Bagaimana EU Lonjak Keuntungan Bateri & Peranan AI

Bagaimana Peraturan Baharu EU Lonjak Bateri – Dan Apa Maknanya Untuk Malaysia

Pada Oktober lalu, perubahan kecil pada cara Eropah menetapkan harga elektrik mencetuskan kesan yang besar: projek battery energy storage system (BESS) di beberapa negara kini berpotensi menambah keuntungan lebih 15% berbanding sebelum ini. Hanya kerana satu perkara – harga kuasa dikira setiap 15 minit, bukan lagi setiap jam.

Untuk pemain tenaga di Malaysia, khususnya dalam minyak & gas, utiliti dan tenaga boleh baharu, cerita di Eropah ini bukan sekadar berita antarabangsa. Ini sebenarnya peta jalan bagaimana pasaran elektrik yang lebih dinamik, dipacu data dan AI, boleh menjadikan pelaburan penyimpanan tenaga lebih menarik dan mengurangkan risiko.

Dalam siri AI in Oil & Gas / Energy (Petronas & Major Utilities), artikel ini fokus kepada satu soalan:

Bagaimana “peraturan kuasa baharu” di Eropah ini boleh dijadikan panduan untuk Malaysia membina ekosistem bateri & AI yang menguntungkan?

Apa Sebenarnya Berlaku Di Eropah? Dari Jam ke 15 Minit

Perubahan utama di EU adalah mudah difahami: harga elektrik kini diselaraskan setiap 15 minit berbanding setiap satu jam sebelum ini.

Kenapa penetapan harga 15 minit penting untuk BESS?

Bagi pengendali BESS, model asas keuntungan datang daripada arbitrage tenaga:

1. Beli / cas bateri ketika harga rendah (biasanya waktu beban rendah atau lebihan solar/angin)
2. Jual / nyahcas ketika harga tinggi (waktu puncak atau gangguan bekalan)

Bila harga ditetapkan setiap jam, banyak turun naik sebenar tidak “kelihatan” dalam pasaran. Dengan selang 15 minit:

• Lebih banyak tetingkap peluang muncul dalam sehari
• Perbezaan harga maksimum antara murah vs mahal lebih jelas
• BESS boleh berulang kali “masuk-keluar” pasaran dalam sehari dengan strategi pintar

Rystad Energy menganggarkan di beberapa negara, potensi keuntungan BESS meningkat lebih 15% selepas reformasi ini.

Ringkasnya:

Lebih granular harga → lebih banyak volatiliti yang boleh dimanfaatkan → BESS lebih menguntungkan jika dikendalikan dengan strategi yang tepat.

Sambungan Terus: BESS, Pengoptimuman Tenaga dan AI

Di Eropah, perubahan struktur harga ini membuka ruang baharu untuk AI dan analitik data menjadi enjin utama strategi BESS.

Dari arbitrage manual ke algoritma pintar

Menguruskan BESS dalam pasaran harga 15 minit secara manual amat sukar:

• Ribuan titik data harga setiap hari
• Unjuran beban yang berubah mengikut cuaca, hari bekerja/cuti
• Kemasukan solar & angin yang sangat berubah-ubah

Di sinilah AI dan machine learning masuk:

• Peramalan harga jangka pendek: model AI meramal harga setiap 15 minit untuk 24–48 jam akan datang
• Peramalan beban & RE: sistem meramal pengeluaran solar/angin, permintaan beban, dan risiko gangguan
• Pengoptimuman dispatch bateri: algoritma menentukan bila perlu cas, bila perlu nyahcas, dan bila perlu tunggu untuk harga lebih baik

Dalam konteks Malaysia, pendekatan yang sama sebenarnya sudah biasa di upstream:

• Dalam reservoir modelling, syarikat minyak & gas menggunakan simulasi dan AI untuk memutuskan bila dan di mana perlu meningkatkan pengeluaran
• Dalam predictive maintenance, algo menentukan bila peralatan patut dihentikan sekejap untuk elak kegagalan besar

BESS hanyalah satu lagi “aset fizikal” yang memerlukan model keputusan berasaskan data.

