Netcapaciteit delen op bedrijventerreinen wordt onmisbaar. Ontdek hoe AI vraagvoorspelling en slimme sturing mogelijk maakt, met De Pannenweg als praktijkvoorbeeld.
Waarom netcapaciteit delen nu zo’n groot onderwerp is
Op het Limburgse bedrijventerrein De Pannenweg hebben veertien bedrijven na bijna vier jaar overleg eindelijk een contract getekend om netcapaciteit te delen. Samen met netbeheerder Enexis zoeken ze zo een uitweg uit de vastgelopen wachtrijen op het elektriciteitsnet.
Dat is geen lokaal curiosum. Dit raakt ondernemers op bijna ieder Nederlands bedrijventerrein. Je wilt uitbreiden, elektrificeren, laadpalen plaatsen of zonnepanelen bijleggen, maar de netbeheerder zegt: “vol”. Ondertussen ligt er wél ongebruikte capaciteit op momenten dat je buren stilvallen of de productie lager is.
Hier zit de crux: we hebben niet alleen meer kabels nodig, maar slimmere benutting van wat er al ligt. En daar komt de combinatie van capaciteitsdeling en kunstmatige intelligentie (AI) in beeld.
In deze blog laat ik zien:
- wat netcapaciteit delen op een bedrijventerrein praktisch betekent,
- hoe AI kan zorgen dat het eerlijk, veilig en efficiënt gebeurt,
- welke stappen je als ondernemer of parkmanagement nu al kunt zetten.
Wat betekent netcapaciteit delen op een bedrijventerrein?
Netcapaciteit delen is in de basis simpel: bedrijven spreken af samen Ă©Ă©n (grotere) aansluiting of bundel aan capaciteit te gebruiken, in plaats van ieder zijn eigen, strak begrensde aansluiting.
Waarom dat interessant is:
- pieken van het ene bedrijf vallen vaak samen met dalen bij een ander;
- gezamenlijke marge is groter dan de som van losse, krappe contracten;
- je hoeft minder te investeren in zwaardere aansluitingen, als je het slimmer organiseert.
Bij De Pannenweg gebeurt precies dit: veertien bedrijven tekenen met Enexis een contract dat regelt dat ze onderling capaciteit mogen uitwisselen. Dat opent ruimte voor groei Ă©n verduurzaming, zonder dat eerst het hele net verzwaard hoeft te worden.
De realiteit: vrijwel ieder bedrijventerrein heeft verspilde ruimte in de capaciteit. Niet omdat het net te klein is, maar omdat het statisch gecontracteerd is.
Waarom “even delen” veel complexer is dan het lijkt
In de praktijk komt er meer bij kijken dan een handtekening:
- Juridisch: wie is verantwoordelijk als de gezamenlijke limiet wordt overschreden? Wie is formeel contractant bij de netbeheerder?
- Financieel: hoe verdeel je kosten Ă©n voordelen eerlijk? Op basis van piekvermogen, verbruik, of flexibiliteit die iemand levert?
- Operationeel: hoe zorg je dat je nooit boven de gezamenlijke netcapaciteit uitkomt?
Zonder slimme aansturing loop je Ăłf risico op overschrijdingen, Ăłf je blijft zo conservatief dat je de winst van capaciteitsdeling alsnog laat liggen. Dit is precies het gat waar AI-oplossingen interessant worden.
Hoe AI netcapaciteit delen veilig en rendabel maakt
Capaciteit delen werkt alleen goed als je real-time zicht hebt op alle aansluitingen Ă©n vooruit kunt kijken. Dat is nu juist waar AI in de energietransitie het verschil maakt.
1. Vraagvoorspelling: van gokken naar voorspellen op kwartierbasis
AI-modellen kunnen op basis van historische data en context (productieschema’s, weersvoorspelling, seizoenspatronen) behoorlijk nauwkeurig voorspellen hoeveel vermogen elk bedrijf in de komende uren nodig heeft.
Concreet betekent dit:
- je ziet vroegtijdig dat bedrijf A van 10:00–12:00 een piek krijgt;
- je ziet dat bedrijf B en C in diezelfde periode juist laag zitten;
- het systeem rekent uit hoeveel marge er is binnen de gezamenlijke netcapaciteit.
Gevolg: je kunt die marge actief inzetten. Bijvoorbeeld om:
- een batterij te laden wanneer er ruimte is,
- extra laadpalen voor vrachtwagens aan te zetten,
- een warmtepompcluster harder te laten draaien.
Zonder AI doe je dit op onderbuikgevoel of vaste profielen. Met AI kun je per 15 minuten sturen en zo de gedeelde capaciteit Ă©cht uitnutten.
2. Slimme sturing van assets: automatische verdeling van de ruimte
Voorspellen is stap Ă©Ă©n, aansturen is stap twee. Op een modern bedrijventerrein hangen steeds meer regelbare assets:
- laadinfrastructuur voor personenauto’s en vrachtwagens,
- warmtepompen en elektrische boilers,
- koelmachines,
- productielijnen met stuurbare shifts,
- batterijsystemen.
AI-gestuurde energiemanagementsystemen (EMS) kunnen automatisch beslissen:
- welke lader vertraagt of pauzeert,
- welke batterij ontlaadt om een piek op te vangen,
- welke warmtepomp even naar een lager vermogen schakelt.
En dat alles binnen een paar spelregels die bedrijven vooraf vastleggen, bijvoorbeeld:
- “Goederenkoeling mag maximaal 1°C oplopen.”
- “Laad vrachtwagens van 18:00–06:00 vol, tenzij de netcapaciteit vol zit.”
- “Productielijn X mag niet ongemeld uit.”
De AI berekent elke paar minuten: wie kan nu flexibel zijn met de minste schade Ă©n de grootste besparing op netcapaciteit?
3. Eerlijke verrekening: flexibiliteit in euro’s uitdrukken
Een onderbelicht punt is eerlijkheid. Als jouw bedrijf continu flexibel moet zijn zodat je buren hogere pieken kunnen trekken, wat krijg je daarvoor terug?
Hier zie je AI opnieuw terugkomen:
- het systeem logt continu welke partijen afschalen, uitstellen of leveren (bij een batterij);
- het rekent door welke kosten en baten daaraan hangen (bespaarde capaciteit, lagere netkosten, mogelijk marktinkomsten);
- op basis daarvan kun je een flexibiliteitsvergoeding inrichten.
Voorbeelden van afspraken die ik vaak zie werken:
- bedrijven met veel flexibiliteit krijgen lagere vaste kosten voor deelname;
- elk afgeroepen kW flexibiliteit krijgt een vooraf afgesproken vergoeding;
- de totale besparing op netcapaciteit wordt periodiek herverdeeld op basis van gemeten flexibiliteit.
Met goede datamodellen en AI-gestuurde allocatie voorkom je eindeloze Excel-discussies.
De Pannenweg als signaal voor heel Nederland
Het project op De Pannenweg staat niet op zichzelf. Het is een blauwdruk voor andere bedrijventerreinen die vastlopen door netcongestie en tĂłch willen verduurzamen.
Wat zien we hier gebeuren dat breder toepasbaar is?
-
Clusterbenadering in plaats van Ă©Ă©n-op-Ă©Ă©n met de netbeheerder
Bedrijventerreinen organiseren zich als collectief richting netbeheerder. Dat past perfect bij hoe Nederlandse netbeheerders nu naar oplossingen voor congestie kijken: niet meer ieder bedrijf apart, maar clusters en energiegemeenschappen. -
Combinatie van fysieke, contractuele en digitale oplossingen
Alleen een contract is niet genoeg; alleen een batterij ook niet. Het gaat om het pakket:- gezamenlijke afspraken over capaciteit,
- een digitaal platform (EMS) dat assets aanstuurt,
- meetinfrastructuur en data-uitwisseling in real time.
-
AI als versneller van de energietransitie op bedrijventerreinen
Zonder slimme algoritmes moet je grote veiligheidsmarges inbouwen. Dan is het financiële voordeel van capaciteitsdeling snel weg. Met AI kun je de veiligheidsmarge verkleinen zonder risico’s te vergroten, omdat je simpelweg beter weet wat er gaat gebeuren.
Dit past naadloos in de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie”: niet alleen windmolens en zonnepanelen, maar vooral slim sturen, lokaal organiseren en digitale intelligentie toevoegen aan het bestaande net.
Praktische stappen: zo begin je met capaciteitsdeling en AI
Veel bedrijventerreinen herkennen de problemen van De Pannenweg, maar weten niet waar te starten. Een werkbare volgorde:
Stap 1 – Breng je energierealiteit in kaart
Je hebt feiten nodig, geen gevoel.
- Meet minimaal een jaar lang je verbruik en vermogen op kwartierbasis.
- Leg vast welke assets stuurbaar zijn (koeling, laadpalen, HV/AC, processen).
- Vraag bij de netbeheerder helderheid over je huidige contractwaarden en beperkingen.
Dit is de basis voor elk AI-model. Zonder data blijft alles theorie.
Stap 2 – Vorm een energiegroep op het terrein
Capaciteit delen doe je niet alleen.
- Richt een energie-coöperatie of parkmanagement-bv op die als gesprekspartner kan optreden.
- Maak een inventarisatie: wie wil groeien, elektrificeren, laden, produceren?
- Bepaal gezamenlijk of je wilt sturen op vermogen (kW), energie (kWh) of allebei.
Hoe eerder je de “grote verbruikers” én de “grote flexibiliteitsbronnen” in één ruimte hebt, hoe beter de businesscase wordt.
Stap 3 – Kies een energiemanagementsysteem met AI-functionaliteit
Je wilt geen losstaande kastjes per bedrijf, maar een systeem dat het geheel ziet.
Let bij selectie op:
- ondersteuning van meerdere typen assets (laadpalen, batterijen, HVAC, productie);
- AI-modules voor vraagvoorspelling en optimalisatie van vermogen;
- transparante rapportages voor verrekening en audit.
Vraag concreet om voorbeelden waar het systeem elders al netcapaciteit heeft geoptimaliseerd. Niet alleen energiekosten, maar specifiek kW-piekreductie.
Stap 4 – Maak spelregels en juridische afspraken
Techniek is zelden het echte probleem; de afspraken wel.
- Leg vast wat de maximale gezamenlijke capaciteit is bij de netbeheerder.
- Spreek af wat er gebeurt bij schaarste: wie mag altijd door, wie is eerste flexibele schil?
- Regel privacy en datadeling: welke data mag de AI zien? Op bedrijfs- of aggregatieniveau?
Een goede aanpak is om te beginnen met een pilotperiode (bijvoorbeeld 6–12 maanden) waarin je afspraken test en bijstuurt.
Hoe AI bedrijventerreinen helpt versnellen naar een duurzaam profiel
Capaciteitsdeling is niet alleen een noodgreep tegen netcongestie. Het is ook een kans om bedrijventerreinen versneld richting een duurzaam, energie-positief profiel te krijgen.
AI-gestuurde systemen maken het bijvoorbeeld mogelijk om:
- zon-op-dak maximaal lokaal te gebruiken, in plaats van terugleverbeperkingen;
- laadinfra voor logistiek te elektrificeren zonder nieuwe netaansluiting;
- warmtepompen en elektrische boilers slim aan te sturen op goedkope, duurzame uren;
- batterijen rendabeler te exploiteren, omdat ze meerdere functies combineren (piekreductie, onbalans, eigen verbruik).
De rode lijn: hoe slimmer je stuurt, hoe minder fysiek net je direct hoeft bij te bouwen. Dat scheelt tijd, geld en frustratie – en het versnelt de energietransitie op plekken waar nu juist veel verbruik zit.
Voor ondernemers betekent dit concreet:
- sneller vergunningsruimte voor elektrische processen en laadinfra;
- lagere netkosten per bedrijf op de langere termijn;
- een bedrijventerrein dat aantrekkelijker wordt voor duurzame investeerders en bedrijven.
Waar dit naartoe gaat – en wat je nu al kunt doen
De deal op De Pannenweg laat zien dat capaciteitsdeling met een netbeheerder contractueel mogelijk is. De volgende stap is dat dit standaard wordt voor bedrijventerreinen, Ă©n dat AI wordt ingezet om het praktisch werkbaar te maken.
Wie nu begint met data verzamelen, samenwerking zoeken en een AI-gestuurd energiemanagementsysteem verkennen, staat over twee jaar niet meer buitenspel bij netcongestie – maar juist vooraan met een slim, toekomstbestendig energieprofiel.
De vraag is eigenlijk niet meer Ăłf je als bedrijventerrein richting gezamenlijke, AI-gestuurde netcapaciteit gaat, maar wanneer je durft te starten.