Rangka Kerja AI Global & Kesan Pada Kilang di Malaysia

AI dalam Kerajaan & Sektor Awam••By 3L3C

White House sedang membentuk rangka kerja AI tunggal. Apa maksudnya untuk kilang elektronik, automotif dan semikonduktor di Malaysia? Ini cara anda patut bersedia.

AI dalam pembuatantadbir urus AIkilang pintar Malaysiasemikonduktorautomotifdasar kerajaanEkonomi Digital Malaysia
Share:

Bila White House Bercakap Tentang AI, Kilang Malaysia Patut Peka

Pentadbiran Trump baru saja mengumumkan rancangan untuk membentuk satu rangka kerja nasional tunggal bagi kecerdasan buatan (AI) di Amerika Syarikat. Tujuannya jelas: hentikan kekeliruan lebih 1,000 regulasi peringkat negeri dan satukan semuanya di bawah payung persekutuan.

Untuk pemain industri di Malaysia – terutamanya dalam elektrik & elektronik (E&E), automotif dan semikonduktor – berita ini bukan sekadar isu politik AS. Ia memberi bayangan bagaimana negara besar sedang menyusun semula peraturan untuk mempercepat penggunaan AI dalam pembuatan.

Artikel ini kupas apa sebenarnya sedang berlaku di Washington, dan yang lebih penting, apa maksudnya untuk kilang pintar di Malaysia yang sedang rancak melabur dalam automasi, robotik dan analitik berasaskan AI.

Apa Sebenarnya White House Sedang Buat Dengan AI?

Pentadbiran Trump menandatangani satu perintah eksekutif berkaitan AI dan mengumumkan hasrat bekerjasama dengan Kongres bagi menggubal undang-undang yang mewujudkan single national framework untuk AI di AS.

Inti mesej penasihat White House, Sriram Krishnan, mudah:

Syarikat tak boleh dibiarkan bergelut dengan lebih 1,000 regulasi negeri yang berbeza; mereka perlukan satu rangka kerja nasional supaya inovasi AI boleh bergerak pantas.

Dalam bahasa industri:

  • Mereka nak kurangkan “noise” regulatori yang bercanggah antara negeri.
  • Mereka nak pasti syarikat berani melabur dalam AI tanpa takut undang-undang berubah-ubah.
  • Mereka mahu AS “menang perlumbaan AI” berbanding blok lain seperti EU dan China.

Bagi sektor pembuatan, ini bermaksud:

  • Lebih jelas tentang data apa boleh dikumpul di kilang, bagaimana ia boleh digunakan untuk model AI, dan di mana garis privasi/buruh.
  • Standard yang lebih konsisten untuk keselamatan mesin autonomi, robot kolaboratif (cobot) dan sistem kawalan berasaskan AI.
  • Landasan undang-undang yang lebih kukuh untuk projek rantaian bekalan pintar melibatkan banyak negeri dan rakan kongsi.

Kenapa Rangka Kerja AI Penting Untuk Kilang Pintar

Realiti tentang AI dalam pembuatan agak pahit: teknologi biasanya lebih laju daripada undang-undang. Dan bila undang-undang tak jelas, pengurusan akan berhati-hati – projek AI jadi pilot kecil-kecilan, bukan transformasi menyeluruh.

Dalam konteks kilang elektronik, automotif dan semikonduktor, rangka kerja AI yang jelas memberi tiga faedah utama.

1. Kepastian untuk pelaburan jangka panjang

AI di kilang bukan projek tiga bulan. Anda bercakap tentang:

  • Sistem perancangan pengeluaran berasaskan AI (APS) yang diintegrasi dengan ERP, MES dan sistem pembekal.
  • Computer vision untuk kawalan kualiti, pemeriksaan SMT, AOI, X-ray dan sebagainya.
  • Maintenance berprediktif pada ratusan mesin – dari reflow oven sampai ke mesin molding semikonduktor.

Tanpa garis panduan undang-undang yang stabil, CFO dan HQ global akan tanya:

  • “Apa jadi kalau undang-undang baharu larang jenis data sensor tertentu?”
  • “Macam mana dengan hak data pekerja kalau kita pasang kamera & wearable?”

Rangka kerja nasional (di AS) atau rangka kerja kebangsaan (di Malaysia) mengurangkan risiko ini, jadi pelaburan AI berbilion ringgit dalam kilang lebih mudah diluluskan.

2. Standard bersama untuk rantaian bekalan global

Pembuat semikonduktor di Penang mungkin membekal modul kepada OEM automotif di Amerika, yang lagi pula membekal ke pengeluar EV di Eropah. Semua pihak mula guna AI untuk:

  • Meramal permintaan.
  • Mengoptimumkan stok.
  • Menjejak kualiti komponen secara masa nyata.