Mengapa Cerita EU Ini Relevan Untuk Malaysia

Malaysia belum berada di tahap EU dari segi pasaran elektrik liberal dan penetapan harga granular. Tetapi ada beberapa trend yang bergerak ke arah yang sama.

1. Lebihan solar tengah hari akan jadi realiti

Dengan lonjakan projek solar berskala utiliti dan rooftop solar di Semenanjung dan Sabah:

• Waktu tengah hari, grid akan melihat lebihan tenaga solar
• Waktu malam, permintaan masih tinggi tetapi solar tiada

Tanpa BESS:

• Solar terpaksa dikurangkan (curtailment)
• Loji gas/arang batu tetap perlu standby untuk waktu puncak malam

Dengan BESS + AI:

• Lebihan solar tengah hari disimpan dalam bateri
• Bateri nyahcas ketika puncak malam atau ketika harga tenaga lebih tinggi

Ini sama konsep dengan apa yang berlaku di Eropah – cuma di sana angin dan solar lebih dominan, dan kini disokong oleh struktur harga yang mesra BESS.

2. Petronas & utiliti besar sedang melabur dalam AI

Petronas dan beberapa utiliti utama Malaysia sudah menggunakan AI untuk:

• Reservoir modelling yang lebih tepat
• Pengoptimuman rangkaian gas & LNG
• Pemantauan keselamatan dan integriti aset

Langkah seterusnya yang logik ialah:

Bawa kepakaran AI yang sama ke pengurusan aset tenaga baharu — termasuk BESS, solar, hidrogen, dan rangkaian kuasa.

Jika Eropah menunjukkan bahawa struktur harga baharu meningkatkan keuntungan sehingga 15% untuk BESS, AI berpotensi meningkatkan lagi margin dengan mengurangkan keputusan dispatch yang kurang efisien dan mengurus risiko dengan lebih baik.

Tiga Pelajaran Utama Dari “Boom” Bateri Eropah

1. Struktur pasaran menentukan bankabiliti projek BESS

Trend di EU terang:

• Lebih granular harga → lebih banyak hasil untuk BESS
• Pasaran perkhidmatan ancillary (frequency response, reserve) dibuka → BESS ada lebih daripada satu sumber pendapatan

Untuk Malaysia:

• Walaupun pasaran masih lebih terkawal, regulator boleh kaji mekanisme harga yang lebih dinamik (contoh: time-of-use yang lebih halus, atau isyarat harga untuk fleksibiliti)
• Pembangun projek dan utiliti perlu mula membina kes perniagaan BESS dengan andaian masa depan yang lebih dinamik, bukan hanya tarif rata sekarang

2. Data granular + AI = kelebihan kompetitif

BESS besar tanpa AI ibarat loji proses tanpa sistem kawalan canggih:

• Masih boleh beroperasi, tetapi banyak peluang keuntungan terlepas
• Risiko membuat keputusan pada masa yang salah meningkat

Apa yang syarikat di Eropah lakukan:

• Integrasikan data harga pasaran, ramalan cuaca, keadaan grid, dan status bateri dalam satu platform
• Jalankan algoritma pengoptimuman hampir masa nyata (near real-time) untuk setiap 15 minit slot

Model yang sama boleh diaplikasi di Malaysia pada:

• BESS di loji solar berskala utiliti
• BESS di kawasan industri yang tinggi permintaan
• Microgrid di Sabah & Sarawak dengan RE & diesel/gas

3. BESS bukan sahaja tentang arbitrage – ia tentang kestabilan sistem

Di EU, BESS semakin dibayar untuk:

• Frequency containment
• Voltage support
• Fast reserve dalam beberapa saat

Bagi grid yang banyak RE, BESS + AI adalah “buffer pintar” yang:

• Menyerap kejutan beban atau penurunan output solar/angin
• Mengurangkan keperluan loji gas/arang batu standby terlalu banyak jam

Dalam konteks Malaysia, di mana keandalan bekalan dan kos bahan api adalah isu besar, model perniagaan BESS yang memasukkan servis kestabilan grid boleh menjadikan projek lebih menarik kepada pelabur dan utiliti.

