Acute zorg slimmer organiseren met nieuwe berichten

Acute zorg staat of valt met één ding: informatie

Bij een reanimatie op straat weten ambulance en SEH-medewerkers het al jaren: níet de apparatuur maakt het verschil, maar hoe snel en volledig cruciale informatie beschikbaar is. Wie is deze patiënt? Welke medicatie gebruikt hij? Wat hebben de ambulanceverleners al gedaan? En wat was de situatie vijf minuten geleden – niet alleen nu op de SEH?

De informatiestandaard Acute zorg is ontwikkeld om precies dat goed te organiseren. Twee kernberichten uit die standaard – ambulanceoverdracht en SEH-terugkoppeling – zijn nu vernieuwd en klaar voor praktijktest. Dat lijkt technisch, maar de impact is heel concreet: minder tijdverlies, minder fouten en een betere basis voor kwaliteitsverbetering en AI-toepassingen in de Nederlandse zorg.

In deze blog neem ik je mee door de vernieuwingen, wat dit betekent voor ambulancezorg, SEH’s, softwareleveranciers en waarom dit eind 2025 hét moment is om mee te testen.

Waarom deze vernieuwing zo belangrijk is

De vernieuwing van de berichten in de informatiestandaard Acute zorg is geen cosmetische update. Het is een noodzakelijke stap om:

• de acute-zorgketen echt data-gedreven te maken;
• elektronische uitwisseling te laten aansluiten op huidige terminologie en techniek;
• de wettelijke druk (Wegiz, IZA, kwaliteitsregistraties) haalbaar te houden in de praktijk;
• én serieuze AI-toepassingen in de acute zorg mogelijk te maken.

De acute keten is bovendien breed: 25 ambulanceregio’s, alle spoedeisende hulpafdelingen en de IT-leveranciers die hun systemen bouwen en beheren. Als hier de standaard niet strak staat, ontstaat een lappendeken van lokale oplossingen, handmatig overtypen en onbetrouwbare data. De vernieuwde berichten zijn juist bedoeld om dat te voorkomen.

Heldere, eenduidige berichten zijn de onzichtbare infrastructuur onder elke toekomstbestendige acute-zorgketen.

Hoe werkt de vernieuwing van de informatiestandaard Acute zorg?

De informatiestandaard Acute zorg bestaat uit 23 berichten. Die worden stapsgewijs vernieuwd, samen met het veld. Het proces is bewust iteratief, zodat praktijk en techniek op elkaar kunnen inregelen.

De stappen op een rij

1. Alfaversie
   Een conceptversie die vooral bedoeld is om ‘op het zicht’ te beoordelen. Werkt de structuur logisch? Sluit de inhoud aan bij de werkprocessen van ambulance en SEH?

2. Betaversie (nu actief)
   Dit is de fase waarin we nu zitten voor ambulanceoverdracht en SEH-terugkoppeling. Softwareleveranciers bouwen de berichten daadwerkelijk in, koppelen ze aan hun systemen en testen met echte of gesimuleerde data.

3. Kandidaat-release
   De feedback uit het testen wordt verwerkt. De kandidaat-release is de versie waarmee zorginstellingen en leveranciers zich kunnen voorbereiden op kwalificatie.

4. Definitieve publicatie (gepland Q1 2026)
   De standaard wordt vastgelegd en vormt de basis voor implementatie, kwalificatie en gebruik in de dagelijkse praktijk.

Dit proces vraagt tijd en inzet, maar de ervaring in andere domeinen (bijvoorbeeld medicatieoverdracht) laat zien dat vroeg aanhaken bij alfa/beta veel frustratie scheelt bij de uiteindelijke implementatie.

Nieuwe ambulanceoverdracht: van drie berichten naar één krachtig geheel

De grootste verandering aan de ambulanceoverdracht is inhoudelijk simpel maar in de praktijk enorm waardevol: waar voorheen drie losse berichten richting de SEH werden verstuurd, wordt dit nu één technisch bericht.

Wat verandert er concreet?

