Wat Solar Impulse leert over slimme, groene mobiliteit

43.041 kilometer. Geen druppel kerosine. Alleen zonlicht.

Dat is wat het zonnevliegtuig Solar Impulse 2 neerzette met zijn vlucht rond de wereld. Een stunt, zeggen sommigen. Maar voor iedereen die in transport en logistiek werkt, is het vooral een waarschuwing: de lat voor duurzame mobiliteit ligt vanaf nu een stuk hoger.

De reis van Solar Impulse 2 bewijst dat zonne-energie geen speeltje meer is voor nicheprojecten. Het laat zien wat er kan als je slim ontwerp, data en energie-efficiëntie bij elkaar brengt. Precies daar zit de link met AI in transport en logistiek in Nederland.

In deze blog trek ik de lijn van een zonnevliegtuig hoog boven de oceaan naar heel concrete keuzes in Nederlandse wagenparken, planning en infrastructuur. Want de vraag is niet of we naar emissievrij vervoer gaan, maar hoe snel – en wie voorop durft te lopen.

Van stunt naar standaard: wat Solar Impulse écht bewijst

De kernles van Solar Impulse 2 is simpel: techniek is niet langer de bottleneck, mindset en organisatie wel.

Het vliegtuig vloog ruim 43.000 kilometer rond de aarde op zonne-energie. Dat lukte alleen omdat alles om efficiëntie draaide:

• extreem lichtgewicht ontwerp
• vleugels vol zonnepanelen
• accu’s die energie opgeslagen hielden voor de nacht
• een vluchtprofiel dat continu werd aangepast op basis van weer, zoninstraling en verbruik

Je raadt het al: daar zat enorm veel data-analyse en slimme sturing achter. Geen piloot die ‘op gevoel’ de meest efficiënte route kiest boven de Stille Oceaan.

De parallel met transport is direct:

Wie in 2025 nog plant met Excel en onderbuikgevoel, vliegt in feite met een ouderwetse tanker naast een zonnevliegtuig.

De technologie voor AI-routeplanning, dynamisch wagenparkbeheer en vraagvoorspelling is er al. De vraag is: benut je die net zo fanatiek als het team van Solar Impulse zijn data?

AI + zonne-energie: de nieuwe ruggengraat van transport

De combinatie die de komende tien jaar het verschil gaat maken, is helder: duurzame energie aan de fysieke kant, AI aan de digitale kant.

Waarom AI onmisbaar wordt voor duurzame mobiliteit

Zodra je overstapt op elektrische of op termijn zelfs zonne-ondersteunde voertuigen, verandert je speelveld:

• laadtijden in plaats van enkel tankstops
• beperkte actieradius in plaats van ‘altijd maar doorrijden’
• dynamische energieprijzen in plaats van een vaste literprijs

AI is precies goed in dit soort optimalisatiepuzzels:

• Routeplanning: algoritmen die rekening houden met laadpunten, filekansen, tijdvensters én energieverbruik per routevariant.
• Wagenparkbeheer: voorspellen wanneer voertuigen aan de lader moeten, welke bus of truck welke rit het efficiëntst rijdt en hoe je stilstand minimaliseert.
• Vraagvoorspelling: inschatten waar en wanneer vraag naar vervoer ontstaat, zodat je voertuigen en energie op de juiste plekken klaarstaan.

De realiteit? De meeste logistieke organisaties gebruiken nog maar een fractie van deze mogelijkheden. Terwijl elke onnodige kilometer, elke verkeerde planning en elke halflege rit direct botst met hun eigen duurzaamheidsdoelen.

Hoe Solar Impulse-denken je Nederlandse operatie verandert

Als je het Solar Impulse-project uitkleedt, blijven er drie principes over die 1-op-1 toepasbaar zijn op Nederlandse transport en logistiek.

1. Ontwerp vanuit energie, niet vanuit gemak

Bij Solar Impulse was de vraag nooit: “Wat is het makkelijkst voor de piloot?” maar: “Wat is het zuinigst met energie?” Dat is een harde, maar noodzakelijke denkomslag.

Voor een Nederlands transportbedrijf betekent dat bijvoorbeeld:

• Ritten bundelen in plaats van ‘altijd vandaag leveren’ als standaardbelofte.
• Klanten duidelijke tijdvakken geven waarin levering het meest duurzaam is.
• Chauffeurs aansturen op eco-rijstijl, ondersteund door realtime feedback via AI-systemen.

AI helpt hier door continu varianten door te rekenen. Bijvoorbeeld: wat gebeurt er met CO₂-uitstoot en kosten als je levervensters iets opschuift, of bepaalde stops combineert? Zo wordt duurzaamheid een rekensom, geen gevoel.

2. Zie data als brandstof

Solar Impulse vloog niet op zon alleen, maar op data. Weersvoorspellingen, windpatronen, batterijstatus, positionering: alles werd in realtime geanalyseerd.