Bagaimana Pemain Tenaga Malaysia Boleh Mula Bergerak

Jawapan pendek: jangan tunggu pasaran sempurna – mula bina kapasiti dalaman sekarang.

1. Bangunkan “digital twin” untuk aset BESS & grid

Sama seperti Petronas membina digital twin untuk platform dan loji proses, utiliti boleh:

• Mewujudkan model digital rangkaian kuasa dan calon lokasi BESS
• Menjalankan simulasi senario harga, beban dan RE berbeza
• Menguji strategi dispatch bateri sebelum membina di lapangan

Ini mengurangkan risiko keputusan pelaburan, dan memudahkan dialog dengan regulator dan pelabur.

2. Gunakan AI untuk perancangan tenaga jangka sederhana

Bukan semua manfaat AI datang dari masa nyata. Banyak nilai terletak pada:

• Peramalan permintaan tenaga 1–5 tahun
• Senario integrasi RE dan impak kepada grid
• Perancangan kapasiti BESS optimum bagi setiap wilayah

Dengan model ini, utiliti dan syarikat minyak & gas boleh menyusun:

• Pelan TCFD / peralihan tenaga yang lebih kukuh
• Strategi pelaburan ke arah aset rendah karbon yang masih membawa pulangan kompetitif

3. Reka bentuk model perniagaan hibrid

Untuk projek BESS di Malaysia, model perniagaan mungkin perlu campuran:

• Kontrak jangka panjang (misalnya dengan utiliti atau pelanggan industri) untuk menjamin sebahagian pendapatan
• Pendapatan fleksibiliti (time-of-use, peak shaving, grid support) yang dioptimumkan oleh AI

Dengan cara ini, projek lebih mudah dibiayai bank, sambil masih mendapat upside apabila pasaran menjadi lebih dinamik seperti EU.

AI Sebagai “Otak” Sistem Tenaga Baharu Malaysia

Pengajaran paling besar dari perubahan EU ini mudah: struktur pasaran dan kecerdasan sistem mesti berkembang serentak.

• EU mengubah peraturan harga → BESS jadi lebih menguntungkan
• Pemain pasaran menambah lapisan AI → margin dan kebolehpercayaan meningkat lagi

Malaysia sudah berada di landasan AI melalui projek-projek Petronas dan utiliti besar dalam reservoir modelling, predictive maintenance, pemantauan keselamatan, dan pengoptimuman operasi. Langkah seterusnya ialah memindahkan kepakaran itu ke:

• Perancangan dan operasi BESS & solar
• Pengurusan permintaan dan bekalan elektrik yang lebih dinamik
• Reka bentuk grid masa hadapan yang lebih pintar dan lebih bersedia untuk RE

Bagi organisasi yang serius tentang peralihan tenaga, soalan “bila” lebih penting daripada “sama ada”:

Bila anda mahu mula menguji model BESS + AI pertama anda, sebelum struktur harga berubah – atau selepas pesaing anda sudah jauh di hadapan?

Jika anda terlibat dalam perancangan tenaga, strategi peralihan, atau pelaburan aset, ini masa yang sesuai untuk:

• Semak semula andaian kewangan projek RE & BESS
• Kenal pasti di mana AI boleh menambah 5–15% nilai tambahan seperti yang dilihat di EU
• Mula berbincang dengan pasukan data, operasi dan kewangan untuk bina “otak digital” pertama bagi aset tenaga anda.

Musim hujung tahun 2025 ini, sementara permintaan tenaga turun naik dengan musim cuti dan cuaca tak menentu, organisasi yang serius sudah pun menguji model-model baharu mereka. Persoalannya: adakah model anda masih berdasarkan tarif rata, atau sudah bersedia untuk dunia harga 15 minit yang penuh peluang tersembunyi?