De vernieuwde ambulanceoverdracht bevat onder andere:

• Nieuwe SNOMED-codes en verbeterde waardelijsten, zodat diagnoses, symptomen en verrichtingen eenduidig en toekomstbestendig worden vastgelegd.
• Verduidelijkte dataconcepten – minder interpretatieverschil tussen regio’s en systemen.
• Heldere HL7-constructies voor zaken als lateraliteit (bijvoorbeeld links of rechts letsel), waardoor informatie correct en consistent uitwisselbaar is.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Voor ambulancezorgverleners en SEH-teams levert dit onder meer op:

• Minder dubbel werk: geen meerdere berichten meer die dezelfde patiënt beschrijven.
• Betere voorsortering op de SEH: triageverpleegkundigen krijgen één compleet beeld, in plaats van puzzelen uit verschillende berichten.
• Sterkere basis voor AI-triage en beslisondersteuning: uniforme SNOMED-codering en duidelijke datamodellen zijn randvoorwaarde voor betrouwbare algoritmes.

Als je in een ambulance-regio of SEH verantwoordelijk bent voor zorg-ICT, dan is dit hét moment om samen met je leverancier te kijken: hoe sluit onze registratie aan op deze nieuwe ambulanceoverdracht? Waar moeten wij processen of schermen aanpassen zodat de data ook echt gevuld wordt?

Vernieuwde SEH-terugkoppeling: leren van elke rit

De SEH-terugkoppeling is het bericht dat de spoedeisende hulp terugstuurt naar de ambulancedienst nadat de patiënt is overgedragen. In de praktijk is dat bericht vaak onderbelicht, terwijl het een goudmijn is voor kwaliteitsverbetering en onderzoek.

Wat is er verbeterd in de SEH-terugkoppeling?

De vernieuwde versie bevat onder andere:

• Duidelijkere omschrijvingen van diagnosegegevens en communicatiegegevens; minder ruimte voor interpretatie per instelling.
• Aangepaste regels voor meervoudige gegevensinvoer; bijvoorbeeld meerdere diagnosen, meerdere contactmomenten of vervolgafspraken.

Klinkt technisch, maar het effect is concreet: ambulancezorg krijgt een veel scherper beeld van wat er ná de overdracht gebeurt.

Waarom is dit cruciaal voor kwaliteit en AI in de zorg?

Met een goede SEH-terugkoppeling kun je systematisch leren van casuïstiek:

• Klopte de werkdiagnose van de ambulance met de diagnose op de SEH?
• Was de gekozen urgentie passend bij het beloop?
• Welke interventies in de prehospitale fase hangen samen met betere uitkomsten?

Zonder gestandaardiseerde, volledig ingevulde terugkoppeling blijven dit losse incidenten. Met eenduidige data kun je:

• kwaliteitsindicatoren betrouwbaar vullen;
• AI-modellen trainen die beter voorspellen welke patiënten risico lopen op verslechtering;
• beleid onderbouwen richting zorgverzekeraars en toezichthouders.

Mijn ervaring: organisaties die hun terugkoppelingen serieus structureren, maken binnen één tot twee jaar sprongen in inzicht die anders simpelweg niet haalbaar zijn.

Impact op de hele acute-zorgketen

De scope van deze twee berichten is groot: alle 25 ambulanceregio’s en alle Nederlandse ziekenhuizen komen ermee in aanraking. Dat maakt het testen en goed inregelen geen luxe, maar noodzaak.

Voor zorgaanbieders

Ziekenhuizen en RAV’s (Regionale Ambulancevoorzieningen) die nu instappen, kunnen:

• de standaard afstemmen op hun werkprocessen in plaats van andersom;
• tijdig inschatten welke aanpassingen nodig zijn in EPD/EPD-ambulance en integraties;
• medewerkers meenemen in de verandering met concrete schermvoorbeelden en oefencasussen.

Een praktische aanpak die ik vaak zie werken:

1. Klein beginnen: start met één SEH-team en één ambulancepost als pilot.
2. Realistische scenario’s: bijvoorbeeld CVA, polytrauma, sepsis – de klassieke spoedgevallen.
3. Samen kijken naar de data: hoe komt de ambulanceoverdracht binnen? Is de SEH-terugkoppeling logisch terug te lezen?
4. Feedback direct terug naar leverancier en Nictiz.

