Jonge WUR-startups bouwen aan slimme landbouw met AI

Ondernemerschap als motor voor slimme landbouw

Een opvallend cijfer: in de afgelopen 20 jaar zijn er tientallen agri-food startups uit Wageningen ontstaan die direct doorstromen naar de praktijk bij boeren en foodbedrijven. Veel daarvan draaien inmiddels op data, sensoren en AI. Dat is geen toeval, maar het resultaat van een ecosysteem dat ondernemerschap actief koestert.

De Wageningen Impact Expo 2025 laat goed zien hoe ver dat inmiddels is. Jonge ondernemers, onderzoekers en studenten tonen er oplossingen voor duurzame landbouw, klimaatadaptatie en voedselinnovatie. En steeds vaker speelt kunstmatige intelligentie een hoofdrol: van 4D-inzichten in plantengroei tot slimme systemen voor waterbesparing en nutriënten-terugwinning.

In deze blog, onderdeel van de serie “AI voor Nederlandse Agri-Food: Slimme Landbouw”, kijk ik naar wat er in Wageningen gebeurt rondom ondernemerschap én hoe juist deze startups de volgende stap zetten richting datagedreven en AI-gestuurde landbouw. Ook laat ik zien wat je als Nederlandse boer, tuinder of foodproducent hier vandaag al van kunt leren.

Wat maakt het Wageningse startup-ecosysteem zo sterk?

De kern is simpel: WUR koppelt wetenschappelijke kennis direct aan ondernemerschap. Niet pas als een onderzoeksproject is afgerond, maar vaak al in een vroeg stadium.

• Studenten en promovendi krijgen ondernemerschapsvakken
• StartHub Wageningen begeleidt teams van idee tot startup
• Investors en partners uit de agri-foodketen zijn vroeg aangehaakt

Daardoor ontstaan startups die niet alleen een leuk idee hebben, maar meteen in de praktijk meekijken op het erf, in de kas of in de fabriek. Voor slimme landbouw en AI is dat cruciaal: zonder goede data en realistische use cases blijft AI gewoon een buzzwoord.

De rol van de Wageningen Impact Expo

De Wageningen Impact Expo 2025 is de etalage van dit ecosysteem:

• Startups in verschillende pre-incubatiefases presenteren hun oplossingen
• Boeren, investeerders, onderzoekers en studenten lopen letterlijk door dezelfde hal
• Nieuwe spin-offs worden gelanceerd, zoals SeaCrete met bio-geïnspireerde rifherstel-technologie

Het draait daar niet om gelikte presentaties, maar om het gesprek: werkt dit bij mijn melkveebedrijf, in mijn kas, in mijn verwerkingslijn? Die directe feedback versnelt productontwikkeling, zeker bij datagedreven en AI-oplossingen.

De Lizzy Grant: kleine bedragen, grote versnelling

Tijdens de Impact Expo werden de Lizzy Grant 2025 awards uitgereikt: vijf prijzen van elk €5.000 voor jonge WUR-ondernemers. Geen miljoeneninvesteringen, maar precies genoeg om cruciale stappen te zetten: extra sensoren kopen, een AI-model trainen, een pilot doen bij een boer.

De prijs is bedacht door Wageningen-ambassadeur Peter Poortinga, bekend van Plukon en nu CEO van Solynta. De naam komt van kip Lizzy uit een reclame, waarbij de stabiele kippenkop het idee gaf voor beeldstabilisatie in camera’s. Mooie knipoog: inspiratie uit de natuur, toegepast in technologie – precies wat er in de agri-food AI ook gebeurt.

Waarom zulke microfunding zo effectief is

Voor jonge agri-food startups is €5.000 vaak het verschil tussen:

• wél of niet een veldpilot uitvoeren in het komende teeltseizoen;
• wél of niet een dataplatform opschalen van 1 naar 10 proeflocaties;
• wél of niet een prototype geschikt maken voor de omstandigheden op Nederlandse boerderijen.

Zeker bij AI in de landbouw is de bottleneck zelden “het algoritme”, maar bijna altijd data, testen en itereren. Precies daar helpen dit soort prijzen.

