AI-check ‘zzp ja of nee’ helpt zorgorganisaties vooruit

Waarom de vraag ‘zzp ja of nee’ nu zo urgent is

Meer dan 200.000 mensen werken inmiddels als zzp’er in de Nederlandse zorg. Tegelijkertijd scherpt de Belastingdienst de regels rond schijnzelfstandigheid aan en ligt de Wet DBA opnieuw onder het vergrootglas. Zorgbestuurders, HR-managers en zzp’ers voelen dat aan alles: onzekerheid, discussies over inhuur, extra administratieve lasten en het risico op naheffingen.

Daar stapt anesthesiemedewerker en mede-eigenaar van zzp-platform Voca, Ron Veerkamp, middenin met een opvallend praktische oplossing: een AI compliance-tool ‘zzp ja of nee’. Vooral zelfstandige behandelcentra (zbc’s) blijken daar veel belangstelling voor te hebben.

Deze ontwikkeling raakt precies de kern van waar de zorg nu mee worstelt: hoe houd je de flexibele schil overeind, binnen de regels, zonder dat alles vastloopt in juridische discussies en Excel-lijsten?

In deze blog neem ik je mee in:

• waarom de vraag ‘zzp ja of nee’ in de zorg zo ingewikkeld is geworden;
• hoe een AI compliance-tool werkt in de praktijk;
• waarom zbc’s hier massaal op aanhaken;
• en hoe je als zorgorganisatie of zzp’er vandaag al stappen kunt zetten.

Het echte probleem: niet de zzp’er, maar de onduidelijkheid

De kernvraag ‘ben je écht ondernemer of feitelijk werknemer?’ is in de zorg helemaal niet theoretisch. Ze bepaalt:

• of een opdracht fiscaal veilig is;
• of een zbc of ziekenhuis risico loopt op forse naheffingen en boetes;
• of een zorgprofessional zijn zelfstandigheid kan behouden.

De werkelijkheid op de werkvloer is weerbarstig:

• Zzp’ers draaien volledige diensten in het OK-programma.
• Roosters zijn strak, marges klein, vervangingsopties beperkt.
• Teamleiders sturen veelal op beschikbaarheid en continuïteit van zorg, niet op juridische details.

Daar ontstaat frictie. Je herkent het misschien:

• De zzp’er voelt zich behandeld als werknemer, maar draagt wel ondernemersrisico.
• De leidinggevende weet niet precies waar de grens ligt en kiest uit angst soms maar voor nul-urencontracten.
• De bestuurder hoort van HR en Finance dat het “zo niet langer kan”, maar krijgt geen concreet handelingsperspectief.

Dit is precies de context waarin een AI-tool als ‘zzp ja of nee’ interessant wordt: niet als juridisch speeltje, maar als instrument om regie, transparantie en rust te creëren.

Hoe werkt een AI compliance-tool ‘zzp ja of nee’ in de zorg?

Een goede AI compliance-tool voor zzp’ers in de zorg doet in essentie drie dingen:

1. Vertaalt wet- en regelgeving naar begrijpelijke vragen.
   Denk aan factoren als:

   • mate van gezag en aansturing;
   • integratie in het rooster en het team;
   • ondernemersrisico en eigen investeringen;
   • het hebben van meerdere opdrachtgevers;
   • vervangingsmogelijkheid.

2. Weegt de antwoorden volgens juridisch onderbouwde logica.
   Dit is waar AI interessant wordt. Niet door zelf ‘recht te spreken’, maar door:

   • patronen uit jurisprudentie en beleid te herkennen;
   • wettekst, handreikingen en eerdere uitspraken slim te combineren;
   • scenario’s door te rekenen: wat gebeurt er als we dit onderdeel aanpassen?

3. Geeft een helder, uitvoerbaar advies.
   Bijvoorbeeld:

   • “In de huidige vorm is deze opdracht risicovol (kans op schijnzelfstandigheid).”
   • “Met deze drie aanpassingen is de opdracht juridisch beter houdbaar.”
   • “Dit werk hoort eigenlijk in loondienst, overweeg een (tijdelijk) contract.”

Voorbeeld: anesthesiemedewerker in een zbc

Neem een anesthesiemedewerker die als zzp’er werkt in een druk zbc. In de tool vult hij of zij onder andere in:

• werktijden en roosterafspraken;
• wie de inhoudelijke aansturing doet;
• eigen verantwoordelijkheid voor materiaal en scholing;
• de verhouding tussen omzet in dit zbc en andere opdrachtgevers.

