BuildZero toont hoe elektrische bouwmachines, slim laden en standaardisatie de basis vormen voor echte digitale, emissieloze werven in België. Dit zijn de lessen.
Emissieloze werf? De meeste problemen zitten in het laden
De ervaring op Vlaamse en Brusselse werven is vaak dezelfde: de eerste elektrische graafmachine wordt met veel trots afgeleverd, maar een maand later klaagt de ploegbaas dat “de stekker in de weg zit”. Niet omdat de machine slecht is, maar omdat laadinfrastructuur, batterijsystemen en planning nog niet op elkaar zijn afgestemd.
Precies daar gaat het tweede BuildZero testevent over, georganiseerd door ENI, BMWT en ElaadNL. Drie dagen lang, 28 combinaties van elektrische bouwmachines, mobiele batterijen en DC-laadstations getest. En de resultaten zijn verrassend relevant voor de Belgische bouw, zeker als je bezig bent met digitale werven, AI-gestuurde planning en emissieloze projecten.
In dit artikel haal ik de belangrijkste lessen uit BuildZero naar de Belgische context en koppel ze aan AI voor de bouwsector: van interoperabiliteit en slim laden tot veiligheid en gebruikerservaring op de werf.
Wat is BuildZero en waarom is het relevant voor Belgische werven?
De kern: BuildZero toont in de praktijk hoe elektrische bouwmachines, batterijsystemen en DC-laadstations zich gedragen wanneer je ze samen inzet op een werf-achtige setting. Tijdens het tweede event (19–21 mei 2025) werden combinaties getest van:
- Bouwvoertuigen van DNL Machines (Sany), Hitachi, Suncar AG en Staad Groep
- Batterijsystemen van Hivolt en Fusion Energy
- DC-laadpalen van Autel, Ecotap en ABB
Voor Belgische aannemers, studiebureaus en projectontwikkelaars zijn dit geen “leuke testjes in Nederland”, maar een soort vooruitblik op de eigen projecten rond emissieloos bouwen in 2026–2030.
Drie redenen waarom dit testevent ertoe doet
-
Interoperabiliteit is nu al een risico op Belgische werven
Zonder vooraf getest ecosysteem loop je het risico dat een gehuurde kraan niet goed samenwerkt met het mobiele laadstation dat de opdrachtgever eist. Gevolg: stilstand, claims, discussies. -
Netcapaciteit in België is krapper dan veel bedrijven inschatten
De Vlaamse en Brusselse netten zitten op veel plekken vol. Het Nederlandse accent op slim laden via ISO 15118-2 is één op één toepasbaar op Belgische projecten. -
AI en digitale werfplatformen hebben kwaliteitsdata nodig
Digital twins, AI-planning en resourcemanagement werken alleen goed als de basis – protocollen, laadsessies, statusinformatie – betrouwbaar en gestandaardiseerd is.
Belangrijkste technische les: ISO 15118-2 wordt de norm
De meest concrete uitkomst: 81% van de werkende laadsessies verliep via ISO 15118-2, waar bij het eerste BuildZero-event nog vooral DIN 70121 werd gebruikt.
Wat betekent ISO 15118-2 voor de bouw?
ISO 15118-2 is een communicatiestandaard tussen voertuig en laadpunt (vehicle-to-grid-communicatie). Waar het op neerkomt:
- Het laadpunt “praat” slim met de machine of batterij
- Je kunt laadsessies pauzeren of uitstellen
- Je krijgt meer detaildata over status en verbruik
Voor een digitale werf met AI-ondersteuning is dat goud waard:
- AI kan piekbelastingen vermijden door laadsessies automatisch te spreiden over de nacht
- Het systeem kan voorspellen of een machine met de resterende batterij de voorbije planning van morgen haalt
- Je kunt laadstrategieën koppelen aan dagprijzen van energie of beperkingen van een werfaansluiting
Praktische impact voor Belgische bouwbedrijven
Als je nu bezig bent met een roadmap naar emissieloze werven, zou ik drie beslissingen niet uitstellen:
- Vraag expliciet naar ISO 15118-2 in bestekken, inkoop en huurovereenkomsten voor DC-laadstations en mobiele batterijen.
- Check bij leveranciers van elektrische machines welke modellen ISO 15118-2 al ondersteunen, en of er firmware-upgrades gepland zijn.
