Kes Nexperia di Eropah tunjuk bagaimana kawal selia cip boleh gugat pelaburan. Malaysia boleh jadi alternatif dengan AI, kilang pintar dan dasar yang stabil.
Pelaburan cip tidak mati kerana sekatan – ia mati kerana ketidakpastian
Satu kilang semikonduktor yang tergendala sebulan boleh membekukan rantaian bekalan automotif bernilai berbilion ringgit. Itulah sebabnya langkah kecemasan kerajaan Belanda terhadap Nexperia pada akhir 2025 menjadi tumpuan: pasaran nampak satu isyarat jelas bahawa Eropah sanggup mengambil alih operasi sebuah syarikat cip asing atas nama keselamatan.
Bagi pemain E&E dan pembuatan semikonduktor di Malaysia, isu ini bukan sekadar cerita Eropah. Ia terus menyentuh dua perkara yang menentukan hidup-mati pelaburan besar seperti Intel, Infineon atau mana-mana kilang pintar baharu: keyakinan pelabur dan kejelasan peraturan. Dalam siri "AI dalam Pembuatan (Elektronik, Automotif, Semikonduktor)" ini, fokusnya mudah: bagaimana kita guna AI, dasar yang bijak dan ekosistem mesra pelabur untuk jadi alternatif yang lebih stabil berbanding model Eropah yang semakin agresif.
Artikel ini merumuskan apa yang berlaku di Eropah selepas kes Nexperia, apa yang mereka cuba lindungi, di mana risiko kepada pelabur global – dan apa yang Malaysia boleh buat dengan AI, kilang pintar dan dasar pelaburan untuk mengisi ruang itu.
Apa sebenarnya sedang berlaku di Eropah selepas Nexperia?
Ringkasnya: Eropah sedang beralih daripada pasaran terbuka kepada era geo-ekonomi, di mana polisi perdagangan, pelaburan dan keselamatan bercampur menjadi satu.
Beberapa perkara utama:
- AS meletakkan syarikat induk Nexperia (Wingtech) dalam senarai sekatan pada 2024.
- Pada 2025, peraturan AS diperluas: mana-mana syarikat yang 50% dimiliki entiti dalam senarai juga tertakluk kawalan eksport.
- Ini mewujudkan risiko besar kepada operasi Nexperia di Eropah.
- Belanda bertindak dengan mengambil kawalan operasi Nexperia atas alasan keselamatan dan kesinambungan bekalan.
Seperti yang dihujahkan oleh penyelidik seperti Nick Houttekier dan Floor Doppen, Nexperia bukan kes terpencil. Ia tanda peralihan:
Negara Eropah semakin rapat dengan firma strategik – sama ada melalui subsidi, saham emas (golden share), ataupun kuasa campur tangan kecemasan.
Untuk pelabur, mesejnya bercampur-baur: ya, kerajaan sanggup bantu sektor cip… tetapi mereka juga sanggup masuk campur secara langsung.
Dilema besar: lindungi kedaulatan cip, tapi jangan bunuh pelaburan
Eropah cuba seimbangkan dua objektif yang saling tegang:
-
Lindungi kedaulatan semikonduktor
Mereka tak mahu bergantung kepada satu negara (contohnya China) bagi node matang, bahan, atau alat kritikal. Ini termasuk:- Undang-undang saringan pelaburan asing (FDI screening) hampir di semua negara EU.
- Kuasa campur tangan selepas transaksi (ex-post), termasuk ambil alih operasi.
- Subsidi besar di bawah EU Chips Act dengan syarat pemilikan dan tadbir urus.
-
Kekalkan daya tarikan pelaburan
Firma global perlukan kepastian: jika mereka bina fab bernilai berbilion euro, adakah kerajaan akan menghormati struktur pemilikan dan strategi mereka 10–20 tahun akan datang?
Houttekier memberi amaran tentang risiko "overcorrect": terlalu fokus pada ancaman keselamatan sehingga melupakan realiti asas – kekuatan sebenar Eropah datang daripada keseluruhan asas perindustrian dan rangkaian rakan strategik, bukan satu titik sekatan sahaja.
Sementara itu, Doppen menunjukkan satu realiti yang agak menyakitkan: banyak aset kritikal sudah pun dimiliki pelabur asing sebelum rejim saringan wujud. Untuk kes-kes lama ini, satu-satunya jalan pantas ialah campur tangan luar biasa – seperti Nexperia.
Daripada perspektif pelabur, isunya bukan sekadar "ada sekatan atau tidak". Isu utamanya:
Sejauh mana kerajaan boleh mengubah permainan di tengah jalan?
Peraturan Eropah vs kelebihan Malaysia: siapa lebih mesra pelabur cip?
Kalau kita bandingkan, Eropah kelihatan semakin:
- Lebih cenderung campur tangan (France, Italy)
- Lebih ketat pada pemilikan asing dalam sektor strategik
- Lebih rumit dari segi koordinasi antara negara (Perancis, Jerman, Belanda, dll.)