De AI-tool kan dan bijvoorbeeld aangeven:

• dat de gezagsverhouding te sterk lijkt op loondienst;
• maar dat door aanpassingen in de contracttekst en meer ruimte voor eigen roostering het risico flink daalt;
• welke clausules in de overeenkomst aangepast moeten worden.

Het resultaat is geen 100% garantie – die geeft zelfs de Belastingdienst niet – maar wel een veel beter onderbouwd risicoprofiel dan een losse inschatting “op gevoel”.

Waarom vooral zbc’s nu massaal aanhaken

Zbc’s zitten precies in de sweet spot waar zo’n AI-tool waarde toevoegt.

1. Hoge afhankelijkheid van zzp’ers

Veel zelfstandige behandelcentra draaien op een relatief kleine kern van vaste medewerkers en een grote flexibele schil:

• anesthesiemedewerkers;
• OK-assistenten;
• recoveryverpleegkundigen;
• medisch specialisten die deels vrijgevestigd zijn.

Die mix maakt hen wendbaar, maar ook kwetsbaar. Als de Belastingdienst ooit concludeert dat een deel daarvan feitelijk werknemers zijn, kunnen de financiële gevolgen enorm zijn.

2. Groeiambitie én toezichtdruk

Zbc’s groeien snel en staan tegelijk onder een steeds strakker toezichtkader. Inspectie, zorgverzekeraars en fiscus stellen hogere eisen aan:

• governance;
• contractmanagement;
• transparante bedrijfsvoering.

Een AI compliance-tool past dan logisch in een breder pakket van digitalisering en risicomanagement. Het helpt om intern te laten zien: wij hebben ons huiswerk gedaan.

3. Behoefte aan snelheid

In een zbc is de doorlooptijd tussen vraag en uitvoering vaak kort. Er is simpelweg geen ruimte voor wekenlange juridische trajecten voor elke nieuwe opdracht of samenwerking. Een tool die binnen minuten een eerste juridisch onderbouwde inschatting geeft, sluit aan bij die realiteit.

Je ziet daardoor dat bestuurders van zbc’s vaak pragmatischer zijn: als een AI-tool hun inhuurbeleid transparanter, aantoonbaar zorgvuldiger en sneller maakt, is de businesscase snel rond.

Wat levert ‘zzp ja of nee’-AI concreet op?

AI inzetten voor zzp-compliance is geen doel op zich. De waarde zit in de effecten op de werkvloer en in de bestuurskamer.

Voor zorgbestuurders en HR

• Minder juridisch grijze gebieden
  Dossiers zijn beter onderbouwd en beslissingen transparanter. Dat helpt in gesprekken met OR, Raad van Toezicht en accountants.

• Beheersing van fiscale en reputatierisico’s
  Je laat zien dat je actief toetst, documenteert en bijstuurt. Dat is precies wat toezichthouders verwachten.

• Sneller en consistenter inhuurbeleid
  Niet langer per team een eigen interpretatie, maar één lijn voor het hele huis, ondersteund door dezelfde tool.

Voor zzp’ers in de zorg

• Zelfinzicht in je ondernemerschap
  Je krijgt scherp: voldoe ik echt aan de criteria, of leef ik op goed vertrouwen? Dat helpt bij tariefbepaling, investeringen en je lange termijnstrategie.

• Sterkere positie in het gesprek met opdrachtgevers
  Met een rapport uit een AI compliance-tool kun je concreet bespreken wat er nodig is om de opdracht zuiver vorm te geven.

• Minder stress over de toekomst
  Zeker met alle politieke plannen rond inperking van zzp in de zorg geeft een objectieve toets rust.

Voor finance en control

• Betere onderbouwing bij controles
  In plaats van losse documenten heb je een consistent spoor: wie is wanneer, op welke gronden als zzp’er geaccepteerd.

• Scenario’s doorrekenen
  Wat gebeurt er financieel als we 20% van onze huidige zzp’ers in loondienst zouden moeten nemen? AI-rapportages geven input voor die analyses.

Hoe begin je als zorgorganisatie met AI voor zzp-compliance?

De realiteit? De meeste organisaties beginnen te groot, te juridisch, en daardoor te laat. Er is een betere manier om dit aan te pakken.

Stap 1 – Benoem een eigenaar

Kies één persoon of klein team dat eigenaar wordt van ‘zzp-compliance & AI’. Vaak is dat een combinatie van:

• HR;
• juridisch advies;
• finance/ control.