De Winnaars 2025: vijf voorbeelden van slimme landbouw in actie

De vijf winnaars van de Lizzy Grant 2025 laten goed zien waar de sector naartoe beweegt: datagedreven, AI-ondersteund en radicaal praktijkgericht.

1. Babette – 4D-inzichten in plantengroei

Babette, van ondernemer Johan Bucher, richt zich op 4D-inzichten in plantengroei en -ontwikkeling. Denk niet alleen aan een foto van een plant, maar aan een doorlopende tijdlijn van groei, stress, ziekteontwikkeling en opbrengst.

Dit soort technologie is de logische volgende stap voor:

• precisieteelt in de glastuinbouw;
• veredelingstrajecten die sneller willen selecteren;
• AI-modellen voor ziektedetectie en opbrengstvoorspelling.

Door groei in vier dimensies (ruimte én tijd) vast te leggen, kan een AI-model patronen leren die je met het blote oog mist. Een lichte stress door droogte, een beginnende schimmel, een variëteit die nét beter presteert onder hittestress: de computer ziet het eerder.

Wat jij hier concreet mee kunt:

• Als teler: ga in gesprek met partijen die plantdata verzamelen. Vraag niet alleen om snapshots, maar om continue metingen.
• Als veredelaar: bouw datasets op die geschikt zijn om later AI op te trainen. Dan haal je over een paar jaar de winst binnen.

2. Paibloom – regeneratieve en traceerbare teelt

Paibloom, van Alita Tithphit, werkt aan regeneratieve en traceerbare longan-productie voor Cambodjaanse smallholders. Longan is geen typisch Nederlands gewas, maar de onderliggende technologie is direct toepasbaar voor Nederlandse ketens.

Regeneratieve teelt en traceerbaarheid vragen om:

• dataverzameling op perceelsniveau (bodem, bemesting, middelengebruik);
• een ketenplatform dat deze data koppelt aan productstromen;
• AI-analyses die bijvoorbeeld CO₂-footprint of bodemimpact voorspellen.

Die logica verschilt niet zo veel van Nederlandse groenten, fruit of zuivel. Sterker nog: supermarkten in Nederland vragen steeds vaker om ketentransparantie en duurzaamheidsdata.

Lessen voor Nederlandse agri-food:

• Bouw traceerbaarheid niet achteraf, maar vanaf dag één in je teeltsysteem.
• Gebruik AI om patronen te zien in opbrengst, kwaliteit en impact per perceel of per boer.

3. Hydrapeck – modulair water besparen op het erf

Hydrapeck, geleid door Salma Rian (EngD), ontwikkelt modulaire waterbesparende technologie voor boeren. In een land waar droge zomers inmiddels normaal zijn, is dit geen luxe meer.

Een slimme wateroplossing anno 2025 is meestal een combinatie van:

• sensortechnologie (bodemvocht, weer, gewasstatus);
• voorspellende modellen voor verdamping en neerslag;
• AI-gestuurde aansturing van irrigatie of wateropslag.

Zo’n modulair systeem maakt het haalbaar voor zowel een akkerbouwer op kleigrond in Flevoland als een fruitteler op zandgrond in Limburg. Je schakelt simpelweg modules bij of af.

Praktische toepassingen:

• Slimme irrigatie die alleen water geeft wanneer de plant het echt nodig heeft.
• Integratie met weer- en bodemdatasets om watergift te plannen op perceelniveau.
• Dashboards die een boer in één oogopslag laten zien waar het water naartoe gaat.

4. Hubert’s Food – voedzame, duurzame ijsjes voor ouderen

Hubert’s Food, van Victor van Saltbommel, maakt voedzame en duurzame ijsproducten voor ouderen. Dat lijkt misschien ver weg van AI en slimme landbouw, maar het raakt direct aan de Nederlandse agri-foodketen.

Waarom dit relevant is:

• De vergrijzing zorgt voor een groeiende vraag naar medische voeding met specifieke samenstellingen.
• Reststromen uit plantaardige ketens kunnen worden opgewerkt tot hoogwaardige ingrediënten.
• Data over voedingsbehoeften en consumptiepatronen kan met AI worden vertaald naar nieuwe productconcepten.