Kalau setiap negara dan setiap negeri ada aturan AI sendiri yang bercanggah, integrasi data rentas sempadan jadi mimpi ngeri.

Rangka kerja seperti yang dicadangkan White House membuka jalan kepada:

  • Kontrak data standard antara kilang Malaysia dan pelanggan AS.
  • Proses audit AI yang selari, bukan 10 versi berbeza mengikut negeri/agensi.
  • Kepercayaan lebih tinggi terhadap model AI yang dikongsi merentas syarikat dan negara.

3. Perlindungan daripada “AI yang tak bertanggungjawab”

Dalam pembuatan, AI bukan sekadar algoritma cantik di dashboard. Ia boleh:

  • Menghentikan talian pengeluaran.
  • Menolak lot wafer bernilai jutaan ringgit.
  • Mengeluarkan arahan kepada robot yang bergerak di sebelah operator.

Kalau AI silap buat keputusan kerana data bias atau model tak diuji, impaknya bukan kecil. Rangka kerja yang baik akan:

  • Wajibkan uji keselamatan & “validation” sebelum sistem AI diberi kuasa autonomi.
  • Tetapkan akauntabiliti jelas – siapa tanggungjawab bila AI buat keputusan salah.
  • Gariskan hak pekerja bila keputusan HR/penilaian prestasi mula digerakkan oleh AI.

Saya rasa ramai pengurus kilang sebenarnya lega bila kerajaan masuk campur dan menetapkan garis panduan yang konsisten, asalkan ia praktikal dan tidak membantutkan inovasi.

Apa Pengajaran Untuk Malaysia & Industri Pembuatan Kita

Malaysia melalui Blueprint Ekonomi Digital Malaysia (MyDIGITAL) sudah pun mengangkat AI sebagai keutamaan – bukan sahaja untuk kerajaan dan bandar pintar, tetapi juga untuk pembuatan pintar, E&E dan semikonduktor.

Melihat langkah AS, ada beberapa poin yang patut kita teliti.

1. Elak “hutan regulasi” antara agensi

Di Malaysia, isu AI boleh jatuh di bawah beberapa pihak:

  • MCMC (data & komunikasi)
  • MOSTI (sains & teknologi)
  • MITI / MIDA (pelaburan & industri)
  • MOHR (buruh & keselamatan pekerja)
  • PBT / kerajaan negeri (lesen & zon industri)

Kalau setiap agensi keluarkan garis panduan AI sendiri tanpa penyelarasan, pengilang akan menghadapi situasi sama seperti yang White House cuba elak di Amerika – hutan regulasi yang melambatkan projek.

Apa yang lebih sihat:

  • Satu rangka kerja AI kebangsaan yang jelas, dengan lampiran khusus untuk sektor pembuatan.
  • Mekanisme penyelarasan antara agensi, supaya syarikat tak perlu “beratur” di lima kaunter hanya untuk satu projek AI kilang.

2. Fokus pada sektor di mana Malaysia ada kelebihan

AS bercakap tentang “menang perlumbaan AI”. Kita tak perlu meniru semua, tapi kita patut fokus di mana kita kuat:

  • Semikonduktor & E&E di Pulau Pinang, Kulim, Batu Kawan.
  • Automotif & EV di Tanjung Malim, Pekan dan Lembah Klang.
  • Peralatan elektronik pengguna dan industrial di Selangor & Johor.

Rangka kerja AI Malaysia patut ada bab khusus untuk:

  • Kes penggunaan kilang pintar – QC automatik, predictive maintenance, optimisasi tenaga.
  • Garis panduan data proses & data mesin – apa dibenarkan dikongsi dengan HQ luar negara dan pembekal.
  • Piawaian keselamatan mesin ber-AI – terutama untuk robot, AGV/AMR dan sistem visi.

Jika kerajaan terlalu umum (hanya bercakap AI untuk e-dagang dan media sosial), kilang akan terus kabur tentang apa yang sebenarnya dibenarkan dan digalakkan.

3. Selarikan polisi AI kerajaan & keperluan MNC

Sebahagian besar eksport pembuatan Malaysia datang dari syarikat multinasional (MNC) yang sedang menggandakan pelaburan AI mereka di global HQ.

Mereka mahukan:

  • Kawasan di Asia Tenggara di mana data kilang boleh dikumpul, dimodelkan dan dianalisis tanpa banyak halangan.
  • Negara yang harmoni dengan rangka kerja AI utama dunia – AS, EU, mungkin standard ISO/IEC berkaitan AI.

Bila White House menuju ke arah rangka kerja nasional tunggal, Malaysia patut tanya diri sendiri:

  • Adakah rangka kerja AI kita mudah disejajarkan dengan pelanggan dan HQ di AS/EU?
  • Adakah kita pro-innovasi tetapi jelas tentang etika & keselamatan?

