Selepas Nexperia: Peluang Pelabur di Ekosistem Cip AI Malaysia

Pada 2025, lebih 70% nilai tambah dalam produk elektronik global datang daripada semikonduktor dan perisian berkaitan. Satu keputusan kerajaan boleh menaikkan atau menjatuhkan keyakinan pelabur bernilai berbilion ringgit – seperti yang berlaku dalam kes Nexperia di Eropah.

Inilah realitinya: perlumbaan cip bukan lagi soal teknologi semata-mata. Ia tentang geopolitik, dasar pelaburan, dan kestabilan operasi. Bila Belanda terpaksa ambil alih kawalan operasi Nexperia – sebuah syarikat milik China yang mengurus kilang cip strategik – pasaran dapat mesej yang jelas: Eropah sanggup bertindak keras demi keselamatan, walaupun pelabur terasa bahangnya.

Bagi pelabur global yang mencari ekosistem pembuatan cip dan elektronik yang lebih stabil, ini membuka satu soalan penting: di mana lokasi pengeluaran yang cukup selamat dari sudut geopolitik, tetapi masih agresif dari sudut teknologi? Di sinilah Malaysia, dengan kilang pintar berasaskan AI dalam sektor elektronik, automotif dan semikonduktor, mula menonjol sebagai alternatif yang serius.

Blog ini sebahagian daripada siri AI dalam Pembuatan (Elektronik, Automotif, Semikonduktor), dan fokusnya mudah: apa yang boleh kita belajar daripada Eropah selepas Nexperia, dan bagaimana Malaysia boleh jadi destinasi pilihan pelabur yang mahukan teknologi tinggi tanpa drama geopolitik berlebihan.

---

1. Apa Sebenarnya Berlaku Dalam Kes Nexperia – dan Kenapa Pelabur Resah

Kes Nexperia di Belanda ialah contoh paling jelas bagaimana dasar keselamatan dan pelaburan kini bercampur dalam industri semikonduktor.

Ringkasnya:

• Nexperia ialah syarikat semikonduktor yang dimiliki oleh Wingtech (China)
• AS telah meletakkan Wingtech dalam Entity List pada 12/2024
• Pada 29/09/2025, peraturan eksport AS diperluas kepada syarikat yang dimiliki ≥50% oleh entiti dalam senarai tersebut
• Ini mewujudkan risiko rantaian kepada operasi Nexperia di Eropah
• Kerajaan Belanda bertindak balas dengan mengambil kawalan operasi kecemasan ke atas aset kritikal

Bagi pakar seperti Nick Houttekier dan Floor Doppen, ini bukan kes terpencil. Ia sebahagian daripada peralihan geo-ekonomi: dasar perdagangan + pelaburan + keselamatan kini bergerak sekali gus.

Eropah semakin berganjak daripada pendekatan “pasaran bebas dahulu, keselamatan kemudian” kepada pendekatan “keselamatan dan kedaulatan teknologi datang seiring pelaburan”.

Masalahnya untuk pelabur:

• Peraturan boleh berubah dengan pantas bila faktor geopolitik memuncak
• Aset yang sah dimiliki hari ini boleh dikenakan kawalan tambahan esok
• Negara anggota EU berbeza budaya dan tahap campur tangan – Perancis lebih selesa dengan campur tangan, Belanda lebih terbuka dan “arm’s length”, Jerman di tengah-tengah

Dari sudut pelabur, risiko bukan lagi hanya soal teknologi dan permintaan pasaran, tetapi juga:

• Risiko kawal selia lintas sempadan
• Konflik AS–China yang memberi kesan kepada aset di Eropah
• Ketidakpastian FDI screening dan kuasa kecemasan kerajaan

Dalam konteks ini, persoalan besar muncul: bolehkah Eropah melindungi cip tanpa menakutkan pelabur yang membiayai kilang, R&D, dan ekosistem AI industri?