- Neem ISO 15118-data op in je digitale werfinfrastructuur (BIM, IoT-platform, AI-planningstools), zodat laadinformatie niet in een apart “laad-eiland” blijft zitten.
Wie dit nu al inricht, heeft in 2026 geen dure retrofit-operatie nodig om alsnog slim te kunnen laden.
Slim laden: van proof-of-concept naar dagelijkse praktijk
Tijdens het tweede BuildZero-event zijn slimme laadprofielen succesvol getest in 12 combinaties van machines, batterijsystemen en laadstations. Niet alles kon volledig getest worden (tijd- en technische beperkingen), maar de richting is helder: flexibel en efficiënt laden wordt standaard.
Waarom slim laden cruciaal is op Belgische werven
Slim laden is geen gadget. Zeker in België is het een randvoorwaarde:
- Veel werven hebben een beperkte tijdelijke aansluiting (bv. 3x63A)
- Meerdere snelle DC-laders plus een paar zware machines trekken die aansluiting zo over de limiet
- Netbeheerders zijn kritisch op piekbelastingen en bijkomende aansluitingen zijn traag én duur
Met slim laden kun je bijvoorbeeld:
- Laadvermogen automatisch verlagen zodra andere grootverbruikers (kranen, torenkranen, verwarmingsunits) aanspringen
- Machines met hoge prioriteit (bv. hoofdgraafmachine) voorrang geven op randmaterieel
- Nacht- en daluren optimaal benutten, ook als de werf maar deels bemand is
Waar AI het verschil maakt
AI op de digitale werf kan slim laden optrekken van “ingestelde profielen” naar autonome optimalisatie:
- Op basis van historical data en BIM-planning voorspelt AI welke machines wanneer nodig zijn
- Het laadsysteem krijgt automatisch prioriteiten en tijdvensters door
- Batterijsystemen op de werf (containers, mobiele batterijkarren) worden zo aangestuurd dat je maximaal zelfconsumptie haalt uit zonne-energie of voordelige tarieven
Een concreet scenario: op een Brusselse binnenstedelijke werf met beperkte netaansluiting berekent het AI-systeem dat de graafmachine om 7:00u 80% SoC nodig heeft, terwijl de wiellader pas in de namiddag voluit aan de bak moet. De laadalgoritmes sturen dit automatisch aan, zonder dat de ploegbaas elke avond met laadkabels en timers moet puzzelen.
Gebruikerservaring: LED-kleuren en eenvoud op de werf
Een opvallende, maar vaak onderschatte bevinding uit BuildZero: er is geen uniforme toepassing van LED-kleuren voor laadstatus. Wat voor de ene laadpaal “beschikbaar” betekent, staat bij een andere voor “fout”.
ElaadNL adviseert:
- Groen: available
- Blauw: charging
- Rood: error
Dat lijkt banaal, maar op een drukke werf met tijdelijke krachten, anderstalige collega’s en wisselende onderaannemers is dit net het soort detail dat stilstand voorkomt.
Waarom dit telt in de context van digitale werven
Digitale werven en AI-systemen draaien niet alleen om sensoren en dashboards. Ze moeten mensen op de werf ontlasten, niet extra complexiteit introduceren.
Consistente LED-indicaties helpen om:
- Fouten sneller te spotten, zelfs zonder app of portaal
- Nieuwe medewerkers in één minuut uit te leggen hoe het laadsysteem werkt
- De kloof tussen “digitale planning” en “fysieke realiteit” kleiner te maken
Mijn advies aan Belgische bouwbedrijven:
- Leg in je eigen interne richtlijnen vast welke LED-kleuren je verwacht
- Neem dit op in bestekken en gesprekken met leveranciers
- Check bij proefopstellingen of het gebruik intuïtief is voor de ploeg op de werf
Combineer je dit met een eenvoudige mobiele app of AI-chatbot op de werf, dan heb je een laagdrempelige manier om laadsessies te monitoren zonder complexe opleidingstrajecten.
Veiligheid: noodstoppen, standaarden en AI-monitoring
Nog een belangrijke uitkomst van het BuildZero-event: er bestaat geen standaard voor de noodstopfunctie op voertuigen. Van de vier geteste machines hadden er drie een noodstop, maar slechts één was toegankelijk van zowel binnen als buiten het voertuig.
Op een Belgische werf, waar vaak in krappe omstandigheden wordt gewerkt, is dat gewoon een risico.