Malaysia pula, setakat ini, menonjol dengan beberapa kelebihan jelas untuk pelaburan semikonduktor:
1. Kejelasan & kesinambungan dasar pelaburan
Model Malaysia lebih dekat kepada gaya Belanda/UK yang tradisional:
- Dasar FDI yang jelas, dengan fokus menarik pelaburan bernilai tinggi.
- Proses kelulusan melalui agensi seperti MIDA yang semakin terautomasi dan telus.
- Tiada budaya nasionalisasi kecemasan atau "saham emas" agresif dalam syarikat swasta.
Apabila Intel, Infineon, Micron dan lain-lain terus tambah pelaburan di Pulau Pinang dan Kulim, itu sebenarnya undi keyakinan terhadap kestabilan peraturan di sini.
2. Fokus pada kilang pintar & AI dalam pembuatan
Malaysia sedang membina naratif berbeza daripada Eropah:
kurangkan risiko melalui kecekapan dan ketelusan operasi, bukan hanya melalui kawalan pemilikan.
Contoh tipikal dalam pembuatan elektronik dan automotif di sini:
- AI untuk kawalan kualiti masa nyata: visi komputer di line SMT yang mengesan kecacatan mikro pada PCB sebelum ia masuk ke peringkat seterusnya.
- Analitik ramalan (predictive maintenance) di kilang backend semikonduktor untuk mengurangkan downtime mesin wire bonding dan molding.
- Pengoptimuman rantaian bekalan berasaskan data: ramalan permintaan yang lebih tepat untuk komponen automotif, mengurangkan risiko "shortage panik" seperti era Covid.
Bila pengeluar boleh buktikan – dengan data yang dibantu AI – tahap kualiti, keselamatan maklumat dan kebolehjejakkan yang tinggi, kerajaan dan pelanggan global kurang terdesak untuk mengawal pemilikan sebagai mekanisme utama mengurus risiko.
3. Talent & ekosistem sokongan AI dalam pembuatan
Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, kita nampak:
- Pusat kecemerlangan AI dalam pembuatan di zon-zon industri utama.
- Kerjasama universiti–industri untuk modul khusus seperti AI untuk proses semikonduktor, robotik automotif, dan pengoptimuman kilang pintar.
- Vendor tempatan yang membina MES, sistem IIoT dan analitik AI yang disesuaikan dengan konteks Malaysia.
Ini memberi mesej kuat kepada pelabur: bukan sekadar upah murah, tetapi ekosistem teknologi dan bakat yang menyokong migrasi ke kilang pintar.
Apa yang Eropah cuba capai… dan apa yang Malaysia boleh tiru (secara bijak)
Walaupun model Eropah tampak keras, ada beberapa perkara yang patut Malaysia amati – dan adaptasi tanpa menakutkan pelabur.
1. Lihat keseluruhan rantaian nilai, bukan hanya node paling canggih
Houttekier menegaskan satu poin penting: persaingan AS–China sudah lama melangkaui cip 3 nm dan EUV. Node matang, bahan dan peralatan juga medan persaingan.
Bagi Malaysia, ini bermakna:
- Jangan hanya mengejar nama besar di node terkini.
- Peta dengan teliti kebergantungan negara pada:
- bahan kimia khusus untuk proses wafer,
- peralatan ujian dan pembungkusan,
- komponen legacy yang banyak digunakan dalam automotif.
Di sinilah AI dalam rantaian bekalan memberi kelebihan:
- Model ramalan risiko vendor, berdasarkan data penghantaran, trend geopolitik dan corak kegagalan.
- Sistem simulasi untuk menguji senario sekatan eksport atau gangguan logistik.
Malaysia boleh belajar daripada Eropah untuk buat pemetaan risiko yang mendalam, tetapi bertindak balas dengan cara kerjasama data dan AI, bukan dominan melalui campur tangan pemilikan.
2. Kuasa intervensi yang jelas, jarang, dan boleh dijangka
Eropah semakin bergerak ke arah kuasa kecemasan – saham emas, nasionalisasi sementara – tetapi budayanya berbeza antara negara. Pelabur nampak patchwork yang sukar dibaca.
Kalau Malaysia mahu memperkukuh keselamatan tanpa hilang daya tarikan:
- Rangka mekanisme intervensi yang sangat jelas skopnya (contoh: hanya untuk aset yang menyentuh keselamatan nasional tertentu).
- Gariskan trigger yang objektif dan proses pampasan yang telus.
- Tegaskan semula bahawa bagi sektor komersial biasa dalam E&E dan automotif, fokus utama ialah pematuhan piawaian dan keselamatan data, bukan pemilikan.
Idea asas:
Pelabur perlu tahu dari hari pertama – dalam situasi apa kerajaan akan campur tangan, dan bagaimana.
Bila garis panduan ini stabil, mereka lebih yakin untuk melabur dalam kilang pintar bernilai berbilion ringgit.
3. Gunakan subsidi dan insentif dengan syarat yang memacu AI, bukan sekatan pemilikan
Di Eropah, subsidi di bawah EU Chips Act sering datang dengan syarat berat tentang:
- Struktur tadbir urus,
- Peraturan pemilikan asing,
- Pendedahan rantaian bekalan.