---

2. Dilema Eropah: Lindungi Kedaulatan, Jangan Bunuh Pelaburan

Jawapan ringkasnya: Eropah sedang mencari keseimbangan yang belum stabil.

Alat kawal selia yang semakin keras

Eropah kini menggunakan pelbagai alat:

• FDI screening: menapis pengambilalihan syarikat strategik oleh pelabur asing
• Kuasa kecemasan / golden share (contoh Perancis): kerajaan boleh campur dalam urus tadbir tanpa mengambil alih sepenuhnya
• Syarat subsidi di bawah EU Chips Act: bantuan kewangan diikat dengan syarat kawal selia, pendedahan rantaian bekalan dan had pemilikan asing

Tetapi ada beberapa masalah struktur:

1. FDI screening bersifat perlahan dan reaktif
   Teknologi cip dan AI bergerak lebih pantas daripada kerangka undang-undang. Banyak aset sensitif sudah pun dimiliki asing sebelum undang-undang diperkenalkan.

2. Greenfield investment sering terlepas radar
   Banyak undang-undang hanya fokus pengambilalihan, bukan pelaburan baharu. Sebuah kilang baru milik asing boleh menjadi aset strategik 5–10 tahun kemudian, tetapi pada awalnya tidak ada semakan keselamatan mendalam.

3. Pendekatan berbeza antara negara
   Contoh klasik: sebuah pembekal kecil di Belanda mungkin kritikal kepada kontraktor pertahanan Perancis, tetapi undang-undang Belanda belum tentu membenarkan campur tangan atas nama keselamatan Perancis.

Hasilnya ialah patchwork: ada tempat terlalu ketat (hingga pelabur serik), ada tempat terlalu longgar (hingga risiko keselamatan terbuka).

Apa yang sebenarnya ditakuti pelabur?

Pelabur besar dalam elektronik, automotif dan semikonduktor – termasuk yang melabur dalam kilang pintar dan automasi AI – sebenarnya boleh hidup dengan peraturan ketat, asalkan:

• Peraturan konsisten dan boleh dijangka
• Proses kelulusan pantas dan jelas
• Risiko “tiba-tiba kerajaan ambil alih” sangat rendah kecuali dalam senario ekstrem

Apa yang mereka tidak boleh terima ialah:

• Kejutan dasar pada saat akhir projek
• Ketidakseragaman antara negara dalam blok ekonomi yang sama
• Isyarat bercampur tentang bagaimana data, IP dan kawalan operasi dilihat oleh kerajaan

Di sini, Eropah masih bergelut. Dan di sinilah juga lokasi alternatif yang lebih stabil dan pro-teknologi mula menjadi lebih menarik.

---

3. Di Mana Malaysia Boleh Mengisi Jurang: Ekosistem Kilang Pintar AI yang Lebih Stabil

Malaysia bukan neutral daripada segi geopolitik, tetapi profil risikonya berbeza berbanding Eropah. Negara ini telah lama menempatkan pemain global seperti Intel, Infineon, Micron, Texas Instruments dan Dyson dalam rantaian bekalan E&E dan semikonduktor.

Apa yang menjadikan Malaysia menarik untuk pelabur yang memerhati kes Nexperia?

3.1 Kestabilan dasar perindustrian yang pro-pelabur

Selama beberapa dekad, Malaysia mengekalkan naratif yang konsisten:

• FDI dalam elektronik dan semikonduktor dialu-alukan secara terbuka
• Agensi seperti MIDA dan kerajaan negeri bekerjasama rapat dengan MNC
• Dasar Industrialisasi 4.0 dan inisiatif kilang pintar memberi kejelasan hala tuju

Ya, terdapat peraturan, tetapi bunyinya bukan “kami akan ambil alih bila kami risau” – sebaliknya lebih kepada “kami mahu anda naik taraf ke arah automasi, AI dan nilai tambah tinggi, dan kami akan bantu dari segi insentif dan bakat”.