Een startup als Hubert’s Food laat zien dat waardebehoud in de keten niet alleen op het land plaatsvindt, maar ook in productontwikkeling. Voor boeren en verwerkers ontstaan zo nieuwe afzetkanalen voor hoogwaardige, duurzame grondstoffen.

5. SolPhyX – zonne-energie voor nutriënten-terugwinning

SolPhyX, van David Logeman & Hanna Seong, werkt aan zonne-energie-gedreven nutriënten-terugwinning voor duurzame landbouw. Nutriëntenstromen (stikstof, fosfor, kalium) zijn een van de heetste hangijzers in de Nederlandse landbouw.

Oplossingen als SolPhyX combineren vaak:

• sensoren en chemische analyses van mest en reststromen;
• processturing gekoppeld aan zonne-energieopbrengst;
• AI-modellen die bepalen wanneer en hoe nutriënten het efficiëntst kunnen worden teruggewonnen.

Voor Nederlandse boeren kan dat betekenen:

• minder kunstmestinkoop door beter gebruik van eigen reststromen;
• lagere emissies door nauwkeuriger toediening;
• betere afstemming met regelgeving via nauwkeurigere data.

Wat boeren en agri-foodbedrijven hier vandaag al mee kunnen

De rode draad in al deze voorbeelden: data + AI + praktijkkennis = slimme landbouw die echt werkt. Je hoeft geen startup te zijn om hiervan te profiteren.

1. Begin met datakwaliteit op je eigen bedrijf

AI-systemen zijn zo goed als de data die je ze geeft. Een paar concrete stappen:

• Zorg dat perceelsgrenzen, gewasrotatie en teeltregistraties netjes digitaal vastliggen.
• Koppel sensoren (bodemvocht, klimaat, melkproductie, etc.) aan één centraal systeem.
• Bewaar historische data per perceel, stal of lijn – dat is goud voor toekomstige analyses.

2. Zoek samenwerking met jonge startups

Veel WUR-startups zitten nog in de validatiefase. Dat betekent dat ze juist nu pilots zoeken bij boeren en bedrijven.

• Meld je aan voor proefprojecten en fieldlabs.
• Onderhandel over toegang tot inzichten of korting in ruil voor testmogelijkheden.
• Denk mee over gebruiksgemak: als boer zie jij direct wat wel en niet handig is in de dagelijkse praktijk.

3. Stel gerichte vragen over AI

Als je een nieuwe “slimme” oplossing krijgt aangeboden, stel dan minimaal deze drie vragen:

1. Welke data gebruikt het systeem precies?
2. Wat voorspelt of adviseert het model, en hoe wordt dat getoetst in de praktijk?
3. Wie is eigenaar van de data en de modellen die daarop getraind worden?

Bedrijven die hier duidelijke antwoorden op hebben, zijn meestal serieuzer bezig met echte waarde in de keten.

Waarom dit perfect past in de serie ‘AI voor Nederlandse Agri-Food’

De Wageningen Impact Expo laat zien dat AI in de landbouw niet alleen iets is voor grote techbedrijven, maar juist uit de praktijk van studenten, onderzoekers en boeren zelf kan ontstaan. De Lizzy Grant-winnaars bouwen stap voor stap aan oplossingen voor:

• nauwkeurige oogstvoorspelling;
• vroegtijdige ziektedetectie;
• water- en nutriëntenefficiëntie;
• ketentransparantie en duurzame productontwikkeling.

Dat is precies waar deze blogserie over gaat: hoe je als Nederlandse boer, teler of foodproducent vandaag keuzes kunt maken die je klaarstomen voor een slimme, datagedreven en toekomstbestendige landbouw.

Wil je verder meekijken met dit soort ontwikkelingen, of zelf een stap zetten richting AI in je bedrijf? Dan is dit het moment om je te verbinden met de nieuwe generatie WUR-ondernemers. De innovaties van morgen worden nu getest – vaak op een paar kilometer afstand van jouw perceel of fabriek.