Pelajaran Nexperia: Peluang Malaysia Dalam Chip & AI

AI dalam Pembuatan (Elektronik, Automotif, Semikonduktor)••By 3L3C

Kes Nexperia di Eropah tunjuk risiko geopolitik cip. Malaysia boleh bezakan diri melalui kilang pintar berasaskan AI yang stabil, telus dan mesra pelabur.

AI dalam pembuatansemikonduktor Malaysiakilang pintarelektronik dan automotifpelaburan asingdasar industrirantaian bekalan cip
Share:

Pelajaran Nexperia: Peluang Malaysia Dalam Chip & AI

Pada hujung 2025, nilai cip semikonduktor bukan lagi sekadar bilion ringgit pelaburan, tapi isu kedaulatan negara. Kes Nexperia di Belanda – apabila kerajaan mengambil alih kawalan operasi sebuah kilang cip milik syarikat China – jadi isyarat jelas: geopolitik kini masuk terus ke lantai kilang.

Bagi Malaysia yang bergantung kuat kepada sektor E&E dan sedang membina kilang pintar berasaskan AI untuk elektronik, automotif dan semikonduktor, cerita Eropah ini bukan sekadar berita luar negara. Ia cermin kepada satu soalan besar: bagaimana kita melindungi ekosistem cip, tanpa menakutkan pelabur yang kita amat perlukan? Dan satu lagi soalan yang lebih praktikal: bagaimana AI dalam pembuatan boleh jadi jawapan yang lebih stabil berbanding politik kuasa besar?

Artikel ini mengupas apa yang berlaku di Eropah, apa yang Malaysia boleh belajar, dan bagaimana kilang pintar berasaskan AI – dari penandaan wafer hingga pengurusan rantaian bekalan – boleh jadi kelebihan negara, bukan liabiliti.

Apa Sebenarnya Berlaku Dengan Nexperia di Eropah?

Kes Nexperia menunjukkan bagaimana polisi keselamatan dan pelaburan boleh bertembung di sektor semikonduktor.

Nexperia ialah syarikat cip yang berpangkalan di Eropah tetapi dimiliki oleh Wingtech dari China. Selepas syarikat induk dimasukkan ke dalam Entity List oleh Amerika Syarikat dan peraturan eksport diperketatkan, kerajaan Belanda terpaksa masuk campur dan mengambil kawalan operasi secara kecemasan ke atas operasi tempatan Nexperia.

Beberapa perkara penting dari kes ini:

  • Semikonduktor dilihat sebagai aset strategik, sama seperti tenaga atau makanan.
  • Negara Eropah mula menggunakan alat seperti saringan pelaburan (FDI screening), golden share dan pengambilalihan sementara atas nama keselamatan.
  • Namun setiap tindakan ini datang dengan risiko: pelabur asing mungkin rasa Eropah semakin sukar dan “berisiko politik”.

Seorang penyelidik di Royal Military Academy Belgium menyifatkan ini sebagai sebahagian daripada "geo-economic turn" – di mana perdagangan, pelaburan dan keselamatan negara bercampur, dan syarikat tak lagi bebas bergerak tanpa mengambil kira geopolitik.

Kenapa ini relevan untuk Malaysia? Sebab Malaysia juga bergantung pada pelabur asing – Intel, Infineon, Texas Instruments, Dyson, vendor automotif dan ratusan Tier-2/Tier-3 – untuk membina kapasiti pembuatan, termasuk kilang pintar dan automasi berasaskan AI.

Eropah: Antara Melindungi Cip dan Menjaga Keyakinan Pelabur

Eropah sekarang cuba menyeimbangkan dua perkara yang sukar:

  1. Melindungi rantaian bekalan cip dan teknologi kritikal
  2. Terus menarik FDI dan mengekalkan Eropah sebagai lokasi pembuatan yang kompetitif

Alat dasar yang mereka guna

Beberapa alat yang semakin kerap digunakan di EU:

  • FDI screening: Tapis pengambilalihan syarikat strategik oleh pelabur asing.
  • Kuasa kecemasan / pengambilalihan sementara: Seperti dalam kes Nexperia.
  • Golden share: Kerajaan pegang saham khas dengan hak veto ke atas keputusan tertentu.
  • Syarat subsidi di bawah EU Chips Act: Dana datang bersama syarat tadbir urus, pendedahan rantaian bekalan dan had pemilikan asing.

Masalahnya, banyak alat ini reaktif dan agak kasar:

  • Sukar mengurus “warisan lama” – aset yang telah dibeli sebelum undang-undang wujud.
  • Greenfield investment (pelaburan kilang baru) kadang-kadang langsung tak disaring, walaupun ia boleh jadi strategik beberapa tahun kemudian.
  • Setiap negara EU ada budaya berbeza: Perancis selesa dengan campur tangan kerajaan, Belanda lebih pro-pasaran, Jerman di tengah-tengah.

Hasilnya, landskap jadi tampal sulam: ada rantaian bekalan yang dilindungi, ada yang terdedah, dan pelabur pula keliru tentang tahap risiko dasar.

