Wat Belgische werven leren van BuildZero 2025

Waarom BuildZero 2025 nú relevant is voor Belgische werven

Op een gemiddelde grote werf in Vlaanderen draaien vandaag nog tientallen dieselmachines. Tegelijk verwachten opdrachtgevers in 2026 al emissiereducties van 30–50% op hun projecten. Dat gat moet in anderhalf jaar dicht, terwijl het stroomnet op veel plekken nu al kraakt.

Daar zit de kern van het probleem: elektrische graafmachines en batterijkarren kopen is het makkelijke deel. Ze slim laden en altijd werkend houden op een krappe netaansluiting is de echte uitdaging. En precies dat is getest tijdens het tweede BuildZero testevent in Nederland.

In deze blog haal ik de belangrijkste lessen uit dat event en vertaal ik ze naar de realiteit van Belgische digitale werven: hoe je AI, slimme laadinfrastructuur en standaarden zoals ISO 15118-2 inzet om emissievrij bouwen praktisch én betaalbaar te maken.

---

Wat is BuildZero en waarom moet de Belgische bouw het volgen?

Het BuildZero testevent (mei 2025) bracht fabrikanten van elektrische bouwmachines, mobiele batterijsystemen en DC-laadstations samen. Drie dagen lang werden 28 concrete combinaties getest: voertuigen, batterijcontainers en laders door elkaar.

Voor de context:

• Bouwvoertuigen van o.a. DNL Machines (Sany), Hitachi, Suncar AG, Staad Groep
• Batterijsystemen van Hivolt en Fusion Energy
• DC-laadpalen van Autel, Ecotap en ABB

De focus: interoperabiliteit. Werkt alles met alles? Start de laadsessie, stopt hij correct, kan je pauzeren, hoe reageert het systeem bij een fout? Dat is geen nerdvraag, maar een pure productievraag:

Als je graafmachine om 7:00 uur niet opgeladen is omdat de lader en de batterij niet goed communiceren, ligt je hele planning in de prak.

Voor Belgische aannemers is dit relevant om drie redenen:

1. Dezelfde technologie komt naar onze werven – dezelfde merken, dezelfde protocollen. Wat in Nederland wordt opgelost, bepaalt straks ook hier je productiviteit.
2. Overheden in België gaan snel strengere eisen stellen – emissieloos bouwen staat al in bestekken van steden en grote infrastructuurbeheerders.
3. AI-gestuurde planning en energiebeheer hebben standaarden nodig – zonder betrouwbare datacommunicatie tussen machine, batterij en lader kan je AI nooit goed inzetten op een digitale werf.

---

ISO 15118-2: de stille motor achter slimme laadstrategieën

De duidelijkste trend uit BuildZero 2025: ISO 15118-2 wordt de norm op de werf.
Bij 81% van de werkende laadsessies werd dit protocol gebruikt. Bij het eerste event was dat nog vooral DIN 70121.

Wat betekent ISO 15118-2 concreet voor de werf?

ISO 15118-2 is het communicatieprotocol tussen voertuig en laadstation. Voor elektrische bouwmachines biedt dat drie grote voordelen:

1. Pauzeren en uitstellen van laadsessies
   Je kunt laden automatisch laten stoppen of verplaatsen in de tijd. Bijvoorbeeld:

   • Overdag: enkel bijladen als de productie stilvalt of er veel zonne-energie is
   • ’s Nachts: in blokken laden zodat je netaansluiting niet piekt

2. Slimme laadsnelheid per machine
   Een 30-tons graafmachine krijgt voorrang op een kleine verreiker. Het protocol maakt het mogelijk om dit dynamisch en automatisch te regelen.

3. Datavoeding voor AI-gestuurd energiemanagement
   ISO 15118-2 maakt het makkelijker om realtime data uit wisselwerking tussen lader en machine te halen: laadtoestand, stroomsterkte, spanningen, foutcodes.

Voor een digitale werf in België is dat cruciaal. Een AI-systeem dat planning, materieel en energie aanstuurt, heeft betrouwbare data nodig:

• Hoe vol is elke batterij (mobiel én in de machine)?
• Hoeveel vermogen is er beschikbaar op de hoofdverdeelkast?
• Welke machines moeten binnen 2 uur weer operationeel zijn?

