Digizorg en IZA: zo wordt de digitale voordeur echt groot

59 miljoen euro. Zoveel geld gaat de komende jaren naar de brede uitrol van Digizorg, de ‘digitale voordeur’ voor zorg in de regio Rijnmond en daarbuiten. Dat is geen experimentje meer aan de rand van het zorglandschap, maar een stevige IZA-investering die laat zien waar Nederland naartoe gaat: zorg begint digitaal, tenzij het echt niet anders kan.

Dit raakt vrijwel iedereen in de zorg: huisartsen, ziekenhuizen, VVT, GGZ, gemeenten, maar ook bestuurders, zorgverzekeraars en IT-partners. De vraag is niet meer óf een digitale voordeur nodig is, maar: hoe organiseer je het slim, schaalbaar en betaalbaar – en hoe voorkom je dat het een volgende dure pilot wordt?

In deze blog kijk ik naar Digizorg als voorbeeld: wat betekent deze goedkeuring van het tweede IZA-transformatieplan, waarom is een digitale voordeur strategisch zo belangrijk, en vooral: wat kun je als Nederlandse zorgorganisatie hier vandaag concreet van leren?

Wat is Digizorg en waarom is die IZA-goedkeuring zo’n kantelpunt?

De kern is eenvoudig: Digizorg bundelt digitale toegang tot zorg in één herkenbare ingang voor inwoners van Rijnmond. Denk aan:

• één portaal / app voor vragen, triage en contact
• digitale intake en zelftriage
• beeldbellen, e-consulten en chat
• koppelingen met huisartsen, ziekenhuizen en andere aanbieders

De stap die nu gezet is – goedkeuring van een tweede IZA-transformatieplan en 59 miljoen euro voor opschaling – markeert een kantelpunt om drie redenen:

1. Van losse pilots naar regionale infrastructuur
   Dit is niet nog een app erbij. Het gaat om een regionaal georganiseerde digitale laag, waar meerdere zorgaanbieders en verzekeraars zich aan committeren.

2. IZA bewijst zijn tanden
   Het Integraal Zorgakkoord eist aantoonbare impact: minder instroom in dure zorg, betere toegankelijkheid, meer passende zorg. Dat Digizorg ‘door het oog van de IZA-naald’ kruipt, laat zien dat het model hieraan voldoet – op schaal.

3. Schaalbaarheid naar andere regio’s
   Als Digizorg in Rijnmond werkt, ontstaat druk (en ook kans) voor andere regio’s om niet opnieuw het wiel uit te vinden, maar aan te sluiten of tenminste te kopiëren.

De reality check: wie nu nog denkt dat digitale toegang ‘nice to have’ is, loopt binnen twee jaar hopeloos achter op de inkoopagenda van verzekeraars én de verwachtingen van patiënten.

Waarom een digitale voordeur onmisbaar is voor passende zorg

Een digitale voordeur is niet alleen gemak voor de patiënt. Het is een sturingsinstrument voor passende zorg.

1. Van willekeurige instroom naar gericht sturen

Zonder digitale voordeur komt de patiënt overal en nergens terecht: spoedeisende hulp, huisartsenpost, telefonisch bij de praktijk, soms helemaal nergens. Dat veroorzaakt onnodige druk, wachttijden en frustratie.

Met een goede digitale voordeur kun je:

• laagdrempelige zelfzorg aanbieden (betrouwbare informatie, thuismonitoring)
• slimme triage inzetten: hoort dit bij huisarts, POH-GGZ, wijkteam, SEH of helemaal niet in de zorg?
• duur zorggebruik afbuigen: van SEH naar huisartsenpost, van polikliniek naar e-consult

De koppeling met IZA is direct: minder onnodige zorg, meer passende zorg op de juiste plek.

2. Zonder data geen regionale regie

Een digitale voordeur genereert continu data over:

• typen vragen / klachten
• tijdstippen en momenten van piekbelasting
• doorstroom: hoeveel blijft in zelfzorg, hoeveel gaat naar welke aanbieder

Die data is goud voor ROAZ, RSO’s, zorgverzekeraars en regiobesturen. Je ziet waar de druk ontstaat, welke groepen vastlopen en waar je preventief moet investeren. Veel regio’s praten al jaren over data-gedreven zorg; een serieuze digitale voordeur is één van de weinige instrumenten die dit concreet maakt.

3. Patiëntverwachtingen zijn al digitaal

Nederlanders regelen bankzaken, reizen en boodschappen allang digitaal.