3.2 Kilang pintar berasaskan AI sebagai faktor keyakinan

Di Malaysia, AI dalam pembuatan elektronik, automotif dan semikonduktor bukan lagi konsep kajian – ia sudah ada di lantai produksi:

• AI untuk kawalan kualiti: visi komputer mengesan kecacatan pada wafer, PCB dan modul automotif secara masa nyata
• AI untuk penyelenggaraan ramalan (predictive maintenance): algoritma menganalisis data sensor untuk mengurangkan downtime dan risiko kegagalan peralatan kritikal
• AI untuk pengoptimuman rantaian bekalan: ramalan permintaan, penjadualan pengeluaran, dan pengurusan inventori merentas beberapa kilang dan negara

Bagi pelabur, ini membawa tiga manfaat yang sangat konkrit:

1. Ketahanan operasi yang lebih tinggi – kurang downtime, kurang scrap, kurang kejutan dalam output
2. Keterlihatan rantaian bekalan yang lebih baik – data dari kilang ke peringkat global disatukan dalam masa hampir nyata
3. Kepatuhan yang boleh diaudit – log data AI membantu membuktikan pematuhan kepada standard kualiti dan keselamatan antarabangsa

Dalam persekitaran geopolitik yang tidak menentu, AI bukan sekadar alat peningkatan produktiviti; ia ialah alat pengurusan risiko pelaburan.

3.3 Contoh pendekatan yang disukai pelabur

Ramai pelabur institusi yang saya temui lebih selesa dengan model seperti berikut:

• Negara tuan rumah jelas tentang bidang yang sensitif (contoh: data keselamatan negara, infrastruktur kritikal)
• Di luar zon tersebut, syarikat diberi ruang autonomi operasi yang luas
• Pelabur diberi saluran dialog awal sebelum sebarang perubahan dasar besar

Malaysia, setakat ini, cenderung berada dalam kategori ini untuk sektor E&E dan semikonduktor – tegas pada isu keselamatan dan integriti data, tetapi masih fokus kepada kemudahan berniaga dan kestabilan jangka panjang.

---

4. Bagaimana AI Membantu Menjaga Kedaulatan Tanpa Menakutkan Pelabur

Satu pelajaran penting daripada perdebatan di Eropah ialah: negara perlukan cara yang lebih bijak untuk mengawal aset strategik tanpa perlu sentiasa masuk campur secara kasar.

Di sinilah AI dan konsep kilang pintar boleh menyatukan dua matlamat yang nampak bercanggah:

1. Kedaulatan & keselamatan rantaian bekalan
2. Keyakinan & kebebasan pelabur

4.1 AI sebagai “lapisan jaminan” keselamatan dan pematuhan

Dengan integrasi AI yang betul, kerajaan tidak perlu memegang stereng operasi; mereka hanya perlu memastikan kerangka tadbir urus data dan pemantauan pintar wujud. Contohnya:

• Data pengeluaran kritikal, status mesin, dan rantaian bekalan boleh dikumpulkan dan dianonimkan untuk pemantauan risiko nasional tanpa menjejaskan IP syarikat
• Algoritma AI boleh memberi amaran awal jika ada pola luar biasa yang mungkin berkait dengan sabotaj, kebocoran data atau risiko keselamatan lain
• Standard AI & data nasional boleh mensyaratkan di mana data disimpan, bagaimana ia dienkripsi, dan siapa yang boleh mengakses

Negara memperoleh ketelusan sistemik, pelabur mengekalkan kawalan operasi harian.

4.2 Peluang Malaysia di sini

Malaysia sudah pun bercakap tentang:

• Rangka kerja data industri yang mematuhi standard global
• Integrasi AI dalam sektor pembuatan sebagai pemacu utama Rancangan Induk Perindustrian baharu

Jika Malaysia mengambil langkah seterusnya – contohnya menubuhkan standard kilang pintar nasional untuk elektronik dan semikonduktor yang merangkumi:

• Protokol AI untuk keselamatan operasi
• Piawaian data industri dan rantaian bekalan
• Garis panduan jelas tentang akses kerajaan terhadap data agregat

…ini memberi mesej kuat kepada pelabur:

"Kami serius tentang keselamatan dan ketelusan, tetapi kami tidak akan meniru model campur tangan yang menakutkan pelabur."

