Hoe een technologiepact de groene groei versnelt

Op de High Tech Campus in Eindhoven voelt de economische crisis vreemd ver weg. Terwijl elders rekensommen worden gemaakt over krimp en bezuinigingen, bouwen teams bij Solliance aan nieuwe zonnecellen en ontwikkelen engineers bij NXP slimmere chips. Daar zie je heel concreet wat vaak theoretisch blijft: elke euro in innovatie creëert banen, kennis én nieuwe inkomstenstromen.

Dit verhaal raakt de kern van de Nederlandse energietransitie. We willen een groene, groeiende economie: minder CO₂, meer welvaart. Maar dat lukt alleen als technologie, energie en data slim samenkomen. En precies daar komt een technologiepact voor een groene economie in beeld, met AI als versneller.

In deze blog plaats ik dat technologiepact in de context van onze serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie”. We kijken hoe zonne-innovaties zoals bij Solliance, chiptechnologie van NXP en kunstmatige intelligentie elkaar versterken, en wat dit concreet betekent voor netbeheerders, energiebedrijven, gemeenten en innovatieve mkb’ers.

Wat een technologiepact voor de energietransitie wél moet doen

Een technologiepact voor een groene, groeiende economie is geen beleidsdocument dat in een la verdwijnt, maar een praktische afspraak: als land kiezen we er bewust voor om technologie en innovatie in te zetten als motor van de energietransitie.

Drie pijlers: zon, chips en AI

Als je kijkt naar Eindhoven, zie je eigenlijk drie pijlers samenkomen:

1. Zonne-energie (Solliance) – ontwikkeling van dunnefilm-zonnecellen, geïntegreerde zonnepanelen in gevels, auto’s en infrastructuur.
2. Chips en sensoren (NXP) – energiezuinige elektronica, slimme meters, beveiligde chips voor energiemanagementsystemen.
3. AI en data – algoritmes die vraag en aanbod voorspellen, netten optimaliseren en onderhoud vooraf plannen.

De kracht zit ‘m niet in één van die pijlers afzonderlijk, maar in de combinatie. Een zonnepaneel dat niet gekoppeld is aan slimme sturing, levert vooral vermogen als de zon schijnt. Voeg daar sensoren, data en AI aan toe en je krijgt een flexibel energiesysteem dat zich aanpast aan vraag, prijs en netbelasting.

Waarom dit pact economisch slim is

De uitspraak uit het RSS-artikel – “Elke euro die in innovatie wordt gestoken levert banen, kennis en inkomsten op” – is geen loze kreet. Kijk naar cijfers uit soortgelijke hightech-ecosystemen:

• Elke hoogwaardige R&D-baan creëert gemiddeld 1,5 tot 2 extra banen in de regio (toeleveranciers, diensten, support).
• Investeringen in hernieuwbare energie en AI-gedreven optimalisatie zorgen voor lagere systeemkosten op de langere termijn: minder netverzwaring, minder storingen, minder verspilling.

Het technologiepact is dus geen kostenpost, maar een investeringsstrategie:

“Betaal nu voor innovatie, of betaal later meer voor inefficiëntie.”

Hoe AI zonne-innovaties rendabel en schaalbaar maakt

AI is de lijm tussen de fysieke wereld (zonnepanelen, kabels, transformatoren) en de financiële wereld (businesscases, tarieven, flexibiliteitsmarkten).

1. Slimme vraagvoorspelling voor zonne-energie

Voor de energietransitie in Nederland zijn vraagvoorspellingen cruciaal. Zeker nu we meer zonne-energie hebben dan ooit, en pieken soms zorgen voor negatieve stroomprijzen.

AI-modellen kunnen:

• per wijk of per bedrijfscluster energieverbruik per kwartier voorspellen;
• rekening houden met weerdata, evenementen (bijvoorbeeld een PSV-wedstrijd in Eindhoven), seizoenspatronen en prijsprikkels;
• voorspellen hoeveel zonne-energie er lokaal wordt opgewekt, inclusief daken, zonneparken én BIPV (zonnecellen geïntegreerd in gebouwen).

Voor netbeheerders betekent dit:

• gerichtere investeringen in kabels en trafostations;
• beter gebruik van bestaande capaciteit, voordat er gegraven hoeft te worden;
• minder curtailment (afschakeling van zonneparken) door proactieve sturing.

2. Netoptimalisatie met behulp van AI en chips

De chips van een partij als NXP zitten in omvormers, laadpalen, slimme meters en industriële installaties. Voeg daar goede algoritmes aan toe en je krijgt een zelfsturend energienet.

Concreet kan AI helpen bij:

• Spanningsbewaking op laagspanningsnetten: realtime zien waar spanningsproblemen dreigen, en vermogen af- of opschalen;
• Dynamische capaciteit: tijdelijk meer aansluitcapaciteit bieden als het net het toelaat, gebaseerd op voorspellingen in plaats van worstcasescenario’s;
• Flexibiliteitssturing: warmtepompen, laadpalen en batterijen laten schakelen op basis van netbelasting, prijs én CO₂-intensiteit.

Dit is precies waar AI voor Nederlandse energie een verschil maakt: niet méér koper in de grond als reflex, maar slimmer omgaan met wat we al hebben.

3. Predictief onderhoud voor zonneparken en infrastructuur

Veel operators van zonneparken draaien nog met periodiek onderhoudsschema’s: één keer per jaar langskomen, visuele inspectie, wat metingen. Dat is duur en vaak te laat.

Met AI-gestuurde predictive maintenance kun je:

• uit inverterdata, stringprestaties en temperatuurprofielen afleiden welke panelen of strings binnen 3-6 maanden uitval riskeren;
• defecten zoals microcracks, PID of vervuiling vroegtijdig opsporen (bijvoorbeeld via infraroodbeelden of drones);
• onderhoudsbezoeken plannen op het optimale moment: genoeg tijd om schade te voorkomen, maar niet zó vroeg dat je onnodig kosten maakt.

