Open Trade & AI: Strategi Baharu Runcit Digital

Kadar pesanan rentas sempadan untuk e-dagang Asia Tenggara melonjak lebih 30% sejak 2020, dan Malaysia bukan pengecualian. Dalam masa yang sama, polisi perdagangan Amerika Syarikat, China, dan EU berubah hampir setiap tahun. Untuk pemain besar seperti marketplace dan rangkaian runcit, kombinasi ini boleh jadi peluang besar — atau sakit kepala yang berpanjangan.

Beberapa tahun lalu, pada hari yang sama Presiden Donald Trump menangguh penghapusan pengecualian cukai tertentu untuk import dari China (rejim de minimis), Shopify mengeluarkan kenyataan terbuka menyokong open trade. Bunyinya agak global, tapi kesannya sampai ke penjual Malaysia yang hantar barang ke pelanggan di AS, Eropah dan serata dunia.

Di sinilah kaitan sebenar dengan topik siri “AI in Retail & E‑Commerce (Large Chains & Marketplaces)”: kalau trade policy berubah begitu pantas, satu-satunya cara rantaian bekalan global kekal stabil ialah dengan gabungan open trade + kecerdasan buatan (AI). Open trade beri akses pasaran, AI pula uruskan kompleksiti.

Dalam artikel ini, saya akan huraikan:

• Apa sebenarnya yang Shopify perjuangkan bila bercakap tentang open trade
• Kenapa isu macam de minimis di AS patut ambil berat walaupun anda beroperasi dari KL, Penang atau JB
• Bagaimana AI membantu peruncit besar dan marketplace mengurus risiko polisi perdagangan, inventori, dan logistik rentas sempadan
• Langkah praktikal yang pemain runcit & e-dagang Malaysia boleh mula buat dalam 6–12 bulan akan datang

---

1. Apa Maksud ‘Open Trade’ Untuk E‑Dagang?

Open trade dalam konteks e-dagang bermaksud halangan minimum untuk perniagaan kecil dan besar menjalankan perdagangan rentas sempadan — dari segi cukai, dokumentasi, kuota dan prosedur kastam.

Bila Shopify menyokong open trade dan mengkritik sekatan tambahan terhadap import tertentu (seperti dari China), mesej utamanya ialah: jangan matikan keupayaan usahawan kecil dan peniaga online untuk menjual kepada sesiapa, di mana-mana.

De minimis dan kesan domino

Polisi de minimis di AS contohnya membenarkan barang bernilai di bawah amaun tertentu masuk tanpa cukai import penuh dan proses kastam yang rumit. Bila kerajaan bercadang mengetatkan atau menghapuskan pengecualian ini, ia memberi kesan:

• Kepada penjual: kos meningkat, margin mengecil, dan mungkin perlu naikkan harga.
• Kepada pelanggan: masa penghantaran lebih lama, caj tak dijangka di pintu depan.
• Kepada platform: perlu ubah sistem harga, pengiraan cukai, dan jangkaan masa penghantaran.

Walaupun contoh ini khusus kepada AS, logiknya sama untuk Malaysia, EU atau mana-mana negara: setiap perubahan polisi perdagangan akan mencipta kesan domino sepanjang rantaian bekalan.

Kenapa peruncit besar patut ambil peduli

Untuk rangkaian runcit dan marketplace besar di Malaysia yang banyak bergantung pada produk dari China, Vietnam, Thailand dan AS, isu open trade bukan lagi soal dasar luar negara lain. Ia berkait langsung dengan:

• Kebolehsediaan stok (stock availability)
• Kos pendaratan (landed cost) sebenar setiap SKU
• Kelajuan penghantaran rentas sempadan
• Pengalaman pelanggan — terutamanya bila barang tersekat di kastam

Di sinilah AI mula memainkan peranan penting: ia membantu memetakan kesan polisi kepada operasi harian.

---

2. Realiti Baharu: Perdagangan Global Sentiasa Bergerak

Dunia runcit dan e‑dagang sekarang beroperasi di tengah kombinasi risiko: tarif, sekatan eksport, perang dagang, konflik geopolitik dan perubahan regulasi cukai digital.

Bila Shopify berani mengambil pendirian jelas menyokong open trade, mereka sebenarnya memberi isyarat bahawa model perniagaan e-dagang moden sangat bergantung kepada rantaian bekalan yang fleksibel dan rentas negara.

Kesan langsung kepada operasi runcit & marketplace

Untuk peruncit besar dan marketplace, perubahan polisi perdagangan biasanya memukul di tiga bahagian utama:

1. Perancangan inventori
   Perubahan tarif 5–10% pada produk tertentu boleh jadikan SKU itu tak lagi untung kalau stok sudah lama di gudang. Tanpa sistem ramalan yang pintar, banyak stok jadi lambat bergerak.