Negara yang bijak akan gunakan regulasi sebagai daya tarik FDI baru: “Datang ke Malaysia, kami ada polisi AI yang jelas, mesra inovasi, selamat untuk pekerja dan pelanggan anda.”

Bagaimana Pengilang Malaysia Boleh Bersedia Sekarang

Walaupun rangka kerja AI rasmi mungkin mengambil masa, pengilang tak perlu menunggu. Ada beberapa langkah praktikal yang saya lihat berkesan di kilang elektronik dan automotif serantau.

1. Tubuhkan jawatankuasa tadbir urus AI dalaman

Sebelum kerajaan paksa, lebih baik syarikat dah bersedia.

Komposisi minimum:

  • Operasi / kilang
  • IT / OT
  • HR
  • Legal / compliance
  • Keselamatan & kesihatan pekerjaan (EHS)

Tugas utama:

  • Senaraikan semua projek AI semasa & yang dirancang.
  • Kenal pasti risiko privasi, buruh, keselamatan, kualiti untuk setiap projek.
  • Sediakan polisi dalaman: jenis data yang tak boleh digunakan, proses “model validation”, siapa perlu meluluskan projek AI baru.

2. Amalkan prinsip “data bertanggungjawab” dari awal

Banyak isu peraturan berpunca daripada data, bukan AI semata-mata. Sebagai contoh:

  • Kamera di talian SMT – adakah hanya fokus pada PCB atau juga merakam muka operator?
  • Sistem AI jadualkan syif – adakah terdapat bias terhadap kumpulan umur, jantina atau warga asing?

Beberapa amalan baik:

  • Minimakan data peribadi dalam projek kilang pintar.
  • Pisahkan jelas data proses/mesin dengan data pekerja.
  • Dokumentasikan dengan ringkas tujuan setiap set data dan berapa lama ia disimpan.

Bila kerajaan perkenal undang-undang AI kelak, syarikat yang sudah amalkan ini biasanya hanya perlu “tweak”, bukan ubah total.

3. Standardkan cara anda menguji dan memantau model AI

Untuk pembuatan, saya selalu syorkan tiga lapisan:

  1. Sebelum guna (pre-deployment)

    • Uji model dengan data sejarah dan “edge cases”.
    • Semak kesan kewangan jika model salah (false reject / false accept dalam QC, contohnya).

  2. Dalam fasa percubaan (pilot)

    • Jalankan shadow mode – AI beri cadangan, tetapi manusia buat keputusan terakhir.
    • Ukur prestasi AI vs jurutera atau operator pakar.

  3. Semasa operasi (production)

    • Log semua keputusan utama AI yang memberi kesan kepada kualiti, keselamatan, atau kos besar.
    • Tetapkan had: bila model mula lari daripada prestasi, ia automatik kembali ke mod manual.

Bila rangka kerja AI negara tiba, proses sebegini biasanya memenuhi sebahagian besar keperluan “governance” tanpa banyak ubah suai.

4. Gunakan dialog awal dengan kerajaan & badan industri

Satu kesilapan biasa: tunggu garis panduan diumumkan, baru panik. Lebih baik:

  • Libatkan diri melalui federasi pengilang, persatuan E&E atau dewan perdagangan.
  • Kongsi contoh projek AI kilang anda, cabaran sebenar dan cadangan praktikal.

Kerajaan yang serius tentang AI (termasuk Malaysia) biasanya menghargai input industri. Jika tidak, risiko besar ialah polisi yang terlalu akademik dan sukar dilaksanakan di lantai kilang.

AI, Kerajaan dan Masa Depan Kilang Malaysia

Trend global agak jelas: kerajaan mula melihat AI sebagai infrastruktur kritikal, sama seperti elektrik dan internet satu masa dulu. White House mahu satu rangka kerja peringkat persekutuan; EU ada Akta AI; Malaysia pula memacu agenda melalui MyDIGITAL dan pelan bandar pintar.

Bagi pengilang elektronik, automotif dan semikonduktor di Malaysia, ini bukan ancaman selagi anda:

  • Membina asas tadbir urus AI dalaman lebih awal.
  • Mengamalkan pengurusan data yang bertanggungjawab di kilang.
  • Melihat regulasi AI sebagai peluang membezakan diri di mata pelanggan global.

Kalau AS sedang menyusun semula undang-undang untuk memastikan mereka “menang perlumbaan AI”, soalan untuk kita di Malaysia mudah sahaja:

Adakah kilang anda sedang bersedia untuk dunia di mana audit kualiti, keselamatan pekerja dan daya saing eksport semua dinilai melalui lensa AI dan tadbir urusnya?

Sekarang masa yang sesuai – sebelum regulasi menjadi ketat – untuk menyusun strategi AI kilang anda, selari dengan hala tuju kerajaan dan rakan niaga global.