Thuis bidirectioneel laden: kans voor het stroomnet

Thuis bidirectioneel laden: van risico naar kracht voor het stroomnet

In 2050 kan er naar schatting 4,5 gigawatt flexibel vermogen uit elektrische auto’s thuis beschikbaar zijn. Dat is ongeveer een vijfde van het huidige dagelijkse piekvermogen in Nederland. Niet als extra belasting, maar als hulp voor een overvol elektriciteitsnet.

De meeste discussies over elektrisch rijden gaan nog steeds over laadpalen, wachttijden en netcongestie. Maar het echte interessante verhaal zit aan de andere kant: auto’s die stroom terugleveren aan huis en net. Precies daar zoomt het nieuwe onderzoek van ElaadNL op in, en daar ligt ook een enorme kans om de Nederlandse energietransitie slimmer én goedkoper te maken – zeker als je AI erbij betrekt.

In deze blog uit de reeks “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” kijk ik naar wat thuis bidirectioneel laden (V2G) in 2050 kan betekenen, welke hobbels er nu nog zijn, en hoe AI helpt om van die potentie ook echt praktijk te maken.

---

Wat is de werkelijke impact van thuis V2G op het stroomnet?

De kern: als bijna alle elektrische auto’s thuis bidirectioneel kunnen laden en de aansturing slim is geregeld, worden auto’s flexibele batterijen die het stroomnet ontlasten in plaats van verzwaren.

ElaadNL keek in het rapport “Bidirectioneel laden: welke kant gaat het op?” naar personenauto’s en bestelauto’s die op eigen terrein van huishoudens worden geladen en ontladen. Precies die categorie groeit het snelst, omdat veel Nederlanders thuis een oprit of parkeerplaats met lader hebben.

Van piekverbruiker naar piekdemper

Bij een logisch V2G-profiel doet een huishouden met elektrische auto drie dingen:

• laden als stroom goedkoop is (vaak ’s nachts),
• terugleveren als de prijs hoog is (vaak in de avondpiek),
• maximaal eigen zonnestroom gebruiken.

Het gevolg:

• De avondpiek op het net daalt, omdat auto’s gemiddeld 1–2 kW per huishouden terugleveren op de drukste momenten;
• De laadpiek verschuift naar de rustige nachtelijke uren, wat prettiger is voor het lokale net en voor de netbeheerder;
• Individueel kan een auto zelfs tot 11 kW leveren, bijvoorbeeld via een 3-fase thuislader.

Dat klinkt misschien abstract, maar stel:

• In een straat van 50 woningen hebben er in 2050 40 huishoudens een EV met V2G;
• Tijdens de avondpiek leveren die gemiddeld 1,5 kW terug.

Dan ontstaat er lokaal zo’n 60 kW aan “extra” vermogen dat helpt om de piek af te vlakken. Voor een wijk met honderden woningen praat je al snel over megawatts.

4,5 GW flexibel vermogen in 2050

Door aannames te combineren over:

• aandeel thuisladen (ca. 19% voor personenauto’s, 9% voor bestelauto’s),
• groei van elektrische mobiliteit,
• én een scenario waarin V2G in 2050 wijdverspreid is,

komt ElaadNL tot ongeveer 4,5 GW flexibel vermogen uit alleen bidirectionele thuislaadpunten.

Ter referentie:

• huidig dagelijks piekvermogen: rond 22 GW;
• prognose voor 2050 volgens Netbeheer Nederland: 46,9 tot 61,7 GW.

Met andere woorden: elektrische auto’s thuis kunnen in 2050 zo’n 7–10% van de piekvraag als flexibel vermogen beïnvloeden. Dat is enorm als je kijkt naar de kosten van netverzwaring die daarmee (deels) voorkomen of uitgesteld kan worden.

---

Meer dan thuisladen: vloten, publiek laden en buurtniveau

Thuis bidirectioneel laden is de snelste groeier, maar de echte kracht zit in de combinatie van locaties en modaliteiten.

Vloten als turbo op flexibel vermogen

Een interessant voorbeeld uit het onderzoek: een vloot van 50 bidirectionele deelauto’s in Utrecht. Daar zijn pieken gemeten van bijna 200 kW teruggeleverde stroom.