De kloof tussen die ervaring en een belbandje van de huisartsenpraktijk om 8.00 uur wordt elk jaar pijnlijker. Als zorg niet meebeweegt, raken vooral jongere en werkende mensen gefrustreerd – en die zoeken uiteindelijk hun eigen digitale wegen, vaak buiten het reguliere stelsel om.

Mijn stelling: wie nu geen digitale toegang organiseert, raakt de regie op de populatie kwijt. Digizorg is precies een poging om die regie regionaal terug te pakken.

Hoe krijg je een digitale voordeur door de IZA-toets?

Veel organisaties worstelen hiermee: hoe krijg je een digitaal initiatief vergoed uit IZA-gelden? Digizorg laat zien wat werkt.

1. Denk regionaal, niet per organisatie

IZA-financiering gaat naar transformatie, niet naar losse tools. Voor een kansrijke aanvraag is minimaal nodig:

• een breed regionaal consortium (huisartsen, ziekenhuizen, VVT, GGZ, apotheken, soms gemeenten)
• één gedragen visie: wat is de rol van de digitale voordeur in de regio?
• harde afspraken over governance, eigenaarschap en bekostiging na de IZA-periode

Zorgverzekeraars stappen pas in als ze zien dat dit meer is dan één enthousiaste bestuurder met een app.

2. Toon harde effecten, niet alleen mooie ambities

IZA-plannen sneuvelen vaak omdat ze te vaag zijn. Bij een digitale voordeur wil een verzekeraar minimaal zien:

• volume-doelen: bijv. “binnen 3 jaar 40% van de niet-acute huisartsvragen via de digitale voordeur”
• afbuiging: “10% minder onnodige SEH-bezoeken in de regio door digitale triage”
• productiviteit: “x% tijdswinst per consult door digitale intake”

En ja, die cijfers zijn spannend. Maar zonder dit niveau van concreetheid wordt het geen serieuze transformatiefinanciering.

3. Regel interoperabiliteit vanaf dag 1

Een digitale voordeur die niet koppelt met huisartsinformatiesystemen, EPD’s, PGO’s en berichtenverkeer (zoals HL7/FHIR) is in 2025 gewoon niet meer serieus te nemen.

Belangrijke ontwerpkeuzes:

• kies voor open standaarden en vermijd vendor lock-in
• zorg dat triage- en consultgegevens automatisch landen in het juiste dossier
• ontwerp informatieveilig en privacy-by-design, anders remt je eigen FG of CISO de uitrol af

Dit klinkt technisch, maar het is juist een bestuurlijke verantwoordelijkheid. Bestuurders die hier te licht over denken, belanden jaren later met een peperdure monoliet waar niemand onderuit komt.

De rol van AI in de digitale voordeur: kans én valkuil

Binnen de campagne AI voor Nederlandse zorg is de digitale voordeur bijna vanzelf een AI-thema. Terecht, want zonder slimme ondersteuning is opschaling nauwelijks haalbaar.

Waar AI nu al waarde toevoegt

AI kan de digitale voordeur op verschillende punten versterken:

• Triage-assistenten: AI-modellen die op basis van klachtenpatronen en NHG- of landelijke richtlijnen een eerste voorselectie doen.
• Tekstanalyse: binnenkomende berichten automatisch samenvatten voor de zorgverlener.
• Beslisondersteuning: wijzen op richtlijnen, risicofactoren of ‘rode vlaggen’ tijdens een (video)consult.
• Capaciteitssturing: voorspellen van drukte op SEH, huisartsenpost en wijkteams op basis van historisch gebruik.

De realiteit: goed ingerichte AI kan 20–30% van de eenvoudige vragen afvangen of razendsnel voorsorteren. Niet door artsen te vervangen, maar door repetitief werk te verminderen.

De drie grote AI-risico’s in de zorg

Ik zie in Nederlandse projecten steeds dezelfde drie valkuilen terugkomen:

1. Black box-beslissingen
   Als zorgverleners niet snappen waarom een AI-triage iets adviseert, gebruiken ze het óf klakkeloos óf helemaal niet. Transparantie en uitlegbaarheid zijn dus geen luxe.

2. Bias in data
   Historische data bevat scheve patronen (bijvoorbeeld minder goede zorgtoegang voor bepaalde wijken of groepen). Train je AI daar blind op, dan reproduceer je ongelijkheid.

3. Onheldere verantwoordelijkheid
   Wie is aansprakelijk als een AI-triage iemand onterecht geruststelt? De leverancier? De arts? De bestuurder? Dit moet expliciet geregeld worden in protocollen en contracten.