Zonder een protocol als ISO 15118-2 blijft dat giswerk en eindig je alsnog met Excel-sheets en telefoons tussen ploegbazen.

---

Slim laden op de werf: van theorie naar dagelijkse praktijk

De testen tijdens BuildZero tonen dat slim laden niet langer een powerpoint-droom is. Slimme laadprofielen zijn succesvol getest in 12 combinaties van machine, batterij en lader.

Hoe ziet slim laden op een Belgische digitale werf eruit?

Denk aan een grote werf in Brussel met:

• Aansluiting: 250 kVA tijdelijk werfkast
• 4 elektrische graafmachines
• 2 hoogtewerkers
• 1 grote batterijcontainer
• 3 DC-laadstations

Een AI-gestuurde laadcontroller kan dan bijvoorbeeld:

• Dagprofielen toepassen

  • 06:00–09:00: enkel noodlading voor kritieke machines, max. 40% van het aansluitvermogen
  • 09:00–16:00: laden vooral via pv-opbrengst op werfkeet of naastgelegen gebouw
  • 16:00–06:00: gespreid nachtladen, nooit boven 70% van de netcapaciteit

• Voorrang toekennen op basis van planning

  • Machines die de volgende ochtend om 7:00 starten krijgen eerst 90% lading
  • Reserve-materieel blijft op 40–50%, en wordt pas hoger geladen als er ruimte is

• Reageren op onverwachte gebeurtenissen

  • Machine valt uit, vervangmachine komt op de werf: profiel wordt automatisch aangepast
  • Netbeheerder vraagt tijdelijk lagere afname: AI schaalt lading tijdelijk terug

Dat is precies waar BuildZero 2025 op getest heeft: kunnen de laadsystemen die commando’s überhaupt aan? In 12 combinaties werkte dat al goed, in andere combinaties liepen ze tegen technische of tijdsbeperkingen aan.

De trend is duidelijk:

Slim laden verschuift in 2026 van “nice to have” naar randvoorwaarde voor emissievrije werven met beperkte netcapaciteit.

Voor Belgische bouwbedrijven die nu investeren in laadinfrastructuur is dit hét moment om eisen scherp te stellen:

• Ondersteuning van ISO 15118-2
• Mogelijkheid tot dynamische laadprofielen
• Koppeling met planningstools en/of BIM
• Open API zodat AI-energiebeheer kan integreren

---

Gebruikservaring: simpele LED’s en duidelijke noodstoppen

Techniek kan nog zo slim zijn, als de gebruiker op de werf het niet begrijpt, gaat het mis. BuildZero legde twee heel praktische, maar onderschatte punten bloot: LED-indicatie en noodstoppen.

LED-kleuren: kleine standaard, groot effect

De conclusie uit het event: er is geen uniforme toepassing van LED-kleuren op DC-laadstations.
ElaadNL adviseert een eenvoudige standaard:

• Groen – available (vrij / klaar om te laden)
• Blauw – charging (bezig met laden)
• Rood – error (storing, checken)

Waarom is dit belangrijk voor Belgische werven?

• Medewerkers werken vaak op meerdere projecten met verschillende laders
• Tijddruk is hoog; niemand gaat handleidingen lezen
• In drukke situaties (nachtwerk, regen, modder) moet één blik genoeg zijn

Als je een digitale werfstrategie opstelt, neem dit soort banale dingen gewoon mee in je standaardbestek:

• Vraag expliciet naar bovengenoemde LED-logica
• Zorg dat interne opleidingen dezelfde kleurcodes gebruiken
• Integreer de status van laders ook in je digitale werfapp of AI-dashboard

Noodstopfunctie: veiligheid én aansprakelijkheid

Tijdens BuildZero bleek dat er geen uniforme standaard is voor noodstopknoppen op voertuigen:

• 3 van de 4 machines hadden een noodstop
• Slechts 1 daarvan was zowel van binnen als van buiten goed bereikbaar

Op een drukke werf in België, met onderaannemers, anderstalige arbeiders en beperkte zichtlijnen, is dat gewoon een risico. Zeker als je met zware elektrische machines werkt die extreem koppel leveren.