Voor softwareleveranciers

Voor leveranciers is deze betafase hét moment om:

• HL7-constructies, SNOMED-mapping en waardelijsten goed te implementeren;
• performance en foutafhandeling te testen met grotere datasets;
• gebruikersschermen en -flows aan te passen op basis van feedback uit het veld.

Leveranciers die nu meebouwen, hebben straks bij de kandidaat-release en definitieve publicatie een duidelijke voorsprong. Ze kunnen richting klanten aantonen dat ze klaar zijn voor toekomstige kwalificatie-eisen en AI-ambities van instellingen.

Kansen voor AI in de Nederlandse acute zorg

Deze blog maakt deel uit van de campagne “AI voor Nederlandse Zorg: Innovatie in de Gezondheidszorg”. De vernieuwing van de informatiestandaard Acute zorg is daar nauw mee verbonden.

AI in de acute zorg valt of staat met beschikbare, betrouwbare en gestandaardiseerde data. Zonder datakwaliteit geen goede algoritmes, geen verantwoorde besluitvorming en geen vertrouwen van zorgprofessionals.

De vernieuwde ambulanceoverdracht en SEH-terugkoppeling dragen daar direct aan bij:

• Gestandaardiseerde SNOMED-codes maken tekstmining en patroonherkenning veel robuuster.
• Consistente HL7-structuren zorgen dat data uit verschillende regio’s vergelijkbaar is.
• Volledige keten-data (van straat tot SEH) maakt nieuwe AI-toepassingen mogelijk, zoals:
  • real-time voorspellende triage;
  • risico-inschatting op IC-opname;
  • automatische signalering van sepsis of verslechtering.

Wie serieus met AI in de acute zorg aan de slag wil, ontkomt niet aan dit fundament. Meedoen aan de praktijktest is daarmee geen ‘extra project’, maar een directe investering in je toekomstige AI-strategie.

Hoe kun je nu meedoen en waarde toevoegen?

De testversies van de vernieuwde berichten zijn beschikbaar. De vraag aan het veld is helder: test mee en geef gerichte feedback.

Voor productverantwoordelijken en ICT-managers

• Plan nog dit jaar een afstemsessie met je softwareleverancier over de nieuwe ambulanceoverdracht en SEH-terugkoppeling.
• Breng in kaart:
  • welke gegevens je nu al registreert;
  • welke velden straks verplicht of wenselijk zijn;
  • welke schermen, workflows en rapportages aangepast moeten worden.
• Betrek zowel zorgprofessionals (ambulance, SEH) als informatieanalisten bij de beoordeling.

Voor zorgprofessionals

• Vraag of jouw organisatie aan het testen is en denk mee vanuit de praktijk.
• Kijk kritisch: sluit de berichtinhoud aan bij hoe jij werkt? Mis je informatie, of zie je dubbele registratie?
• Deel concrete voorbeelden: “Bij een CVA missen we nu nog X”, of “Bij polytrauma is het handig als Y altijd terugkomt in de overdracht.”

Hoe concreter de feedback, hoe beter de uiteindelijke standaard aansluit op de realiteit van de Nederlandse acute zorg.

Afronding: nu testen is later tijd winnen

De vernieuwde berichten ambulanceoverdracht en SEH-terugkoppeling zijn een sleutelstuk in een toekomstbestendige acute-zorgketen. Ze zorgen voor:

• eenduidige, rijke informatie-uitwisseling tussen ambulance en SEH;
• minder fouten en minder dubbel werk;
• een stevige basis voor kwaliteitsverbetering en AI in de Nederlandse zorg.

Wie nu instapt in de praktijktest, bespaart zichzelf in 2026 en daarna een hoop inhaalwerk. Bovendien heb je als organisatie direct invloed op hoe de standaard eruit gaat zien.

De vraag is dus niet óf je met deze vernieuwde berichten aan de slag moet, maar wanneer je begint – en met welke eerste casus. De patiënten in de ambulance en op de SEH merken het verschil sneller dan je denkt.