Hiermee stijgt de beschikbaarheid van zonneparken en daalt de LCOE (levelized cost of energy). Precies wat je nodig hebt voor een groene economie die ook financieel gezond is.

Wat Nederland kan leren van de High Tech Campus-mentaliteit

De High Tech Campus in Eindhoven is niet uniek omdat daar slimme mensen rondlopen. Die hebben we in Delft, Groningen, Twente en Amsterdam ook. Het verschil zit vooral in de ecosysteemaanpak en de mentaliteit.

Van losse projecten naar een lerend ecosysteem

Veel energie-initiatieven stranden omdat ze als los project worden opgezet: pilot, rapport, eindpresentatie, klaar. Vervolgens begint de volgende gemeente of netbeheerder wéér van voren af aan.

De mentaliteit die je in Eindhoven ziet, werkt anders:

• bedrijven, kennisinstellingen en overheden delen infrastructuur en testfaciliteiten;
• er is een doorlopende lijn van onderzoek → prototype → pilot → product → schaal;
• startups kunnen aanhaken op bestaande kennis en netwerken in plaats van alles zelf te moeten ontdekken.

Voor de Nederlandse energietransitie zou hetzelfde moeten gelden:

• één landelijk technologiepact energie & AI waarin afspraken staan over data-uitwisseling, standaarden en testomgevingen;
• living labs waar netoptimalisatie, vraagvoorspelling en flexmarkten in de praktijk worden getest met echte gebruikers;
• een kennisbasis die publiek toegankelijk is, zodat niet elke gemeente apart hoeft uit te vinden hoe je een wijk slim stuurt.

Samenspel tussen grote spelers en mkb

Een technologiepact werkt alleen als grote technologiebedrijven, mkb en startups samen optrekken.

• Grote spelers (zoals een NXP-achtige partij) zorgen voor schaal, standaarden en betrouwbaarheid.
• Startups brengen snelheid, creativiteit en nieuwe businessmodellen.
• Mkb-installateurs en system integrators zorgen dat oplossingen echt de wijk in komen.

Mijn ervaring: de beste energie-innovaties ontstaan wanneer een netbeheerder, een technologiebedrijf, een data-scienceclub en een lokale installateur rond één tafel zitten, met een concreet probleem: bijvoorbeeld "deze wijk in 2028 gasloos, zonder het net te laten klappen".

Praktisch: hoe organisaties nu kunnen aanhaken bij dit technologiepact

Je hoeft niet op de High Tech Campus te zitten om mee te doen. De principes zijn overal toepasbaar, of je nu een gemeente, netbeheerder, woningcorporatie of industrieel bedrijf bent.

Stap 1: Kies één scherp probleem

Voorbeelden van goede probleemdefinities:

• "We hebben structurele congestie op dit industrieterrein. Hoe kunnen we met AI en flexibiliteit 20% extra capaciteit vrijspelen vóór 2028?"
• "Onze woningcorporatie wil 5.000 woningen van zonnepanelen en warmtepompen voorzien. Hoe voorkomen we dat bewoners last krijgen van spanningsproblemen?"
• "We exploiteren drie zonneparken. Hoe verhogen we de beschikbaarheid van 96% naar 99% met behulp van predictive maintenance?"

Hoe scherper je vraag, hoe beter technologiepartners kunnen aanhaken.

Stap 2: Leg een minimale datafundament

AI voor energie werkt alleen als de basisdata op orde is:

• zorg voor goede meterdata (15-minuten of korter waar mogelijk);
• houd assetgegevens bij: leeftijd, type, locatie, vermogen;
• leg storingen en onderhoud gestructureerd vast.

Je hebt geen perfect dataplatform nodig om te beginnen. Maar zonder minimale datakwaliteit wordt elk AI-project een gok.

Stap 3: Werk met iteratieve pilots, geen megaprojecten

In plaats van één groot, risicovol project, werkt het beter om in korte iteraties te bouwen:

1. Kleine pilot (bijvoorbeeld één wijk, één zonnepark, één fabriekshal).
2. Resultaten meten: besparing, betrouwbaarheid, flexibiliteit, CO₂-reductie.
3. Leren, aanpassen, dan pas opschalen.

Zo bouw je stap voor stap aan je eigen technologiepact, met tastbare resultaten in plaats van dikke rapporten.

Waarom nu het moment is om een technologiepact te sluiten

Nederland staat eind 2025 op een kantelpunt:

• Netcongestie remt woningbouw en bedrijvigheid;
• Zonneparken en windparken worden soms afgeschakeld terwijl de ambitie juist omhoog moet;
• AI-toepassingen zijn volwassen genoeg om concrete operationele problemen op te lossen.

Een technologiepact voor een groene, groeiende economie betekent: als overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samen kiezen voor innovatie als hoofdroute, niet als bijzaak.

Voor iedereen die in energie werkt – van beleidsmaker tot asset manager – is de vraag niet meer óf je AI en technologie inzet, maar hoe snel en met welke partners.

Wie nu investeert in AI voor netoptimalisatie, vraagvoorspelling en onderhoudspredictie, profiteert de komende tien jaar van lagere kosten, hogere betrouwbaarheid en een sterkere concurrentiepositie. Precies wat je ziet op plekken als de High Tech Campus.

Een groene economie groeit niet vanzelf; ze ontstaat waar technologie, durf en samenwerking elkaar vinden.

Als je organisatie wil meedoen in dat technologiepact, begin dan met dat ene concrete probleem waar je morgen al verschil mee kunt maken. Daar start échte groene groei.