Rangka kerja AI baharu di AS bakal membentuk standard global. Inilah impaknya kepada kilang pintar elektronik, automotif dan semikonduktor di Malaysia.
Pada hujung minggu ini, Amerika Syarikat mengumumkan langkah besar: Rumah Putih mahu bekerjasama dengan Kongres untuk mewujudkan satu rangka kerja nasional tunggal untuk kecerdasan buatan (AI). Dalam bahasa mudah, mereka nak hentikan situasi di mana lebih 1,000 peraturan peringkat negeri bercanggah dan mengelirukan syarikat.
Untuk pengeluar elektronik, automotif dan semikonduktor di Malaysia, berita ini bukan sekadar politik AS. Apa yang Washington buat hari ini akan mempengaruhi cara kilang anda melabur dalam AI esok, terutama jika anda sebahagian daripada rantaian bekalan global Intel, Infineon, Texas Instruments, atau pembuat komponen automotif yang mengeksport ke Amerika.
Artikel ini membedah apa maksud langkah Rumah Putih itu, kenapa rangka kerja AI menjadi isu panas untuk kerajaan di seluruh dunia, dan yang paling penting: apa implikasinya untuk kilang pintar dan dasar AI di Malaysia di bawah payung AI dalam Kerajaan & Sektor Awam.
1. Apa sebenarnya yang AS sedang buat dengan rangka kerja AI nasional?
Amerika Syarikat kini bergerak ke arah satu rangka kerja persekutuan untuk mengawal selia AI. Menurut penasihat Rumah Putih Sriram Krishnan, pentadbiran Trump melihat dua masalah utama:
- Lebih 1,000 peraturan AI di peringkat negeri yang berbeza-beza
- Syarikat teknologi dan pengeluar jadi ragu-ragu untuk melabur kerana bimbang isu pematuhan undang-undang
Jadi, mereka sudah:
- Menandatangani perintah eksekutif untuk memberi isyarat jelas bahawa pembangunan AI digalakkan, bukan disekat secara melulu
- Menyatakan niat untuk bekerjasama dengan Kongres bagi menggubal undang-undang yang mewujudkan single national framework bagi AI
"Kami akan bekerjasama dengan Kongres dalam minggu dan bulan mendatang untuk pastikan ada satu rangka kerja nasional, supaya kita boleh menang perlumbaan ini," – Sriram Krishnan
Daripada perspektif perniagaan, mesej Washington kepada industri adalah jelas:
- AI bukan opsyen sampingan, ia dianggap keutamaan strategik negara
- Kerajaan mahu memudahkan, bukan menyusahkan, syarikat yang mengguna dan membangunkan AI
Ini bukan hanya untuk syarikat perisian. Ia menyentuh:
- Automasi kilang
- Robotik industri
- Sistem visi mesin di barisan pengeluaran
- Perancangan rantaian bekalan berasaskan AI
2. Kenapa rangka kerja AI global penting untuk kilang elektronik & semikonduktor?
Untuk sektor pembuatan, ketidakpastian peraturan lebih mahal daripada peraturan yang ketat tetapi jelas. Kebanyakan syarikat besar boleh hidup dengan regulasi yang ketat, asalkan:
- Peraturan itu konsisten antara wilayah utama
- Keperluan audit, dokumentasi dan keselamatan boleh diramal dan diurus
Bila AS bercakap tentang rangka kerja nasional AI, ia memberi kesan kepada ekosistem global:
- Pengeluar peralatan asal (OEM) AS akan menyelaraskan polisi dalaman mereka dengan undang-undang negara mereka
- Pembekal di Malaysia yang berada dalam rantaian bekalan mereka akan terpaksa ikut standard yang sama, terutama bagi:
- Kualiti data dan keselamatan siber
- Jejak audit keputusan AI (contoh model untuk kawalan kualiti automatik)
- Pengurusan bias dan diskriminasi (contoh dalam AI sumber manusia)
Untuk pengeluar semikonduktor dan elektronik di Malaysia, tiga perkara akan mula terasa:
-
Standard AI dalam kawalan kualiti
Pelanggan dari AS akan mula bertanya:- Bagaimana model visi mesin anda dilatih?
- Ada tak rekod data latihan dan keputusan model?
- Siapa yang meluluskan perubahan model?
-
Keperluan keselamatan data pengeluaran
Data sensor, data produk dan data pekerja yang digunakan dalam model AI perlu:- Disulitkan
- Dikawal aksesnya
- Dipantau pemindahannya ke luar negara
-
Kebolehlacakan (traceability) yang lebih ketat
Jika AI membuat keputusan automatik – contohnya menolak wafer, PCB atau modul automotif – anda mungkin diminta untuk:- Menyimpan log keputusan model
- Membuktikan tiada diskriminasi atau ralat sistematik
Realitinya, industri yang cepat menyelaraskan diri dengan arah global akan menang lebih banyak kontrak jangka panjang. Yang lambat, akan diganti oleh kilang yang boleh buktikan penggunaan AI mereka adalah selamat, beretika dan terkawal.
