdata volgens open standaarden ontsloten zijn. Zonder goede data geen goede AI.

2. Kies pilotlocaties met duidelijke leerdoelen
   Bijvoorbeeld: een wijk met veel zonnepanelen en EV’s, of een bedrijventerrein met laadpleinen. Definieer vooraf welke KPI’s je wilt verbeteren (netbelasting, CO₂, kosten, klanttevredenheid).

3. Werk samen met AI-experts die het energiedomein snappen
   Algoritmes zonder domeinkennis leveren vaak schijnnauwkeurigheid. Zoek partners die zowel transmissie-, distributie- als marktmechanismen begrijpen.

4. Betrek gebruikers vanaf het begin
   Test apps, dashboards en beloningsmodellen met echte berijders. Hun gedrag bepaalt uiteindelijk hoeveel flexibiliteit je echt in handen hebt.

5. Gebruik kennis uit Europese projecten zoals SCALE en het V2X Cluster
   Er is al voor tientallen miljoenen aan kennis, architecturen en testresultaten ontwikkeld. Doe er je voordeel mee in plaats van alles opnieuw uit te vinden.

Hoe V2G en AI in elkaar grijpen binnen de Nederlandse energietransitie

V2G zonder AI blijft hangen in kleinschalige pilots. AI zonder toegang tot flexibele assets zoals EV’s blijft een theoretische exercitie. De kracht zit in de combinatie:

• V2G levert fysieke flexibiliteit, precies waar netcongestie en duurzame opwek toenemen.
• AI zorgt dat die flexibiliteit veilig, voorspelbaar en rendabel ingezet wordt.

Voor Nederland, met een dichtbevolkt net, hoge EV-adoptie en ambitieuze klimaatdoelen, is dit geen luxe. Het is een logische volgende stap.

De kernvraag voor de komende jaren wordt dan ook: wie durft V2G en AI niet langer als experiment te zien, maar als integraal onderdeel van de energie- en mobiliteitsstrategie?

Wie daar vandaag mee begint, heeft in 2030 geen netcongestie als grootste probleem, maar eerder de vraag: hoe benutten we al die flexibiliteit zo slim mogelijk.