Thuis bidirectioneel laden: zo ontlast je het stroomnet

In 2050 kan meer dan 4,5 gigawatt flexibel vermogen uit elektrische auto’s komen. Dat is het soort getal waar netbeheerders van gaan glimlachen. Het nieuwe onderzoek van ElaadNL laat zien: als we thuis massaal overstappen op bidirectioneel laden (V2G – vehicle to grid), verandert de elektrische auto van probleemkind in krachtpatser voor het stroomnet.

Dit raakt direct aan de Nederlandse energietransitie. We hangen steeds meer aan het stopcontact: warmtepompen, zonnepanelen, laadpalen, thuisbatterijen. Netcongestie, terugleverbeperkingen en wachttijden voor een zwaardere aansluiting zijn voor veel huishoudens en bedrijven realiteit geworden. De vraag is dus niet of we flexibiliteit nodig hebben, maar waar we die het slimst organiseren.

Hier komt thuis bidirectioneel laden in beeld. Niet als futuristische gadget, maar als serieuze bouwsteen van een slimmer Nederlands energiesysteem.

Wat is de echte waarde van thuis V2G voor Nederland?

De kern: thuis bidirectioneel laden kan pieken op het stroomnet verlagen in plaats van vergroten. Volgens ElaadNL kan dit in 2050 oplopen tot zo’n 4,5 GW flexibel vermogen dat vanuit elektrische auto’s beschikbaar is.

Wat betekent dat concreet?

• Het huidige dagelijkse piekvermogen in Nederland ligt rond de 22 GW.
• Netbeheer Nederland verwacht een groei naar 46,9 tot 61,7 GW in 2050.
• Als nagenoeg alle thuislaadpunten bidirectioneel zijn, kan circa 10% van de toekomstige piekvraag in theorie worden beïnvloed door thuis-V2G.

Dat is geen randverschijnsel. Dat is systeemrelevant.

Hoe werkt dat in de praktijk?

ElaadNL rekende met huishoudens die:

• hun personenauto of bestelauto op eigen terrein laden,
• een dynamisch energiecontract hebben,
• en V2G inzetten om kosten te drukken én zonnepanelen optimaal te gebruiken.

Dan krijg je typische V2G-laadprofielen:

• Laden in de goedkope nachtelijke uren als de vraag lager is;
• Terugleveren aan het net als de prijs hoog is (meestal tijdens de avondpiek);
• Extra slim: maximaal eigen zonnestroom direct in de auto opslaan.

Gemiddeld levert zo’n huishouden in de piekuren 1 tot 2 kW terug. Individueel kan dat oplopen tot 11 kW per auto bij een enkele thuislaadpaal. Als honderd vergelijkbare huishoudens in een buurt dat doen, praat je al snel over 100 tot 200 kW regelbaar vermogen op buurtniveau.

Dit is precies de schaal waarop veel netproblemen ontstaan: niet landelijk, maar in de wijk.

Waarom thuis V2G zo’n grote rol gaat spelen

Thuis laden heeft een paar duidelijke voordelen ten opzichte van alleen publiek of op het werk laden.

1. Thuis laden groeit hard

Volgens het onderzoek geldt in de toekomst ongeveer:

• 19% van de laadvraag voor personenauto’s gaat via een eigen thuislader;
• 9% van de laadvraag voor bestelauto’s wordt thuis geladen.

Dat is een flink deel van alle laadbehoefte. En precies deze laadpunten zijn het makkelijkst slim aan te sturen, omdat ze in één huishouden geïntegreerd kunnen worden.

2. Huishoudens reageren sterk op prijsprikkels

Huiseigenaren met zonnepanelen en een dynamisch contract zijn over het algemeen prijsbewust. Als je ze de juiste tools geeft, gaan ze automatisch sturen op kostenverlaging. V2G past daar feilloos in:

• Auto vol laden als stroom op de markt goedkoop is;
• Terugleveren als de prijs hoog is (of – straks minder aantrekkelijk – als de saldering volledig is afgebouwd);
• Zoveel mogelijk eigen zonnestroom direct in de accu opslaan in plaats van tegen lage tarieven terug te leveren.

Hiermee ontstaat natuurlijke flexibiliteit: wat goed is voor de portemonnee, is óók goed voor het net.

3. V2G maakt van de auto de grootste thuisbatterij

Een gemiddelde EV-accu van 60 kWh is al snel:

• 6 keer groter dan een typische thuisbatterij van 10 kWh;
• genoeg om een gemiddeld huishouden 2–3 dagen van stroom te voorzien.