Waarom uniforme noodstoppen nodig zijn
- Hulpverleners of collega’s moeten een machine snel kunnen stilleggen, ook als de bestuurder onwel wordt of klem zit
- Mixed fleets (verschillende merken en types) maken het moeilijk om per machine andere noodprocedures te onthouden
- AI-gestuurde veiligheidsmonitoring (video-analyse, proximity sensors) heeft baat bij eenduidige koppelingen met een noodstopfunctie
Aanbevolen richting voor bouwbedrijven:
- Vraag bij aankoop of huur expliciet naar positie en bereikbaarheid van de noodstop, ook van buitenaf
- Leg interne standaarden vast (bv. altijd zichtbaar vanop maaiveld, herkenbare kleur en pijl)
- Koppel noodstopinformatie aan je digitale veiligheidsprocedures en toolboxmeetings
Hoe AI veiligheid kan versterken
AI voor veiligheidsmonitoring op de digitale werf kan dit verder trekken:
- Video-analyse detecteert onveilige situaties (mensen in gevarenzone, bijna-botsingen)
- Bij detectie kan de AI-module een signaal sturen naar het machinebesturingssysteem
- Een uniforme, gestandaardiseerde noodstoppinterface maakt een gecontroleerde stillegging mogelijk
Dit is geen sciencefiction meer. De komende jaren gaan we combinaties zien van emissieloze machines, slimme laadsystemen en AI-veiligheidslagen die samen een veel veiliger werf opleveren dan de klassieke dieselwerf.
Wat Belgische bouwbedrijven nu al kunnen doen
De lessen uit BuildZero zijn waardevol, maar alleen als je er vandaag mee aan de slag gaat. Voor de AI voor Belgische Bouw: Digitale Werven-reeks is dit een perfect voorbeeld van hoe techniek, data en praktijk samenkomen.
1. Maak een laad- en energieconcept per project
Niet pas wanneer de eerste machine aankomt, maar bij voorstudie:
- Bereken het verwachte energieverbruik van je elektrische vloot
- Check de netcapaciteit en mogelijke beperkingen bij Fluvius/Sibelga/ODE-gebied
- Voorzie mobiele batterijsystemen en DC-laders die ISO 15118-2 aankunnen
2. Integreer laden in je digitale werfplatform
- Koppel laadpalen en batterijsystemen aan je IoT- of werfmanagementplatform
- Zorg dat AI-planningstools toegang hebben tot real-time SoC (state of charge) en laadhistoriek
- Gebruik deze info bij het opstellen van dagplanningen en resource-allocatie
3. Standaardiseer UX en veiligheid
- Hanteer vaste afspraken voor LED-kleuren en signalisatie op de werf
- Stel interne richtlijnen op rond noodstoplocatie en -bediening
- Veranker dit in aankoopvoorwaarden, huurcontracten en toolboxen
4. Begin klein, maar meet alles
Start met één of twee emissieloze werven in 2026:
- Kies projecten waar de context beheersbaar is (bv. stedelijke renovatie of infra-werf met voorspelbare planning)
- Meet verbruik, stilstand, laadtijden en incidenten
- Laat een AI-tool patronen herkennen en voorstellen doen voor optimalisatie
Wie deze leercurve nu inzet, loopt in 2028–2030 niet achter de feiten aan wanneer emissieloos bouwen in België veel strenger wordt afgedwongen via aanbestedingen en regelgeving.
Vooruitblik: BuildZero 2026 en de digitale werf
De organisatoren kondigen aan dat slim laden de centrale focus wordt van het derde BuildZero testevent in 2026. Dat sluit perfect aan bij waar de Belgische bouw nu naartoe moet:
- Emissieloze machines niet als niche, maar als standaard
- Laadinfrastructuur en batterijen als integraal onderdeel van het ontwerp
- AI als onzichtbare motor die planning, energie en veiligheid op de digitale werf bijstuurt
De rode draad: zonder testen geen schaal. BuildZero toont hoe waardevol het is om fabrikanten, netexperts en bouwbedrijven samen te brengen. Voor Belgische spelers ligt er een kans om zich nu al aan te sluiten bij die denkrichting, partnerships te zoeken en intern kennis op te bouwen rond ISO 15118, slim laden en AI-gestuurde werforganisatie.
Wie nu investeert in interoperabiliteit, standaardisatie en data, heeft straks niet alleen een emissieloze werf, maar ook een slimmere, veiligere en beter geplande werf. En dat is waar de digitale bouwplaats in België uiteindelijk naartoe moet.