Mijn advies aan Belgische aannemers en machineparken:

• Neem in aankoop- of huureisen op:
  • noodstop aanwezig
  • verplicht van buitenaf bereikbaar
• Leg intern vast wie periodiek controleert of noodstoppen niet zijn afgeplakt of onbruikbaar gemaakt
• Registreer dit in je digitale veiligheidsinspecties of AI-ondersteunde safety-app

Een AI-ondersteund veiligheidssysteem kan bijvoorbeeld via beeldherkenning checken of noodstopzones vrij zijn en of machines veilig geparkeerd staan, maar dan moet de fysieke basis natuurlijk op orde zijn.

---

Hoe AI dit alles samenbrengt op de Belgische digitale werf

De grote lijn is duidelijk: standaarden zoals ISO 15118-2 leggen de technologische basis, maar echte winst komt pas als je er AI bovenop zet.

Van losse data naar voorspelbare productie

Stel je een middelgroot Belgisch bouwbedrijf voor dat:

• al enkele elektrische graafmachines heeft
• een mobiele batterijcontainer inzet
• DC-laders met ISO 15118-2 gebruikt

Door dit te koppelen aan een AI-platform voor digitale werven kun je onder meer:

1. Laadbehoefte voorspellen
   Op basis van:

   • geplande gebruiksuren per machine (uit planning of BIM)
   • historisch verbruik per type werk (grondverzet, sloop, heiwerken)
   • buitentemperatuur (koude batterijen laden trager)

2. Automatisch laadplannen genereren
   De AI maakt elke dag een voorstel: wie laadt wanneer, op welk laadstation, met welke prioriteit. De uitvoerder ziet het op een dashboard en kan handmatig bijsturen.

3. Stilstand door energiegebrek voorkomen
   Het systeem stuurt waarschuwingen als:

   • een kritieke machine niet op tijd wordt volgeladen
   • de werfaansluiting structureel overbelast dreigt te raken
   • een lader vaak fouten (rode LED) genereert

4. Kosten optimaliseren
   Zeker met variabele energietarieven wordt dit interessant: meer laden in daluren, minder tijdens pieken. Ideaal voor grote werven rond Antwerpen, Gent of Brussel waar netcapaciteit en tarieven onder druk staan.

Integratie met BIM en planning

In de reeks “AI voor Belgische Bouw: Digitale Werven” draait het om het samenbrengen van data: planning, BIM, veiligheid, materieel, energie. BuildZero laat zien dat elektrische machines en laders nu rijpe databronnen aan het worden zijn.

Een paar praktische integraties:

• Koppel machine-ID in je BIM-model aan het laadsysteem-ID
• Laat AI op basis van het BIM-fasenplan inschatten waar en wanneer welke machines nodig zijn
• Stem de plaatsing van laadpunten en batterijcontainers af op logistieke stromen uit het model

Zo wordt je werf niet alleen emissiearm, maar ook gepland als een energie- én datagedreven systeem.

---

Wat Belgische bouwbedrijven nú kunnen doen

De resultaten van het tweede BuildZero testevent zijn geen verre toekomstmuziek. Ze geven heel concrete ankerpunten voor beslissingen die je in 2026 moet nemen.

Samengevat voor Belgische digitale werven:

• Kies voor materieel en laders met ISO 15118-2 – dat is de basis voor slim laden en AI-gestuurd energiemanagement.
• Eis slimme laadfunctionaliteit – dynamische laadprofielen, prioritering, en open koppelvlakken.
• Standaardiseer gebruikservaring – LED-kleuren, noodstoptoegankelijkheid en eenvoudige instructies zijn geen detail.
• Denk AI- en dataready – wat je nu koopt, moet straks kunnen praten met je planning, BIM en energieplatform.

De bedrijven die dit vroeg aanpakken, hebben straks een dubbele voorsprong: lagere emissies én beter voorspelbare productie.

Wil je verder in deze richting, kijk dan binnen je organisatie wie verantwoordelijk wordt voor digitale werven en energie. Dat mag geen bijbaan van de werfleider zijn. Het is een kernrol in hoe je als Belgisch bouwbedrijf de komende jaren competitief blijft.

De volgende stap? Breng in kaart welke elektrische machines je al hebt, welke laadinfrastructuur gepland staat, en waar de dataknelpunten zitten. Vanaf daar kun je gericht bouwen aan een écht slimme, emissievrije werf.