Een volwassen digitale voordeur gebruikt AI als beslis-ondersteuning, niet als beslisser. De eindverantwoordelijkheid blijft bij de professional, maar die krijgt wél betere tools.

Concrete stappen voor zorgorganisaties die mee willen doen

Of je nu bestuurder, CMIO, ICT-manager of medisch specialist bent: er zijn vandaag al een paar stappen die je kunt zetten om niet achteraan te sluiten.

1. Breng je eigen ‘voordeurchaos’ in kaart

Voor je digitaal gaat standaardiseren, moet je snappen hoe de instroom nu loopt:

• Hoeveel telefoontjes, e-mails, portaalberichten, inloopvragen per dag?
• Welke kanalen zorgen voor de meeste verstoringen of onnodige spoed?
• Hoeveel tijd besteedt je team aan administratieve intake in plaats van zorginhoud?

Een simpele nulmeting levert vaak al voldoende munitie om intern draagvlak te krijgen.

2. Sluit aan bij regionale plannen in plaats van eigen solotocht

Met IZA en GALA is duidelijk: zorgverzekeraars gaan niet eeuwig meebetalen aan twaalf verschillende digitale voordeuren in één regio.

Praktische tips:

• zoek de regionale projectorganisatie op (RSO, ROAZ, IZA-regietafel)
• check welke plannen al op stapel staan voor digitale toegang en AI
• bied aan om pilotlocatie te zijn, maar vraag wél om structurele afspraken

Wie nu constructief meedenkt, zit straks aan tafel als de grote keuzes worden gemaakt.

3. Bouw intern kennis over AI en digitale zorg op

Een digitale voordeur met AI-ondersteuning vraagt om basiskennis bij professionals en bestuur:

• korte trainingen over AI in de zorg: wat kan wel, wat niet?
• sessies met zorgverleners over praktische toepassingen (triage, correspondentie, dossiervoering)
• duidelijke richtlijnen: wanneer mag je AI inzetten en hoe leg je dat vast in het dossier?

Zorgorganisaties die hun mensen hierin meenemen, zien dat acceptatie van digitale oplossingen veel hoger ligt. Niet omdat het ‘moet van bovenaf’, maar omdat het werk echt beter te doen is.

4. Denk nú al na over structurele bekostiging

IZA-geld is tijdelijk. De grote fout is om daar pas in 2028 over na te denken. Beter is:

• met zorgverzekeraars praten over doorontwikkeling naar reguliere prestaties
• onderzoeken welke onderdelen van de digitale voordeur als basisinfrastructuur kunnen worden gezien (en dus regionaal gefinancierd)
• afspraken maken over verdeling van baten: als SEH ontlast wordt door huisarts-triage, wie betaalt dan wat?

Wie dit niet regelt, bouwt een prachtige digitale voordeur die na IZA financieel instort.

Waarom nu handelen – en niet wachten tot ‘het landelijk is geregeld’

Menige bestuurder hoopt nog steeds op een landelijke wonderoplossing: één nationaal portaal, één set afspraken, één keer implementeren en klaar. De realiteit is anders: de beweging naar digitale toegang en AI in de zorg is hybride, regionaal en incrementeel.

Digizorg laat zien wat er mogelijk is als een regio durft te kiezen, samenwerkt met verzekeraars en bereid is om over organisatiegrenzen heen te denken. Andere regio’s hebben eigen varianten. Wie nu achterover leunt, krijgt straks keuzes én techniek opgelegd, zonder invloed.

Voor organisaties die voorop willen lopen met AI in de Nederlandse zorg geldt: de digitale voordeur is één van de meest tastbare plekken om te beginnen. Hier zie je direct effect op wachttijden, werkdruk en patiënttevredenheid. En juist dát zijn de thema’s waar je medewerkers en je RvT wél voor in beweging krijgt.

De vraag is dus niet of jouw organisatie aanhaakt bij een regionale digitale voordeur, maar wanneer en op welke manier. Hoe eerder je invloed pakt, hoe beter je kunt sturen op kwaliteit, privacy, AI-inzet en bekostiging.

---

Wie serieuze stappen wil zetten met digitale toegang en AI in de zorg, doet er goed aan dit jaar nog een keuze te maken: ga je mee in de regionale beweging, of blijf je hangen in losse tools en pilots? De tijd dat de markt ‘nog wel even open’ bleef, is voorbij.