Apa Malaysia Boleh Belajar – Tanpa Mengulangi Kesilapan Eropah

Malaysia tak boleh tiru Eropah bulat-bulat. Struktur ekonomi, politik dan budaya pelaburan kita berbeza. Tapi ada beberapa pelajaran yang sangat berguna.

1. Jelas tentang apa yang “strategik” – dari awal

Eropah sebahagian besarnya bertindak selepas aset strategik telah pun dimiliki pihak luar. Malaysia masih ada ruang untuk:

  • Menentukan secara terbuka segmen mana dalam rantaian semikonduktor dianggap strategik:
    • R&D reka bentuk cip untuk sektor pertahanan
    • Kilang advanced packaging penting untuk ekosistem automotif elektrik
    • Pengeluaran wafer untuk nod matang yang digunakan dalam peralatan industri kritikal
  • Menetapkan garis panduan FDI yang jelas – apa yang dialu-alukan, apa yang tertakluk kepada semakan tambahan, dan apa yang mungkin disekat.

Bila definisi jelas, pelabur boleh merancang. Mereka mungkin tak suka sekatan, tetapi mereka lebih benci kejutan.

2. Gunakan dasar sebagai “pelindung”, bukan “brek pelaburan”

Eropah kadang-kadang nampak seperti hanya ada dua gear: bebas sepenuhnya, atau kawal penuh. Malaysia boleh ambil pendekatan lebih halus.

Contoh pendekatan seimbang:

  • Syarat data & AI: Semua kilang pintar yang menangani data reka bentuk cip sensitif wajib menyimpan data tertentu dalam negara dan mematuhi piawaian keselamatan siber industri.
  • Perjanjian teknologi: Jika insentif diberikan (tax holiday, geran automasi, sokongan latihan AI), balasannya termasuk:
    • Pusat kecemerlangan AI pembuatan ditempatkan di Malaysia
    • Program pemindahan pengetahuan kepada universiti dan vendor tempatan
    • Joint R&D dalam analitik proses atau kualiti berasaskan AI
  • Golden rule, bukan golden share: Daripada kerajaan memegang saham, gunakan perjanjian undang-undang yang mewajibkan kesinambungan operasi kilang kritikal dalam senario krisis tertentu (contohnya krisis rantaian bekalan serantau).

Fokusnya: kekalkan Malaysia mesra pelabur, sambil bina “geran keselamatan” melalui data, standard dan infrastruktur, bukan melalui nasionalisasi.

3. Lihat keseluruhan rantaian nilai – bukan hanya teknologi termaju

Pakar Eropah mengingatkan, persaingan AS–China sudah bergerak dari cip paling canggih kepada nod matang dan boleh bergerak lagi ke segmen lain. Ia seperti "tilam angin": tekan satu tempat, tekanan pindah ke tempat lain.

Malaysia kuat dalam:

  • Assembly, test & packaging (ATP)
  • Komponen kuasa untuk automotif dan industri
  • Pembuatan elektronik untuk automotif, alat komunikasi, peralatan rumah

Segmen yang nampak "biasa" hari ini – seperti nod 28 nm atau komponen kuasa diskret – boleh jadi titik cekik (choke point) esok, khususnya bila digabungkan dengan AI dalam kenderaan, kilang dan grid tenaga.

Polisi kita kena ambil kira:

  • Bahan mentah dan bahan kimia proses
  • Peralatan ujian dan metrologi
  • Perisian dan model AI yang mengawal kualiti dan output

AI Dalam Kilang: Dari Risiko Geopolitik Kepada Keuntungan Kompetitif

Di sinilah Malaysia ada satu kelebihan yang Eropah sendiri masih bergelut: kita sedang membina ekosistem kilang pintar berasaskan AI di sekitar pelabur besar yang sudah lama bertapak di sini.

AI sebagai “infrastruktur neutral” yang stabil

AI dalam pembuatan – sama ada untuk elektronik pengguna, automotif atau semikonduktor – ialah aset yang:

  • Menambah baik kecekapan (OEE, yield, masa henti berkurang)
  • Mengurangkan kos per unit dan varians kualiti
  • Meningkatkan ketelusan rantaian bekalan

Semua ini menarik pelabur, tanpa perlu menunggu perbahasan geopolitik. Saya sendiri lihat banyak kilang mula memfokuskan pelaburan pada tiga lapisan utama:

  1. AI untuk kualiti
    • Vision AI untuk pemeriksaan wafer, die, PCB dan modul automotif
    • Model pembelajaran mesin yang mengesan corak kecacatan lebih awal
  2. AI untuk operasi kilang
    • Penyelenggaraan ramalan (predictive maintenance) untuk mesin lithography, bonder, oven reflow
    • Pengoptimuman jadual pengeluaran merentas beberapa barisan dan produk
  3. AI untuk rantaian bekalan dan perancangan
    • Peramalan permintaan komponen automotif yang lebih tepat
    • Keputusan pembelian bahan mentah berdasarkan risiko geopolitik dan harga pasaran

Bila pelabur nampak Malaysia serius membangunkan infrastruktur data dan AI, mesejnya jelas:

"Kami mungkin negara kecil dari segi geopolitik, tapi kami besar dalam kestabilan operasi dan keupayaan teknikal."