Met bidirectioneel laden wordt de auto onderdeel van de huisinstallatie. In plaats van alleen een verbruiker wordt hij ook tijdelijk producent én buffer. Dat maakt het veel makkelijker om:

• piekbelasting van het net te verminderen;
• lokale congestie op wijkstations te verzachten;
• meer zonnepanelen in de wijk mogelijk te maken zonder directe netverzwaring.

Techniek en data: wat is er nodig om dit te laten werken?

De techniek werkt – dat is inmiddels aangetoond. Maar om V2G op grote schaal betrouwbaar en betaalbaar te maken, moet de digitale laag kloppen.

Standaarden en protocollen

ElaadNL is helder: ontbrekende standaarden en protocollen remmen nu nog de groei van V2G. Fabrikanten wachten af zolang:

• de Europese regels voor het leveren van stroom aan het net (zoals RfG en delen van de netcodes) nog niet definitief zijn;
• er onzekerheid is over rollen en verantwoordelijkheden van voertuig, laadpaal, leverancier en netbeheerder;
• interoperabiliteit niet gegarandeerd is.

Voor een volwassen markt zijn minimaal nodig:

• eenduidige technische eisen voor bidirectionele voertuigen en laders;
• gestandaardiseerde communicatieprotocollen (vehicle ↔ laadpaal ↔ backoffice);
• duidelijke regels voor het leveren van vermogen aan het net.

Home Energy Management Systeem (HEMS)

De echte winst ontstaat als de auto niet alleen met de laadpaal praat, maar met alles in huis:

• zonnepanelen,
• warmtepomp,
• thuisbatterij (als aanwezig),
• slimme apparaten (zoals wasmachine of boiler),
• dynamisch energiecontract.

Dat is de rol van een Home Energy Management Systeem (HEMS). Zo’n systeem beslist bijvoorbeeld:

• of zonnestroom naar de auto, naar de warmtepomp of de wijk gaat;
• of het slim is om nu terug te leveren of juist te laden;
• hoe de belasting op de huisaansluiting binnen de grenzen blijft.

Hier zie je direct de koppeling met AI in de energietransitie: een HEMS met slimme algoritmes kan op basis van prijsvoorspellingen, weersverwachtingen en gebruikersgedrag automatisch het optimale energieschema maken.

Beleid, regelgeving en businesscase: waar zit de hobbel?

Techniek alleen is nooit genoeg. De volgende stap is dat het ook mag, loont en begrijpelijk is voor de gebruiker.

Duidelijkheid in rollen en regels

Zodra een auto ook gaat terugleveren, verandert zijn status:

• hij is niet langer alleen een verbruiker,
• hij wordt een (micro)producent of flexibiliteitsbron.

Dat betekent andere regels op het gebied van:

• aansluiting en netcodes,
• certificering en veiligheid,
• contracten met energieleveranciers en aggregatoren.

ElaadNL benadrukt dat harmonisatie van regelgeving cruciaal is. Bedrijven willen weten:

• Welke eisen gelden straks definitief?
• Hoe lang blijven die gelden (investeringszekerheid)?
• Welke vergoedingsmodellen zijn toegestaan of verplicht?

Zonder die helderheid schuiven aanbieders lanceringen vooruit. Begrijpelijk, maar zonde, want de techniek ligt grotendeels klaar.

De businesscase voor verschillende spelers

Voor wie is V2G interessant en wanneer?

Voor huishoudens kan het financieel aantrekkelijk zijn als:

• dynamische energiecontracten voldoende prijsverschil laten zien (nacht vs. piek);
• je veel rijdt én veel thuis laadt;
• je zonnepanelen hebt en na afbouw van de salderingsregeling meer prikkel voelt om zelf te verbruiken.

Voor energieleveranciers en aggregatoren geldt:

• V2G maakt nieuwe diensten mogelijk, zoals balanceringsdiensten en piekshaving;
• een grote vloot auto’s kan gezamenlijk als virtuele centrale fungeren;
• algoritmes en platforms worden onderscheidend vermogen.

Voor netbeheerders is V2G geen klassiek verdienmodel, maar wél een manier om:

• netverzwaring uit te stellen of gerichter uit te voeren;
• congestie op wijkniveau tijdelijk te verminderen;
• investeringen beter te plannen met behulp van data en scenario’s.

De rode draad: de maatschappelijke waarde is groot, maar het financiële model moet nog worden verfijnd en gestandaardiseerd.

