Resultaten van het BuildZero testevent vertaald naar Belgische werven: interoperabiliteit, slim laden, veiligheid en de rol van AI in emissieloos bouwen.
Emissieloos bouwen vraagt om slimme techniek – én goede afspraken
Op een middelgrote werf in Vlaanderen verbruikt één graafmachine op fossiele brandstof al snel 80 tot 100 liter diesel per dag. Vervang drie van die machines door elektrische varianten en je schuift ineens richting 2 à 3 MWh stroom per dag. Dat is geen detail meer; dat is een volwaardige kleinverbruikaansluiting.
Daar wringt het vaak voor Belgische bouwbedrijven: de machines zijn er, de ambities zijn er, maar de laadinfrastructuur en de afspraken tussen fabrikanten hinken achterop. Het tweede BuildZero testevent, georganiseerd in mei 2025 door ENI, BMWT en ElaadNL, laat precies zien waar het goed gaat en waar de pijnpunten zitten. En vooral: wat je daar als Belgische aannemer, studiebureau of equipment-leverancier nu al mee kunt doen.
In deze blog koppelen we de resultaten van het BuildZero testevent aan de praktijk van digitale werven in België. We zoomen in op interoperabiliteit, slimme laadsessies, veiligheid én de rol van AI en data in het plannen en beheren van elektrische bouwmachines.
Wat was het BuildZero testevent precies – en waarom jij dat zou moeten schelen
De kern: tijdens het tweede BuildZero testevent zijn 28 combinaties getest van elektrische bouwmachines, mobiele batterijsystemen en DC-laadstations. Fabrikanten van voertuigen, batterijpakketten en laadpalen stonden letterlijk zij aan zij, met engineers die problemen ter plekke oplosten.
Voor de Belgische markt is dat interessant om drie redenen:
- Interoperabiliteit is geen luxe, maar een randvoorwaarde. Op een werf in Brussel, Gent of Luik wil je niet uitzoeken welke kraan met welke lader werkt. Het moet gewoon starten en laden.
- Netcapaciteit is schaars. Zeker rond steden waar werven vaak al in een krap netwerk zitten. Slim laden en mobiele opslag zijn dan geen nice-to-have.
- ESG- en emissie-eisen worden strenger. Lokale overheden en grote opdrachtgevers (infrastructuur, spoor, publieke gebouwen) vragen steeds vaker om emissiearme of emissieloze werven.
Het BuildZero-event is dus geen theoretisch oefeningetje; het is een soort testlab voor precies de problemen waar Belgische bouwbedrijven de komende jaren tegenaan lopen.
ISO 15118-2: het brein achter slimme laadsessies op de werf
De belangrijkste technische les uit het event: ISO 15118-2 wordt de norm voor communicatie tussen elektrische bouwmachines en DC-laadstations.
Waar bij het eerste event nog vooral DIN 70121 werd gebruikt, draaide nu 81% van de werkende laadsessies op ISO 15118-2. Dat is relevant, omdat dit protocol veel verder gaat dan “start/stop laden”.
Wat maakt ISO 15118-2 zo belangrijk voor de bouw?
ISO 15118-2 maakt onder meer mogelijk dat:
- laadsessies gepauzeerd kunnen worden;
- laadsessies uitgesteld kunnen worden;
- laadvermogen dynamisch aangepast kan worden.
En precies dat heb je nodig bij een werf met beperkte netcapaciteit of een beperkte mobiele batterij. Stel: je hebt een mobiele batterijcontainer van 500 kWh en vijf grote elektrische machines. Met ‘dom laden’ staan ze allemaal tegelijk op vol vermogen te trekken. Resultaat: batterij snel leeg, dure netpiek of zelfs uitval.
Met ISO 15118-2 kun je via een energiemanagementsysteem – vaak gestuurd door AI-algoritmes – bijvoorbeeld:
- prioriteit geven aan de kraan die ’s ochtends om 7:00u echt vol moet zijn;
- het vermogen knijpen als de netaansluiting zijn limiet nadert;
- laden verschuiven naar de nacht, wanneer de rest van de site weinig verbruikt.
Voor de serie “AI voor Belgische Bouw: Digitale Werven” is dit de kern: AI heeft standaarden nodig om op te sturen. Zonder protocollen als ISO 15118-2 blijft slimme aansturing beperkt tot losse work-arounds en Excel-sheets.
Slim laden als bouwsteen van de digitale werf
Tijdens het BuildZero event zijn 12 combinaties succesvol getest met slimme laadprofielen. Niet alles kon volledig getest worden – deels door tijd, deels door technische beperkingen – maar de richting is duidelijk: flexibel en efficiënt laden wordt de norm.
Hoe ziet slim laden op een Belgische werf er concreet uit?
In de praktijk kun je denken aan drie niveaus:
-
Operationeel:
- prioriteiten instellen: welke machine móét wanneer klaar zijn?
- laadschema’s koppelen aan de planning uit je BIM-model of planningssoftware;
- laadsessies automatisch pauzeren tijdens piekbelasting van de werfaansluiting.
-
Technisch:
- dynamische sturing van laadvermogen per laadpunt;
- integratie met een mobiele batterij of een tijdelijke PV-installatie op de werf;
- automatische foutdetectie en remote support.
-
AI-gestuurd:
- voorspellen van energievraag op basis van historische data en werfplanning;
- optimaliseren van laadtijden op basis van netcapaciteit én energietarieven;
- simuleren van scenario’s: “Wat gebeurt er als ik een extra elektrische kraan inzet?”