Dit laat twee dingen zien:

1. De techniek werkt en kan het net aantoonbaar ondersteunen.
2. Met gerichte sturing kan de gelijktijdigheid van teruglevering worden verhoogd, waardoor piekvermogens veel hoger uitkomen dan gemiddeldes suggereren.

Voor bedrijven met bestelauto’s op bedrijventerreinen, woningcorporaties met deelauto’s of gemeenten met EV-vloten is dit een concrete businesscase:

• financieel voordeel door slim laden en terugleveren,
• bijdrage aan netstabiliteit,
• betere benutting van eigen zonnedaken.

V2G op CBS-buurtniveau: waar zit de winst?

ElaadNL heeft een interactief bidirectioneel laden dashboard ontwikkeld waarin de impact van V2G op CBS-buurtniveau zichtbaar is. Dat is precies het schaalniveau waar veel netproblemen nu ontstaan.

Denk aan:

• nieuwbouwwijken vol warmtepompen en zonnepanelen,
• bestaande wijken waar steeds meer laadpalen verschijnen,
• bedrijventerreinen met logistieke hubs en elektrificatie.

Hier kan AI bovenop zo’n dashboard inzetten op vragen als:

• In welke buurten levert V2G de grootste ontlasting op transformatorhuisjes?
• Waar is de combinatie van veel EV’s, veel daken met zonnepanelen en beperkte netcapaciteit het aantrekkelijkst?
• Welke investeringen in V2G-infrastructuur geven de hoogste netwinst per euro?

Dit is precies de koppeling tussen AI, data en netoptimalisatie waar deze blogreeks om draait.

---

AI als brein achter thuis bidirectioneel laden

Bidirectioneel laden op zich lost niets op als de aansturing dom is. De echte waarde ontstaat als AI continu beslissingen neemt over wanneer te laden, wanneer te ontladen en hoeveel.

Van simpel tijdschema naar voorspellende sturing

Waar veel huidige slimme laadoplossingen nog werken met tijdschakelaars of simpele regels (niet laden tussen 17:00 en 20:00), gaan AI-gestuurde systemen verder. Ze gebruiken onder meer:

• prijsverwachtingen op de elektriciteitsmarkt,
• weer- en zonneproductievoorspellingen,
• gebruikspatronen van de bestuurder (wanneer staat de auto meestal thuis, hoe ver wordt er gemiddeld gereden),
• lokale netdata over belastingen in de wijk.

Een goed AI-model kan voor elk kwartier van de komende 24–48 uur bepalen:

• hoeveel energie in de accu moet zitten om de volgende ritten veilig te kunnen maken;
• wanneer het financieel én voor het net gunstig is om te laden;
• wanneer het zinvol is om tijdelijk terug te leveren.

HEMS + AI: orkestmeester in huis

In het rapport wordt de rol van een Home Energy Management Systeem (HEMS) genoemd. Zo’n HEMS koppelt onder meer:

• zonnepanelen,
• thuisbatterij (als aanwezig),
• warmtepomp,
• elektrische auto en bidirectionele lader,
• eventueel andere grootverbruikers (bijvoorbeeld laadpunten voor e-bikes of boilers).

Met AI erbovenop ontstaat een soort energie-orkestmeester voor het huishouden:

• Overdag zoveel mogelijk direct eigen zonnestroom verbruiken;
• Overschot bufferen in de auto in plaats van terugleveren tegen lage vergoeding;
• Tijdens dure avonduren stroom uit de auto halen voor huisgebruik of teruglevering;
• Tegelijk binnen de grenzen van het aansluitvermogen en netbelasting blijven.

Voor netbeheerders is dit de ideale situatie: een zelfsturend huishouden dat automatisch rekening houdt met het net, zonder dat er continu handmatige afspraken nodig zijn.

---

Standaarden, regels en marktmodellen: waar zitten de blokkades?

Waarom doen we dit dan nog niet op grote schaal? Omdat techniek, regelgeving en marktmodellen nu nog achterlopen op de potentie.

Techniek: standaarden en interoperabiliteit

ElaadNL ziet dat op korte termijn ontbrekende standaarden en protocollen grootschalige V2G-adoptie afremmen. Denk aan:

• communicatie tussen voertuig en laadpaal,
• afspraken over hoe auto, lader en backoffice informatie uitwisselen,
• cybersecurity en veilige aansturing.