2. Logistik & penghantaran
   Syarat kastam baharu bermakna dokumen tambahan, masa pelepasan lebih lama, dan risiko bottleneck di hab tertentu.

3. Penetapan harga & promosi
   Bila cukai import naik, tapi platform sudah kunci promosi mega sale, margin boleh “terbakar” kalau kos sebenar tak dikemas kini secara masa nyata.

Polisi kerajaan memang di luar kawalan perniagaan, tapi cara anda bertindak balas boleh dikawal — dengan data dan AI.

---

3. Di Mana AI Masuk: Dari Polisi Rumit ke Keputusan Jelas

AI menjadikan polisi perdagangan yang kompleks kepada insight yang boleh diterjemah terus kepada tindakan: berapa banyak nak beli, dari mana, bila, dan pada harga berapa.

Untuk pemain besar seperti Lazada, Shopee, atau rangkaian hypermarket, komponen asasnya biasanya merangkumi:

3.1 AI untuk ramalan permintaan rentas sempadan

Model ramalan permintaan moden bukan saja tengok data jualan historikal; ia juga boleh:

• Masukkan faktor luaran seperti perubahan tarif, musim perayaan (Raya, CNY, Deepavali), dan promosi global
• Mengesan anjakan permintaan bila pelanggan beralih dari produk import ke alternatif tempatan kerana harga naik
• Menyimulasikan senario: “Kalau tarif naik 8%, berapa banyak permintaan akan jatuh?”

Hasilnya, pembeli barangan (merchandiser) boleh buat keputusan:

• Kurangkan pesanan OEM dari negara A
• Naikkan pesanan dari negara B yang tak terkesan tarif
• Kekalkan fill rate rak tanpa terlebih stok produk yang margin dah terlalu nipis

3.2 AI untuk pengoptimuman rantaian bekalan global

Bila open trade disokong, peluang rantaian bekalan sebenarnya bertambah — akses kepada lebih banyak pembekal dan laluan penghantaran. Tapi lebih banyak pilihan juga bermakna lebih banyak kebolehubahan.

Sistem AI rantaian bekalan yang matang biasanya mampu:

• Mengira kos pendaratan menyeluruh (produk + cukai + tarif + insurans + gudang + penghantaran akhir) untuk setiap kombinasi negara asal & laluan
• Mencadangkan mix pembekal optimum mengikut risiko politik, masa penghantaran dan kos
• Menjejak SLA logistik secara masa nyata dan menukar laluan atau 3PL bila prestasi jatuh di bawah ambang

Bila tarif atau peraturan bertukar, model boleh dikemas kini dan memberi cadangan baharu dalam beberapa jam, bukan beberapa minggu mesyuarat.

3.3 AI untuk pematuhan (trade compliance) automatik

Satu lagi masalah besar bila polisi berubah: pematuhan. Kod HS, sekatan eksport, kuota, dan peraturan negara destinasi tak mungkin diurus manual bila anda mengendalikan ratusan ribu SKU.

AI mampu membantu di sini dengan:

• Klasifikasi produk automatik: mencadangkan kod kastam paling relevan melalui model NLP yang dilatih pada deskripsi produk
• Pengesanan risiko: menandakan SKU yang mungkin terlibat dengan sekatan tertentu berdasarkan kata kunci atau asal bahan
• Pemeriksaan dokumen automatik: membaca invois, packing list dan borang kastam untuk mengesan maklumat hilang atau bercanggah sebelum dihantar ke pihak berkuasa

Bagi rangkaian runcit besar, setiap penghantaran yang tak ditahan kastam bermaksud stok sampai ke rak lebih cepat dan modal kerja tak terperangkap.

---

4. Open Trade + AI: Kombinasi Strategik Untuk Peruncit Malaysia

Open trade tanpa AI ialah peluang yang tak diurus. AI tanpa polisi perdagangan yang munasabah pula ibarat enjin kuat tapi jalan penuh sekatan.

Untuk pemain runcit & marketplace Malaysia yang menyasar pelanggan serantau dan global, gabungan dua faktor ini jadi asas strategi jangka panjang.

4.1 Bagaimana pemain besar sudah gunakan pendekatan ini

Walaupun setiap syarikat jarang dedahkan butiran penuh, pola umum yang saya nampak dalam kalangan peruncit dan marketplace besar di rantau ini ialah:

• Model “multi-sourcing pintar”
  AI digunakan untuk membandingkan pembekal di beberapa negara, mengambil kira tarif semasa dan risiko polisi, bukan sekadar kos kilang.