Zonder duidelijke eigenaar wordt het een project “van iedereen en dus van niemand”.

Stap 2 – Start met een pilotgroep

Kies één of twee afdelingen met veel zzp’ers, bijvoorbeeld:

• OK/ anesthesie;
• radiologie;
• SEH of IC in een topklinisch ziekenhuis;
• of in het geval van een zbc: het complete OK-complex.

Laat alle bestaande zzp-inzetten via de AI-tool toetsen en bespreek de uitkomsten:

• Welke contracten zijn relatief veilig?
• Waar zitten structurele afwijkingen?
• Welke aanpassingen zijn haalbaar zonder de operatie te ontwrichten?

Stap 3 – Vertaal juridische uitkomsten naar praktisch gedrag

Een veelgemaakte fout: het rapport van de tool belandt als pdf in SharePoint, maar niemand verandert zijn gedrag.

Zorg daarom dat uitkomsten leiden tot concreet gedrag op de werkvloer, bijvoorbeeld:

• leidinggevenden trainen in wat ze wel en niet kunnen afspreken met zzp’ers;
• standaardclausules aanpassen in inhuurcontracten;
• een simpele interne handreiking “zo werk je met zzp’ers op onze OK”.

Stap 4 – Leg keuzes vast én communiceer

Documenteer:

• welke norm je als organisatie hanteert;
• welke rol de AI-tool speelt in besluitvorming;
• hoe vaak je dossiers herijkt.

En communiceer helder naar zzp’ers:

“We willen graag met je blijven werken, maar wél op een manier die juridisch klopt. Daarom toetsen we elke inzet met dezelfde AI-tool en bespreken we de uitkomst met je.”

Dat is eerlijker dan plotseling strenger contractbeleid zonder uitleg.

Valkuilen en misverstanden rond AI en schijnzelfstandigheid

Een paar dingen worden in discussies over AI en zzp-statuut steeds door elkaar gehaald.

AI is geen vervanging van een jurist

Een AI compliance-tool is bedoeld als beslisondersteuning, niet als eindverantwoordelijke. Je hebt nog steeds nodig:

• een jurist of fiscalist die de moeilijke gevallen bekijkt;
• bestuurders die keuzes durven maken;
• HR/ lijn die snapt wat de uitkomst betekent in de dagelijkse aansturing.

AI maakt het werk sneller, consistenter en transparanter, maar het neemt de eindverantwoordelijkheid nooit over.

Meer AI is niet automatisch minder risico

Als je de uitkomsten van de tool negeert, dossiers niet bijwerkt en contracten niet aanpast, voeg je vooral schijnzekerheid toe. De kracht zit in doen wat de inzichten vragen:

• opdrachten anders formuleren;
• taken herverdelen tussen vaste mensen en zzp’ers;
• in sommige gevallen eerlijk concluderen dat loondienst passender is.

Juridische perfectie bestaat niet

Ook met de beste tool en de beste juristen blijft er in de praktijk altijd een rest van onzekerheid. De Belastingdienst kijkt immers naar de feitelijke uitvoering, niet alleen naar contracttekst of een rapport.

Het doel is daarom niet 0% risico, maar aanwijsbaar zorgvuldig handelen. Een AI-tool kan die zorgvuldigheid aantoonbaar maken.

Waarom dit nú het moment is om in te stappen

In december 2025 is één ding duidelijk: het zzp-debat in de zorg gaat niet meer weg. Politieke plannen, strengere handhaving, stijgende zorgkosten en personeelstekorten lopen dwars door elkaar heen. Afwachten is daarmee de minst verstandige strategie.

Organisaties die nu investeren in slimme, AI-gestuurde compliance rond zzp-inhuur:

• bouwen aan vertrouwen bij toezichthouders en financiers;
• voorkomen paniekreacties als de handhaving écht wordt opgevoerd;
• bieden zzp’ers een eerlijk en helder perspectief.

Mijn advies aan bestuurders en HR in de zorg: maak van ‘zzp ja of nee’ geen emotionele discussie, maar een professioneel ingericht proces. AI-tools zoals die van Ron Veerkamp en Voca laten zien dat dat gewoon kan, met respect voor zowel de regels als de mensen op de werkvloer.

De vraag is niet óf je hiermee aan de slag gaat, maar hoe snel. Elke nieuwe zzp-opdracht die je vandaag beter onderbouwd vormgeeft, scheelt je morgen gedoe – juridisch, financieel én in de samenwerking.