Voor Nederlandse logistieke spelers geldt hetzelfde:

• Telematica in trucks en bestelwagens levert seconde-nauwkeurige data over verbruik, rijstijl en stilstand.
• Magazijnsystemen weten precies wat waar ligt, wat beweegt en wat blijft liggen.
• Orderdata laten patronen zien per klant, regio en seizoen.

Wie hier AI op loslaat, kan onder meer:

• verbruik per rit en per voertuig voorspellen
• onderhoud plannen vóórdat er uitval ontstaat
• capaciteit beter afstemmen op vraagpieken (denk aan feestdagen, Black Friday, seizoenspieken in de bouw of AGF)

Data wordt dan net zo onmisbaar als laadpaal-infrastructuur.

3. Acceptér beperkingen – en optimaliseer daarbinnen

Solar Impulse vloog traag, hoog en met maar één piloot. Niet omdat men dat leuk vond, maar omdat het moest om rond de wereld te komen op zon.

Elektrische trucks, bussen en bestelauto’s hebben ook beperkingen:

• beperkte actieradius
• langere ‘tank’-tijd
• soms hogere aanschafkosten

De truc is: gebruik AI om binnen die beperkingen het optimum te vinden, in plaats van ze als excuus te gebruiken om niets te veranderen.

Voorbeelden:

• Elektrische voertuigen eerst inzetten op korte, stedelijke routes met veel stops.
• Nachtleveringen koppelen aan nachtstroom en laadstrategieën met voordelige tarieven.
• Slimme planning die waar mogelijk één laadstop combineert met pauzes en wisselmomenten.

Praktische scenario’s voor AI in Nederlandse transport

Hoe ziet dit er concreet uit voor een Nederlands bedrijf dat serieus werk wil maken van duurzame mobiliteit?

Scenario 1: Stedelijke distributie op zonne- en groene stroom

Een logistiek dienstverlener levert dagelijks in Utrecht, Amsterdam en Rotterdam. Het bedrijf stapt over op een vloot elektrische bestelwagens en klein-zwaar elektrisch voor stadslogistiek.

Met AI-ondersteunde planning kun je:

• laadprofielen optimaliseren: laden op momenten dat de zonnedaken van het depot de meeste stroom leveren
• routes zo plannen dat voertuigen binnen hun actieradius blijven, mét marge voor files
• prioriteit geven aan ritten in zero-emissiezones met de duurzaamste voertuigen

De software rekent per dag tienduizenden routevarianten door. Chauffeurs zien gewoon een heldere ritplanning; onder water wordt constant gerekend op basis van energie, tijd en kosten.

Scenario 2: Regionale transporteur met gemengd wagenpark

Een regionale transporteur heeft dieseltrucks, enkele HVO-voertuigen en een groeiend aantal elektrische trucks. Dit is typisch een complexe puzzel.

AI-gestuurd wagenparkbeheer kan dan per opdracht bepalen:

• welk type voertuig het laagste energie- en emissieprofiel heeft voor die specifieke rit
• hoe je laadtijden van elektrische trucks verwerkt in de planning
• waar je beter een conventionele truck inzet omdat laadinfra ontbreekt

Je benadert je wagenpark dan zoals Solar Impulse zijn energievoorraad benaderde: elk procent telt.

Scenario 3: Zero-emissiezones in 2025 en verder

Met de invoering en uitbreiding van zero-emissiezones in diverse Nederlandse steden worden inefficiënte keuzes direct duur.

AI kan gemeenten en vervoerders helpen om:

• verkeersstromen te modelleren en alternatieve routes te testen
• laadinfrastructuur slim te positioneren op basis van verwacht gebruik
• effect van beleid op CO₂, luchtkwaliteit en doorstroming door te rekenen

Zo ontstaat beleid dat niet alleen ambitieus is, maar ook uitvoerbaar in de praktijk.

Wat betekent dit voor jouw organisatie in 2025?

De les van Solar Impulse 2 is niet dat alles morgen al op zonne-energie moet. De les is dat ambitie gecombineerd met slimme technologie verrassend veel mogelijk maakt.

Voor organisaties in transport en logistiek zie ik drie concrete acties:

1. Meet je huidige energie- en emissieprofiel. Zonder nulmeting blijft elk duurzaamheidsplan vaag.
2. Identificeer één gebied waar AI direct winst kan geven. Bijvoorbeeld routeplanning, laadschema’s of vraagvoorspelling.
3. Koppel AI-projecten altijd aan energie- en CO₂-doelen. Niet alleen aan kosten en efficiency.

De serie “AI in Nederlandse Transport & Logistiek: Smart Mobility” draait precies om deze koppeling: digitale intelligentie gebruiken om fysieke mobiliteit schoner, slimmer en toekomstbestendig te maken.

Wie durft te denken als het team achter Solar Impulse 2, zet nu pilots op, leert snel en schaalt op zodra het werkt. Organisaties die blijven wachten tot alles ‘af’ is, kijken straks achterom naar een sector die al lang is doorgeschoven naar emissievrij en data-gedreven.

De wereld is rond zonder brandstof. De vraag is nu: hoe ver kom jij op data, zon en AI?