• Promosi lintas negara yang dinamik
  Bila kos import meningkat, sistem harga dinamik akan menyesuaikan diskaun dan bundling agar margin keseluruhan kekal sihat.

• Peralihan pantas bila polisi berubah
  Contohnya, bila satu negara mengenakan kawalan eksport baru pada kategori tertentu, sistem cadangan pembelian akan segera mengesyorkan alternatif dari negara lain.

4.2 Apa yang perniagaan Malaysia boleh buat dalam 6–12 bulan

Untuk rangkaian runcit, jenama besar, atau marketplace yang mahu serius tentang AI dalam konteks perdagangan global, beberapa langkah praktikal ialah:

1. Audit rantaian bekalan global semasa
   Petakan semua SKU ikut negara asal, kos pendaratan, dan masa penghantaran. Kenal pasti kategori paling sensitif pada tarif dan polisi.

2. Pasang lapisan AI pada data yang sudah ada

   • Data jualan harian mengikut lokasi
   • Data pembelian & lead time pembekal
   • Data insiden kastam / penghantaran ditahan Dari sini, bina dahulu model ramalan permintaan & risiko asas.

3. Mulakan dengan satu kategori rentas sempadan bernilai tinggi
   Jangan cuba “AI-kan” semua kategori sekaligus. Pilih kategori yang margin besar dan sangat bergantung pada import. Gunakan sebagai “pilot”.

4. Koordinasi rapat antara pasukan data, procurement dan logistik
   AI hanya berguna kalau output model benar-benar digunakan dalam PO, perancangan kontena, dan strategi harga.

5. Pantau perubahan regulasi secara sistematik
   Wujudkan fungsi dalaman atau guna rakan pakar untuk menterjemah perubahan polisi ke bentuk parameter yang boleh dimasukkan ke dalam model (contoh: kadar tarif baharu, senarai barang terhad).

Bila proses ini dibuat dengan konsisten, organisasi akan bergerak dari reaktif kepada polisi kepada proaktif menggunakan senario dan simulasi AI.

---

5. Perspektif Polisi: Menyokong Open Trade Tanpa Mengabaikan Risiko

Ada satu kekeliruan biasa: menyokong open trade dikira sama seperti menolak perlindungan industri tempatan. Realitinya lebih halus.

Pendekatan yang seimbang ialah: open trade sebagai prinsip, disokong oleh alat pengurusan risiko — termasuk AI — untuk melindungi keutamaan nasional dan kepentingan perniagaan tempatan.

Bagi peruncit dan marketplace besar, beberapa prinsip praktikal boleh dipegang:

• Jangan bergantung pada satu negara sumber sahaja walaupun tarif rendah sekarang; AI boleh membantu mengukur tahap kebergantungan.
• Gunakan data untuk menyokong dialog dengan kerajaan dan pengawal selia — contohnya menunjukkan bagaimana perubahan tertentu pada duti boleh menjejaskan harga pengguna dan pekerjaan dalam ekosistem logistik.
• Masukkan senario “worst case” polisi dalam perancangan AI: apa jadi jika tarif naik 15%, atau jika laluan tertentu terputus selama 3 bulan.

Dari sudut ini, pendirian Shopify menyokong open trade selari dengan idea bahawa ekosistem e-dagang global yang sihat memerlukan polisi yang stabil dan boleh diramal, serta kemampuan teknologi tinggi untuk menyesuaikan diri bila perubahan berlaku.

---

Penutup: AI Sebagai Enjin Strategi Open Trade Anda

Open trade bukan isu akademik; ia menentukan sama ada produk sampai tepat masa, sama ada kos mencekik margin, dan sama ada pelanggan anda di Bangkok, Jakarta atau Berlin berpuas hati. Dalam dunia di mana polisi boleh berubah melalui satu pengumuman kerajaan, bergantung pada Excel dan “intuisi” semata-mata memang tak cukup.

Untuk pemain besar dalam runcit dan e-dagang, terutama yang aktif di marketplace dan rantaian kedai fizikal, AI ialah tulang belakang praktikal untuk menjadikan open trade sesuatu yang menguntungkan, bukan ancaman. Ia membantu:

• Menyerap kejutan polisi perdagangan
• Mengoptimumkan inventori dan rantaian bekalan global
• Menjaga pengalaman pelanggan walaupun di tengah ketidaktentuan

Jika organisasi anda sedang merancang pelaburan AI bagi 2026, satu soalan penting patut ditanya:

“Adakah model AI kami sudah bersedia untuk dunia perdagangan yang sentiasa berubah, atau masih hanya tertumpu pada jualan harian?”

Jawapan kepada soalan itu akan membezakan siapa yang memimpin gelombang runcit global seterusnya, dan siapa yang sekadar mengejar dari belakang.