Dari automotif ke semikonduktor: kes penggunaan yang pelabur suka

Untuk pengeluar automotif dan semikonduktor yang beroperasi di Malaysia, beberapa penggunaan AI sangat menarik dari perspektif ROI:

  • Elektronik automotif:
    AI mengesan micro-crack pada solder joint modul ECU yang mata manusia sukar nampak, mengurangkan field failure dan klaim waranti.

  • Kilang semikonduktor nod matang:
    Model AI yang dilatih pada data sejarah peralatan dapat meramal drift proses sebelum ia berlaku, menjimatkan berjuta-juta ringgit wafer yang mungkin rosak.

  • Pengeluaran modul kuasa EV:
    AI mengimbangi jadual pengeluaran, penggunaan tenaga dan keadaan peralatan untuk capai matlamat hijau pelanggan global.

Pelabur tak datang ke Malaysia hanya kerana kos buruh; mereka datang kerana gabungan tenaga kerja mahir, kestabilan dasar, dan peningkatan penggunaan AI di lantai kilang.

Membina Rangka Kerja Dasar Untuk AI & Semikonduktor di Malaysia

Soalannya sekarang: bagaimana nak pastikan semua ini disokong oleh dasar yang kukuh, bukan hanya inisiatif kilang demi kilang?

Berikut beberapa langkah praktikal yang saya percaya Malaysia patut pertimbangkan:

1. Piawaian nasional untuk “Kilang Pintar Selamat”

Bangunkan satu rangka kerja yang:

  • Mendefinisikan tahap keselamatan data, keselamatan siber dan governans AI untuk kilang elektronik, automotif dan semikonduktor.
  • Menggalakkan amalan berikut:
    • Data kritikal disimpan di pusat data dalam negara
    • Model AI boleh diaudit dan dijelaskan (explainable AI) untuk kegunaan kritikal
    • Log operasi disimpan cukup lama untuk analisis forensik jika berlaku insiden

Kilang yang mencapai piawaian ini boleh diberi status khas – contohnya pemprosesan permit lebih pantas atau keutamaan untuk geran automasi.

2. Insentif AI yang terikat kepada pemindahan pengetahuan

Geran dan potongan cukai untuk pelaburan AI dalam kilang sepatutnya datang dengan satu syarat mudah:

  • Setiap projek AI bernilai tertentu mesti ada komponen:
    • Latihan jurutera tempatan
    • Penglibatan vendor tempatan (data, integrasi, sokongan sistem)
    • Projek rintis bersama universiti tempatan untuk isu sebenar kilang

Ini memastikan Malaysia bukan hanya "tapak pelaksana", tetapi pusat keupayaan AI pembuatan untuk Asia Tenggara.

3. Mekanisme “soft-guardrail” untuk pelaburan strategik

Daripada bergantung kepada tindakan kecemasan seperti Eropah, Malaysia boleh wujudkan:

  • Panel teknikal & keselamatan yang menilai projek semikonduktor dan AI tertentu sebelum insentif besar diberikan.
  • Klausa yang membenarkan kerajaan campur tangan terhad (bukan ambil alih) jika operasi tertentu mengancam keselamatan rantaian bekalan nasional.

Mesyuarat ini perlu cepat, telus dan dipandu data – bukan politik.

Menjadikan Malaysia “Tempat Tenang” Dalam Ribut Cip Global

Realitinya, geopolitik sekitar cip tak akan reda dalam masa terdekat. Eropah bergelut dengan kes seperti Nexperia. AS dan China terus berbalas sekatan dan kawalan eksport. Negara yang berdiri di tengah-tengah – termasuk Malaysia – akan sentiasa rasa tempias.

Bezanya, kita ada peluang untuk memposisikan Malaysia sebagai tempat yang stabil, telus dan berorientasikan AI untuk pembuatan elektronik, automotif dan semikonduktor.

Jika Eropah sibuk memikirkan siapa patut memiliki aset, Malaysia boleh fokus kepada soalan lain yang lebih praktikal:

  • Sejauh mana kilang di sini cekap, pintar dan telus?
  • Sejauh mana data dan AI kita dikawal dengan selamat?
  • Sejauh mana jurutera dan vendor tempatan terlibat dalam membina sistem ini?

Negara yang boleh menjawab tiga soalan ini dengan yakin akan menang, walaupun tak menguasai teknologi 3 nm atau mesin EUV.

Bagi pengurus kilang, jurutera proses, dan pembuat dasar di Malaysia, masa sekarang – penghujung 2025 menuju 2026 – ialah masa yang sesuai untuk bertanya:

"Kalau pelabur global menilai semula tapak kilang mereka tahun depan, adakah Malaysia nampak seperti risiko geopolitik, atau pangkalan AI-pintar yang mereka tak sanggup lepaskan?"

Jawapan itu bergantung kepada keputusan yang kita buat hari ini tentang AI dalam pembuatan, governans data, dan cara kita melayan pelabur – dengan tegas, tapi konsisten dan boleh dijangka.