De verwachting is dat richting 2030 veel van deze standaarden volwassen zijn. Dan wordt interoperabiliteit – je auto werkt gewoon op elke V2G-lader – een gegeven, net zoals dat bij gewoon laden nu grotendeels het geval is.

Voor AI-ontwikkelaars is dit cruciaal: zonder betrouwbare, gestandaardiseerde data-uitwisseling is het lastig om grootschalige, slimme stuurdiensten te bouwen.

Regelgeving: wie is waarvoor verantwoordelijk?

Als je auto niet alleen stroom vraagt, maar ook levert, verandert de rol van het voertuig in de energieketen. Dan speelt onder andere:

• Europese Requirements for Generators (RfG);
• Europese en nationale netcodes;
• fiscale en juridische regels rond teruglevering.

Zolang de regels niet helder en definitief zijn, houden veel bedrijven de hand op de rem. Niemand wil investeren in een V2G-product dat later niet aan de eisen blijkt te voldoen of helemaal anders ingericht moet worden.

Hier is duidelijke harmonisatie van regelgeving nodig:

• heldere rolverdeling tussen voertuig, laadpaal, aggregator, energieleverancier en netbeheerder;
• duidelijke eisen voor veiligheid en netstabiliteit;
• eenvoudige modellen voor consumenten (bijvoorbeeld via dynamische contracten of vaste vergoedingen voor flexdiensten).

---

Wat betekent dit concreet voor energiebedrijven, netbeheerders en consumenten?

De potentie is groot, de hobbels zijn reëel, maar er zijn nu al stappen die elk type partij kan zetten.

Voor energieleveranciers en dienstverleners

• Ontwikkel dynamische energiecontracten die V2G echt belonen.
• Investeer in AI-platformen die thuisbatterijen, EV’s en HEMS-systemen slim aansturen.
• Bied consumenten heldere, simpele proposities: geen technisch jargon, wel duidelijk financieel voordeel.

Voor netbeheerders

• Gebruik data (zoals het ElaadNL-dashboard) om te zien waar V2G de meeste netwinst oplevert.
• Experimenteer met lokale flexibiliteitsmarkten, waarin huishoudens en vloten worden beloond voor netondersteunend gedrag.
• Werk actief mee aan standaardisatie en interoperabiliteit, zodat AI-gestuurde flexibiliteitsdiensten veilig kunnen werken.

Voor gemeenten en projectontwikkelaars

• Neem in nieuwbouwprojecten V2G-geschikte infrastructuur en HEMS als uitgangspunt.
• Combineer parkeerbeleid, laadinfrastructuur en deelmobiliteit om lokaal veel flexibel vermogen te concentreren.
• Koppel dit aan wijkgerichte AI-oplossingen voor netoptimalisatie.

Voor consumenten

• Kies bij een nieuwe EV alvast voor een model dat V2G ondersteunt (of daar klaar voor is).
• Overweeg bij een nieuwe laadpaal een bidirectionele lader, zeker als je zonnepanelen hebt en de auto vaak thuis staat.
• Kijk naar aanbieders die werken met dynamische tarieven en slimme sturing.

---

Van potentie naar praktijk: de rol van AI in de Nederlandse energietransitie

Thuis bidirectioneel laden is precies het soort oplossing dat Nederland nu nodig heeft: het gebruikt bestaande assets (auto’s) om het stroomnet te ontlasten, in plaats van alleen maar meer koper in de grond te leggen. De berekende 4,5 GW flexibel vermogen in 2050 laat zien dat dit geen niche is, maar een serieuze pijler onder de energietransitie kan worden.

Binnen de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” zie je één rode draad: de fysieke transitie (zonnepanelen, wind, EV’s) komt alleen goed tot zijn recht als de digitale laag slim genoeg is. Bij bidirectioneel laden is dat niet anders. Zonder AI krijg je vooral nieuwe complexiteit. Mét AI krijg je:

• voorspelbare vraag en aanbod,
• beter benut net,
• en een consument die er financieel op vooruitgaat.

De komende jaren worden beslissend. Wie nu investeert in standaarden, AI-gestuurde HEMS-oplossingen en V2G-ready infrastructuur, staat straks vooraan wanneer bidirectioneel laden eindelijk mainstream wordt.

De vraag is niet óf elektrische auto’s een rol gaan spelen als buffer voor het Nederlandse stroomnet, maar hoe slim we het organiseren. AI bepaalt voor een groot deel het antwoord.