Wie vandaag begint met datagedreven resourcemanagement op de werf, heeft over twee jaar een goudmijn aan informatie: werkelijk verbruik per machine, laadgedrag, stilstand, pieken. Ideale input voor AI-modellen die je helpen bij investeringsbeslissingen: koop je een extra batterijcontainer, een zwaardere netaansluiting of juist een extra DC-lader?
Koppeling met planning en veiligheid
Een slimme laadinfrastructuur staat niet op zichzelf. De kracht komt pas echt vrij als je deze koppelt aan andere digitale bouwtools:
- BIM-integratie: machines worden als ‘energie-assets’ opgenomen in het BIM-model, met verwacht verbruik en laadprofielen.
- Veiligheidsmonitoring: AI-camera’s herkennen rijroutes, voetgangerszones en laadzones; planning en laden worden hierop afgestemd.
- Projectplanning: als regenweer de werken vertraagt, kan het AI-systeem automatisch laadschema’s en energievraag bijsturen.
Gebruikerservaring: LED-kleuren en noodstop klinken banaal, maar zijn dat niet
Een verrassende uitkomst van het BuildZero event: er is geen uniforme toepassing van LED-kleuren voor laadstatus. Waar je bij personenauto’s intussen een soort marktconventie ziet ontstaan, is het in de bouw nog een lappendeken.
ElaadNL adviseert het volgende als standaard:
- Groen: available (vrij / klaar om te laden)
- Blauw: charging (bezig met laden)
- Rood: error (storing / fout)
Voor Belgische bouwplaatsen, waar taaldiversiteit (NL/FR/EN) en wisselende teams dagelijkse kost zijn, helpt zo’n eenvoudige standaard enorm. Minder verwarring, minder foutmeldingen, minder onnodig stilstaande machines.
Noodstop: van veiligheids-item naar ontwerpeis
Uit het testevent bleek ook dat er geen standaard is voor de noodstopfunctie op elektrische bouwvoertuigen:
- 3 van de 4 voertuigen hadden een noodstop;
- slechts 1 daarvan was zowel van binnen als van buiten het voertuig te bedienen.
Dat is in de context van veiligheidsmonitoring op de digitale werf ronduit problematisch. Als je AI-systemen inzet om risico’s te detecteren (bijvoorbeeld een bijna-botsing of een persoon in een gevarenzone), wil je dat een menselijke toezichter of signalisatiepost heel snel kan ingrijpen – ook als de machinist het even niet ziet.
Mijn stellige mening:
Op Belgische werven zou een van buiten bedienbare noodstop op zware elektrische machines binnen enkele jaren als de facto norm moeten gelden.
Als opdrachtgever of hoofdaannemer kun je dat nu al opnemen in je bestekken en raamcontracten. Zo stuur je de markt richting meer uniformiteit en betere veiligheid.
Wat betekenen deze resultaten concreet voor Belgische bouwbedrijven?
De lessen van het BuildZero event zijn prima vertaalbaar naar Belgische omstandigheden. Een paar concrete stappen die ik zou adviseren:
1. Vraag expliciet naar ISO 15118-2 en test combinaties
- Stel in aanbestedingen en raamcontracten de eis dat DC-laders en elektrische bouwmachines ISO 15118-2 ondersteunen.
- Organiseer, eventueel met je materieeldienst of equipment-leverancier, mini-testdagen op je eigen depot: test verschillende combinaties van machines, mobiele batterijen en laadpalen.
2. Start klein met slim laden – maar begin wél
Je hoeft niet meteen een volledig AI-gestuurd energiemanagementsysteem te hebben. Begin bijvoorbeeld met:
- één werf waar je alle laaddata logt;
- vaste laadtijden die je koppelt aan de planning;
- eenvoudige prioriteitsregels (kritieke machines eerst laden).
Vanaf dat moment heb je data. En met data kun je stap voor stap meer automatiseren en AI inschakelen.
3. Standaardiseer UX en veiligheid op je eigen werven
- Spreek intern een LED-standaard af voor laadstatus – en communiceer die naar leveranciers.
- Neem in je veiligheidsplan op dat grote elektrische machines bij voorkeur een van buiten bedienbare noodstop hebben.
- Gebruik je digitale werfplatform om deze eisen centraal te beheren en te controleren.
4. Verbind energie, planning en AI
De digitale werf van de komende jaren combineert:
- BIM-data (wat wordt waar en wanneer gebouwd?),
- machine- en energiedata (wat verbruiken we echt?),
- AI-modellen (hoe plannen we dat slimmer en veiliger?).
Wie vandaag zijn elektrische vloot, laadinfrastructuur en projectplanning nog volledig los van elkaar beheert, loopt binnen twee à drie jaar achter. De realiteit is: energiebeheer wordt een integraal onderdeel van projectplanning.
Waar dit heen gaat: van testen naar dagelijkse praktijk
Het derde BuildZero testevent in 2026 krijgt slim laden als hoofdthema. Dat is precies in lijn met wat we in België nodig hebben: heldere standaarden, voorspelbare interoperabiliteit en ruimte voor AI-gestuurde optimalisatie.
Voor de reeks “AI voor Belgische Bouw: Digitale Werven” is de boodschap helder:
- emissieloos bouwen is niet alleen een kwestie van nieuwe machines kopen;
- de échte winst zit in slim plannen, laden en monitoren;
- AI en data-analyse worden het brein achter je energie- en materieelstrategie.
Wie nu begint met testen, standaardiseren en data verzamelen, heeft straks een voorsprong wanneer emissieloos bouwen niet langer een pluspunt is, maar simpelweg de norm. De vraag is dus niet of je mee moet, maar: op welke werf ga je het eerst serieus werk maken van slimme laadinfrastructuur en digitale energieplanning?