3. Bagaimana ini berkait dengan dasar Malaysia: Rangka Tindakan Ekonomi Digital & AI dalam kerajaan
Malaysia sendiri bukan penonton pasif. Melalui Rangka Tindakan Ekonomi Digital Malaysia (MyDIGITAL) dan pelan-pelan berkaitan AI nasional, kerajaan sudah menekankan:
- AI dalam kerajaan & sektor awam – untuk bandar pintar, keselamatan, kesihatan, dan perkhidmatan rakyat
- Transformasi digital sektor pembuatan – khususnya elektronik, automotif dan semikonduktor
Apa yang dilakukan AS – membina satu rangka kerja AI nasional – sebenarnya seiring dengan hala tuju Malaysia, cuma dalam skala yang berbeza.
Di mana AI kerajaan bertemu AI kilang?
Ada satu titik pertemuan menarik: bila kerajaan dan industri berkongsi keperluan yang sama.
Contoh:
- Sistem pengawasan bandar pintar guna analitik video AI
- Kilang semikonduktor guna visi mesin AI untuk memeriksa wafer
Kedua-duanya perlukan:
- Polisi privasi data yang jelas
- Garis panduan etika untuk penggunaan wajah, gerakan, atau data pekerja
- Standard keselamatan siber yang konsisten
Bila kerajaan Malaysia memperkemas rangka kerja AI untuk sektor awam – contohnya bagi analitik pengawasan atau identiti digital – pengalaman itu boleh, dan patut, dipindahkan ke sektor pembuatan:
- Template penilaian risiko AI boleh diguna semula dalam kilang
- Piawaian keselamatan data sektor awam boleh dijadikan rujukan vendor industri
- Mekanisme audit AI kerajaan boleh mengilhamkan audit dalaman kilang
Ini cara bijak untuk Malaysia mengecilkan jarak dengan pemain besar global: bila Washington bergerak ke arah satu standard, Putrajaya membentuk versi serasi yang sesuai dengan konteks tempatan.
4. Implikasi praktikal untuk pengeluar di Malaysia
Untuk pengurus kilang, CTO, atau pemilik SME dalam elektronik/automotif/semikonduktor, persoalannya mudah: apa yang perlu saya buat dalam 6–12 bulan akan datang?
4.1 Mulakan dengan peta penggunaan AI dalam operasi
Kebanyakan kilang sudah guna AI, cuma kadang-kadang dilabel sebagai “algoritma advanced”, “sistem pintar” atau “analytic engine”. Senaraikan:
- Di mana AI digunakan hari ini?
- Visi mesin untuk inspeksi
- Perancangan pengeluaran / jadual mesin
- Peramalan permintaan
- Penyelenggaraan ramalan (predictive maintenance)
- Data apa yang digunakan untuk melatih model?
- Siapa yang bertanggungjawab melulus dan mengubah model?
Dokumen ringkas ini akan jadi asas governans AI dalaman anda.
4.2 Wujudkan polisi AI dalaman yang selari dengan tren global
Anda tak perlu tunggu undang-undang AS atau Malaysia siap. Banyak syarikat besar sudah mewujudkan AI policy syarikat sendiri yang merangkumi:
- Prinsip penggunaan AI yang selamat, beretika, dan telus
- Proses semakan bila model baru dilancarkan ke barisan pengeluaran
- Polisi privasi dan pemilikan data untuk pekerja dan pembekal
Untuk pengeluar Malaysia yang bergantung kepada pelanggan AS atau EU, saya akan cakap begini:
“Lebih baik anda ada polisi terlebih dahulu, daripada terpaksa mengejar bila pelanggan besar mula mewajibkannya.”
4.3 Perkukuh keselamatan data kilang pintar
Bila AI makin banyak bergantung kepada data dari sensor, kamera, dan sistem ERP, risiko juga meningkat:
- Serangan siber boleh manipulasi data dan menipu model AI
- Kerosakan data latihan boleh menyebabkan keputusan inspeksi salah
Langkah praktikal:
- Audit akses ke data yang digunakan untuk melatih model AI
- Asingkan (segregate) persekitaran latihan model dengan sistem pengeluaran
- Pantau pemindahan data ke awan luar negara, terutama jika pelanggan anda sensitif terhadap data eksport
4.4 Bina keupayaan: bukan hanya beli teknologi
Satu kesilapan biasa: kilang membeli sistem AI, tapi tiada siapa di dalam organisasi yang faham cara mengurus risiko dan kualitinya.
Untuk jangka masa 1–3 tahun, fikirkan:
- Latihan untuk jurutera proses dan kualiti tentang asas model interpretability dan bias
- Pelantikan AI champion peringkat kilang atau kumpulan
- Kerjasama dengan universiti atau vendor tempatan yang boleh membantu audit dan menambah baik model sedia ada
5. Peranan kerajaan Malaysia: dari pelanggan AI kepada pemacu standard
Dalam siri AI dalam Kerajaan & Sektor Awam, satu tema berulang ialah: kerajaan bukan sekadar pembuat dasar, tapi pengguna AI yang besar.
Bila kerajaan:
- Mengguna AI untuk pengurusan trafik bandar pintar
- Melaksanakan sistem identiti digital dengan analitik pintar
- Menguatkuasakan keselamatan melalui analitik pengawasan
…ia secara tak langsung mencipta permintaan untuk standard AI yang kukuh. Jika kerajaan Malaysia serius mahu industri pembuatan kekal kompetitif, ada beberapa langkah berimpak tinggi yang boleh menyokong sektor ini:
-
Garis panduan AI nasional yang praktikal untuk industri
Bukan hanya dokumen polisi umum, tetapi:- Contoh kes (use case) kilang pintar
- