Bidirectioneel thuisladen: stille kracht achter het stroomnet

Waarom bidirectioneel thuisladen ineens zo interessant is

In 2050 kan er alleen al thuis 4,5 gigawatt flexibel vermogen uit elektrische auto’s beschikbaar zijn voor het Nederlandse stroomnet. Dat is ongeveer een vijfde van het huidige nationale dagpiekvermogen. Niet uit dure nieuwe centrales, maar gewoon uit auto’s die tóch voor de deur staan.

De meeste organisaties die met de energietransitie bezig zijn, onderschatten nog hoe groot deze bron van flexibiliteit kan worden. Terwijl netbeheerders miljarden moeten investeren in verzwaringen, ligt er bij huishoudens een enorme batterijvloot klaar. En juist daar kan AI-gestuurde aansturing het verschil maken tussen een overbelast net en een soepel draaiende, duurzame energie-infrastructuur.

In deze blog, onderdeel van de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie”, kijk ik naar wat het nieuwe ElaadNL-rapport laat zien over bidirectioneel laden thuis (V2G), wat dat betekent voor het stroomnet, welke rol AI hier heel concreet kan spelen én wat dit betekent voor huishoudens, energiebedrijven en gemeenten.

---

Wat is de potentie van bidirectioneel thuisladen echt?

Bidirectioneel laden (V2G, vehicle-to-grid) betekent dat een elektrische auto niet alleen stroom kán laden, maar ook terug kan leveren aan huis of net. Thuis is daarbij de logische eerste groeimarkt.

De kerncijfers uit het ElaadNL-onderzoek

ElaadNL focust in het onderzoek op personenauto’s en bestelauto’s die op eigen terrein worden geladen. Daar zit namelijk de snelste groei.

Belangrijke aannames en uitkomsten:

• Rond 2050 wordt:
  • ongeveer 19% van de laadvraag voor personenauto’s thuis op een eigen lader geladen;
  • ongeveer 9% van de laadvraag voor bestelauto’s thuis geladen.
• Bij 100% V2G-adoptie in 2050 leveren thuislaadpunten in potentie:
  • 4,5 GW flexibel vermogen aan het elektriciteitsnet.
• Ter vergelijking:
  • huidig nationaal dagpiekvermogen: circa 22 GW;
  • verwachting 2050 volgens Netbeheer Nederland: 46,9–61,7 GW.

Kortom: als we het goed organiseren, kan V2G een substantieel deel van de piekbelasting afvlakken. Niet door mensen te beperken, maar door slimmer te sturen.

Hoe verandert V2G het laadgedrag?

ElaadNL rekent met huishoudens die V2G gebruiken om hun energierekening te verlagen. Dat zorgt meteen voor interessante laadprofielen:

• er wordt geladen wanneer de stroomprijs laag is (vaak ’s nachts);
• er wordt teruggeleverd als de prijs hoog is (vaak in de avondpiek);
• eigen zonne-opwek wordt maximaal benut.

Gemiddeld levert een huishouden in de piekuren 1–2 kW terug. Individuele pieken kunnen oplopen tot 11 kW per auto. Op wijkniveau tikt dat hard aan.

Belangrijk inzicht: elektrische auto’s worden van een extra belasting op het net een actieve buffer die de piekvraag verlaagt.

En juist dat is waar AI een enorme versneller kan worden.

---

Hoe AI bidirectioneel laden slimmer en waardevoller maakt

Bidirectioneel laden zónder slim algoritme is als een warmtepomp zonder regeling: het werkt wel, maar je laat 70% van de waarde liggen. AI is de regisseur die vraag, aanbod, prijzen en netcapaciteit aan elkaar knoopt.

1. Vraagvoorspelling per huishouden en per wijk

AI-modellen kunnen extreem goed patronen herkennen:

• wanneer een auto meestal thuis is;
• hoeveel kilometers een gebruiker gemiddeld per dag rijdt;
• hoeveel marge er in de batterij zit zonder het rijcomfort te raken.

Op basis daarvan kan een slim systeem per auto voorspellen hoeveel bruikbare flexibiliteit er is, en per wijk hoeveel vermogen veilig kan worden ingezet om het net te ontlasten.

Voor netbeheerders en energieleveranciers betekent dit:

• beter inzicht in lokale pieken op CBS-buurtniveau;
• gerichte inzet van V2G-vermogen in kritieke uren;
• betere onderbouwing van investeringen in kabels, trafo’s en regelbare assets.

2. Dynamische sturing met realtime prijzen en netstatus

Bij een dynamisch energiecontract wisselen prijzen elk uur (of zelfs elke 15 minuten). Een AI-gestuurd systeem kan dan:

• automatisch laad- en ontlaadmomenten kiezen;
• rekening houden met verwachte prijspieken;
• de belasting van straatkasten en transformatorhuisjes bewaken;
• prioriteit geven aan comfort (auto voldoende opgeladen) óf aan opbrengst (maximale arbitrage), afhankelijk van de voorkeur van de gebruiker.

Resultaat voor de gebruiker:

• lagere stroomkosten;
• betere benutting van eigen zonnepanelen;
• nauwelijks extra gedoe, omdat het systeem autonoom plant.

Resultaat voor het energiesysteem:

• minder gelijktijdige piekbelasting;
• meer ruimte voor wind- en zonnestroom;
• minder noodzaak voor dure netverzwaring op de kortere termijn.

3. Slim samenspel met HEMS, warmtepomp en zonnepanelen

ElaadNL wijst terecht op het belang van een Home Energy Management Systeem (HEMS). Zo’n HEMS is de dirigent van alle grote energieverbruikers en -producenten in huis:

• elektrische auto(’s);
• warmtepomp;
• thuisbatterij (indien aanwezig);
• zonnepanelen;
• elektrische boilers, laadbare apparaten, enz.

Met AI aan boord kan een HEMS onder andere:

• bepalen of het slimmer is om om 18:00 de warmtepomp harder te laten draaien of juist de auto te ontladen;
• inschatten of het loont om extra te laden rond 02:00 in verwachting van een hoge prijs om 08:00;
• rekening houden met weerverwachting (zonnige dag = veel PV, dus meer laden overdag).

Zo ontstaat er een virtuele energiecentrale per huishouden, die zich als flexibele speler gedraagt in een veel groter energiesysteem.

---

V2G in de praktijk: van Utrechtse proef tot landelijke opschaling

De theorie is mooi, maar werkt het echt? Ja. De eerste pilots laten zien dat de techniek nu al operationeel inzetbaar is.

Utrecht: 50 deelauto’s, 200 kW teruglevering

Een van de voorbeelden uit het onderzoek is een vloot van 50 bidirectionele deelauto’s in Utrecht. Daar zijn terugleverpieken gemeten van bijna 200 kW.

Wat valt hier op?

• de techniek werkt stabiel genoeg om collectief terug te leveren;
• met gerichte sturing zijn pieken veel hoger dan het gemiddelde vermogen dat ElaadNL voor thuisgebruik rekent;
• deelauto’s en bedrijfsvoertuigen zijn interessant omdat hun laadgedrag vaak beter voorspelbaar is.

Voor AI-ontwikkelaars en energiepartners is dit goud: dit soort vloten leveren rijkere data, waardoor modellen snel verbeteren.

Van pilots naar wijkniveau: wat moet er gebeuren?

Om van losse pilots naar grootschalige toepassing in woonwijken te gaan, zijn drie dingen nodig:

1. Technische standaardisatie

   • eenduidige protocollen tussen voertuig, laadpaal en backoffice;
   • gestandaardiseerde datamodellen voor HEMS, V2G en netbeheerders;
   • interoperabiliteit zodat auto’s van verschillende merken samen kunnen meedoen.

2. Heldere regels en rollen

   • duidelijk wie verantwoordelijk is voor wat: voertuigfabrikant, laadpaalexploitant, aggregator, energieleverancier, netbeheerder;
   • afgestemde Europese regels (Requirements for Generators, netcodes) zodat producten niet achteraf aangepast hoeven te worden;
   • simpele contractvormen voor consumenten, zonder energiejargon.

3. Slimme marktmodellen en AI-platforms

   • platforms die V2G-capaciteit bundelen per wijk of per bedrijfsterrein;
   • algoritmes die automatisch de meest waardevolle flexibiliteitsdiensten kiezen (balancering, piekshaving, congestiemanagement);
   • eerlijke verdeling van de opbrengst: een helder verdienmodel voor de gebruiker.

Zonder deze drie pijlers blijft V2G een mooie PowerPoint. Met deze randvoorwaarden kan het uitgroeien tot een volwaardig instrument in de Nederlandse energietransitie.

---

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor verschillende doelgroepen?

Dit is geen technologie voor “later”. Bedrijven, gemeenten en huishoudens kunnen zich nu al voorbereiden.

Voor netbeheerders en energiebedrijven

• Integreer V2G in netplanning: reken niet alleen met extra vraag, maar ook met potentieel flexibel vermogen. 4,5 GW in 2050 kun je niet meer negeren.
• Investeer in AI-gestuurde flexibiliteitsplatforms: de winst zit in de regie op wijk- en buurtniveau.
• Werk met realistische scenario’s: reken niet alleen met 100% adoptie, maar met gefaseerde groei (bijvoorbeeld 10–30–60%) en verschillende gedragsprofielen.

Voor gemeenten en projectontwikkelaars

• neem V2G-ready infrastructuur standaard op in nieuwbouw en herstructurering;
• ontwikkel samen met corporaties pilots waarbij huurders meedelen in de opbrengst van flexibiliteit;
• gebruik V2G als instrument bij congestiemanagement in drukke stadsdelen.

Voor bedrijven met wagenparken

• bestelauto’s en servicebussen die thuis laden vormen een ideale eerste V2G-doelgroep;
• met AI-gestuurde planning kun je precies berekenen hoeveel vermogen op welke momenten beschikbaar is, zonder de bedrijfsvoering te verstoren;
• dit levert naast lagere energiekosten ook een duidelijke CO₂- en ESG-story op richting klanten en investeerders.

Voor huishoudens en prosumenten

Op korte termijn draait het vooral om keuzes die je toekomstvast maken:

• kies bij een nieuwe laadpaal voor een V2G-geschikte lader als dat financieel haalbaar is;
• overweeg een dynamisch energiecontract als je zonnepanelen en een EV hebt;
• let bij een warmtepomp of HEMS op integratie met laadpaal en auto.

Je hoeft niet zelf algoritmes in te stellen. De kunst is om straks systemen te kiezen die AI-gestuurd zijn, maar mensvriendelijk in gebruik.

---

Hoe past V2G in de bredere AI-gedreven energietransitie?

Binnen de serie “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” vormt bidirectioneel laden een concreet voorbeeld van hoe digitalisering en elektrificatie elkaar versterken.

• Netoptimalisatie: V2G is één van de rijkste bronnen van flexibiliteit, juist omdat auto’s mobiel én schaalbaar zijn.
• Vraagvoorspelling: AI-modellen worden nauwkeuriger naarmate er meer V2G-data beschikbaar komt over laad- en rijpatronen.
• Onderhoudspredictie: dezelfde data kan worden gebruikt om slijtage van batterijen te bewaken en slim onderhoud te plannen.
• Integratie hernieuwbare energie: V2G maakt het eenvoudiger om lokale pieken in zonne- en windproductie op te vangen.

De rode lijn: wie nu investeert in slimme, AI-ready infrastructuur rond elektrisch laden, koopt flexibiliteit voor de komende decennia.

Voor organisaties die serieus met de energietransitie bezig zijn, is bidirectioneel thuisladen geen exotische bijzaak meer, maar een strategisch onderwerp. De combinatie van elektrische auto’s, V2G-laadpalen, HEMS en AI-platforms wordt een van de belangrijkste schakels tussen de huiskamer en het hoogspanningsnet.

De vraag is dus niet óf V2G een rol gaat spelen, maar: hoe snel durf je het in je strategie op te nemen?