Pendekatan Malaysia boleh lebih taktikal:
- Tawarkan insentif cukai atau geran yang dikaitkan dengan:
- peratus automasi & AI yang digunakan dalam kilang,
- sasaran kecekapan tenaga dan keberlanjutan,
- program pemindahan kemahiran AI kepada tenaga kerja tempatan.
- Wajibkan standard keselamatan siber industri dan audit data sebagai syarat insentif, bukannya kawalan pemilikan.
Cara ini mengekalkan naratif:
“Kami tegas pada standard dan ketelusan, tetapi fleksibel pada struktur perniagaan anda.”
Bagaimana pengeluar di Malaysia boleh bina naratif mesra pelabur + selamat
Bagi pengeluar elektronik, automotif dan semikonduktor yang sedang atau akan beroperasi di Malaysia, ada beberapa langkah praktikal untuk manfaatkan momentum ini.
1. Buktikan anda kilang pintar, bukan sekadar kilang murah
Pelabur global dan pelanggan OEM besar semakin mencari lokasi yang:
- Ada automasi berasaskan AI yang mengurangkan risiko ralat manusia.
- Boleh papar data masa nyata tentang kualiti, OEE, dan pematuhan proses.
- Ada jejak digital (digital traceability) yang jelas dari wafer/komponen hingga ke produk akhir.
Jika anda:
- Memasang sistem visi AI untuk pemeriksaan,
- Menggunakan analitik AI untuk jadual penyelenggaraan,
- Mengintegrasikan MES, ERP dan IIoT dalam satu platform,
… ceritakan dan dokumentasikan. Itu bukan sekadar cerita kecekapan – itu bukti kukuh anda serius tentang ketahanan rantaian bekalan.
2. Jadikan ketelusan data sebagai "tiang keselamatan", bukan ancaman
Dalam persekitaran geo-ekonomi yang tegang, pelanggan Eropah dan AS mahu kepastian:
- Di mana data dihoskan?
- Bagaimana akses dikawal?
- Apa berlaku semasa insiden keselamatan?
Di sinilah AI + dasar data yang baik boleh jadi aset pemasaran:
- Guna alat AI untuk pemantauan ancaman siber dalam OT (operational technology).
- Wujudkan dashboard pematuhan yang boleh dikongsi dengan pelanggan utama.
- Pastikan polisi data anda jelas: pemisahan data pelanggan mengikut wilayah, pemadaman terkawal, dan sebagainya.
Bila pelanggan nampak anda serius di bahagian ini, mereka kurang bergantung pada "perlindungan kerajaan" sebagai garis pertahanan pertama.
3. Posisi Malaysia sebagai hub neutral tapi canggih
Satu kelebihan Malaysia berbanding Eropah: kita tidak terperangkap secara langsung dalam pertarungan AS–China seperti EU.
Naratif yang kuat untuk pelabur:
- Lokasi neutral dengan akses baik ke pasaran AS, Eropah dan Asia Timur.
- Ekosistem pembuatan elektronik yang matang – daripada OSAT, EMS, hingga automotif.
- Agenda jelas ke arah AI dalam pembuatan dan kilang pintar, bukannya sekadar FDI volum tinggi.
Gabungkan naratif itu dengan contoh nyata – contohnya pelaburan tambahan Intel dalam operasi backend yang semakin automatik dan penggunaan AI oleh pengeluar automotif di Pekan atau Gurun – dan mesejnya sampai:
“Jika Eropah tampak terlalu sukar dibaca, Malaysia tawarkan alternatif yang pintar, selamat dan boleh dijangka.”
Penutup: Apa yang Eropah ajar, dan ke mana Malaysia patut halakan fokus
Kes Nexperia menunjukkan satu hakikat yang ramai pengeluar sudah rasa di lapangan: politik, teknologi dan pelaburan cip kini tak boleh dipisahkan. Eropah memilih jalan kawalan yang lebih agresif, dengan FDI screening, saham emas dan kuasa kecemasan. Langkah ini mungkin masuk akal dari sudut keselamatan, tetapi ia datang dengan kos: pelabur sukar membaca risiko jangka panjang.
Malaysia ada peluang berbeza. Dengan ekosistem E&E yang kuat, pelaburan besar semikonduktor sedia ada, dan agenda "AI dalam Pembuatan (Elektronik, Automotif, Semikonduktor)", kita boleh membina model yang jelas:
- Lindungi melalui standard, data dan AI, bukan dominan melalui campur tangan pemilikan.
- Tarik pelabur dengan kestabilan peraturan dan insentif yang memacu automasi pintar.
- Gunakan AI untuk memetakan dan mengurus risiko rantaian bekalan, supaya pelanggan global nampak Malaysia sebagai nod yang selamat, bukan titik lemah.
Persoalannya sekarang:
Adakah pengeluar dan pembuat dasar di Malaysia sanggup melangkah lebih laju dalam AI, kilang pintar dan dasar data – sebelum pelabur besar memutuskan ke mana gelombang pelaburan cip seterusnya akan pergi?