Praktische stappen: wat kun je nu al doen?

Ook al is grootschalige V2G pas richting 2030 realistisch, er zijn nu al slimme keuzes te maken als je met elektrisch rijden, zonnepanelen of een warmtepomp bezig bent.

Voor huishoudens

Wil je je huis voorbereiden op bidirectioneel laden? Dan zijn dit zinvolle stappen:

1. Kies een slimme laadpaal
   Ga voor een lader die:

   • software-updates krijgt;
   • klaar is voor communicatie met een HEMS;
   • load balancing ondersteunt.

2. Denk na over je contract
   Een dynamisch energiecontract is bijna een voorwaarde om later optimaal te profiteren van V2G. Zonder prijsprikkels valt een groot deel van de waarde weg.

3. Plan je groepenkast en aansluiting
   Bespreek met je installateur:

   • of je huisaansluiting toekomstbestendig is;
   • hoe de laadpaal, warmtepomp en zonnepanelen het best verdeeld worden;
   • of je alvast rekening houdt met bidirectionele stromen.

4. Investeer in data in plaats van alleen in ijzer
   Goed gekozen software (HEMS, app van je energieleverancier, slimme thermostaat) bepaalt straks hoeveel je uit je hardware haalt.

Voor bedrijven en wagenparken

Bedrijven met een vloot elektrische auto’s hebben een extra interessant speelveld. De eerste praktijkproef met 50 bidirectionele deelauto’s in Utrecht liet pieken zien van bijna 200 kW teruggeleverd vermogen. Dat bevestigt:

• dat de techniek werkt;
• dat sturing van een vloot veel grotere pieken kan opleveren dan individuele huishoudens;
• dat V2G bijzonder kansrijk is voor bedrijfs- en deelauto’s die veel stilstaan.

Als organisatie kun je nu al:

• bij vervanging van leaseauto’s informeren naar V2G-geschikte modellen;
• laadinfrastructuur toekomstvast ontwerpen (AC/DC, bidirectioneel, slim aanstuurbaar);
• scenario’s uitwerken waar V2G je energiekosten, CO₂-profiel en netbelasting beïnvloedt.

De rol van AI in bidirectioneel laden

Binnen de campagne “AI voor Nederlandse Energie: Duurzame Transitie” past V2G perfect bij één thema: complexiteit beheersbaar maken met slimme algoritmes.

Want eerlijk is eerlijk: geen mens gaat zelf elke dag handmatig besluiten:

• wanneer de auto moet laden of ontladen;
• hoeveel vermogen beschikbaar is voor het net;
• hoe dat zich verhoudt tot rittenplanning, comfort en batterijslijtage.

AI-oplossingen – van voorspellende modellen tot zelflerende HEMS – kunnen onder meer:

• prijs- en weervoorspellingen koppelen aan laad- en rijprofielen;
• automatisch de optimale mix bepalen tussen comfort, kosten en netondersteuning;
• op buurtniveau aggregaties maken zodat netbeheerders inzicht krijgen in het beschikbare flexibiliteitspotentieel.

Hier ligt een duidelijke kans voor Nederlandse startups, energieleveranciers en technologiebedrijven: slimme software bouwen bovenop de fysieke infrastructuur.

Waar gaat dit naartoe richting 2030 en 2050?

De verwachting van ElaadNL is duidelijk:

• Standaarden en protocollen zijn richting 2030 grotendeels op orde.
• V2G-functionaliteit rolt steeds vaker standaard uit bij nieuwe EV’s en laadpalen.
• Richting 2050 kan bijna de volledige elektrische vloot V2G ondersteunen.

De realiteit is waarschijnlijk minder lineair dan elk scenario, maar de richting is helder:

Elektrische auto’s worden een essentieel onderdeel van het Nederlandse energiesysteem, niet alleen als verbruiker, maar als flexibele buffer.

Wie nú al beslissingen neemt over auto’s, laadinfrastructuur, software of beleid, doet er verstandig aan dit toekomstbeeld mee te nemen.

Wil je als organisatie vooroplopen? Kijk dan niet alleen naar “meer vermogen” en “meer kabels”, maar juist naar meer flexibiliteit en meer intelligentie. Daar zit in Nederland de echte ruimte om de energietransitie betaalbaar en uitvoerbaar te houden.

---

Ben je bezig met strategie rond elektrisch rijden, netcongestie of flexibiliteit? Dit is het moment om V2G expliciet in je plannen te zetten – als kans, niet als risico.