Pendekatan sebegini jauh lebih meyakinkan berbanding ancaman expropriation atau kawalan kecemasan tanpa kerangka teknikal yang jelas.

---

5. Langkah Praktikal Untuk Pelabur & Pengeluar: Menggunakan AI dan Lokasi Dengan Bijak

Jika anda berada di pihak pelabur, pengurus kilang serantau, atau pemimpin operasi global, beberapa langkah praktikal ini boleh membantu:

5.1 Diversifikasi lokasi dengan logik geopolitik + logik AI

• Letakkan aset yang sangat sensitif dari sudut geopolitik di lokasi yang kestabilan dasar dan profil risikonya jelas, seperti Malaysia
• Gunakan AI untuk menyelaraskan operasi merentas beberapa negara – supaya sekatan, gangguan atau campur tangan di satu lokasi tidak memusnahkan keseluruhan output

5.2 Jadikan kilang pintar AI sebagai syarat asas, bukan projek sampingan

Dalam semikonduktor dan elektronik automotif, kilang yang tidak dioptimumkan AI semakin sukar dipertahankan sebagai “aset strategik yang selamat”. AI membantu:

• Mengurangkan kos per unit
• Memendekkan masa ke pasaran
• Memberi bukti pematuhan yang sukar dinafikan (log data, audit AI, jejak digital)

Ini bukan hanya memikat pelanggan, tetapi juga menenangkan pemegang saham dan pembuat dasar.

5.3 Kembangkan hubungan awal dengan pembuat dasar di lokasi utama

Daripada menunggu sehingga peraturan mengetuk pintu:

• Libatkan diri dalam konsultasi industri berkaitan AI dalam pembuatan
• Tawarkan kilang anda sebagai tapak rintis untuk standard baharu (contoh: keselamatan data industri, AI untuk pemantauan risiko)
• Di negara seperti Malaysia, ini sering diterjemahkan kepada akses lebih baik kepada insentif, bakat dan rakan kongsi ekosistem

---

Penutup: Nexperia Sebagai Amaran, Malaysia Sebagai Peluang Strategik

Kes Nexperia menunjukkan satu hakikat yang sukar dielak: bila cip menjadi senjata strategik, kerajaan akan masuk campur. Eropah sedang memperluas “buku peraturan” keselamatan cipnya, dan pelabur perlu mengandaikan lebih banyak kes seumpama ini.

Tetapi itu bukan bermakna pelaburan dalam semikonduktor dan elektronik berasaskan AI menjadi kurang menarik. Ia hanya bermakna lokasi dan model operasi perlu dinilai semula.

Malaysia menawarkan kombinasi yang jarang:

• Ekosistem E&E dan semikonduktor yang matang
• Kilang pintar berasaskan AI dalam elektronik, automotif dan cip
• Dasar yang pro-pelabur tetapi semakin canggih dari segi data dan keselamatan rantaian bekalan

Jika Eropah kini menjadi medan ujian hubungan baharu antara negara dan firma, Malaysia boleh menjadi platform pelaksanaan yang lebih tenang: cukup terkawal untuk selamat, cukup terbuka untuk pelabur.

Bagi pelabur dan pengeluar yang sedang menilai langkah seterusnya menjelang 2026, soalnya bukan "patutkah kita melabur dalam semikonduktor dan AI?" Soalnya ialah: di mana kita mahu beroperasi supaya teknologi maju, dan polisi tidak mengikat tangan kita setiap kali geopolitik bergolak?

Malaysia – dengan kilang pintar AI dan ekosistem semikonduktor yang sedang naik – patut berada dalam senarai pendek anda.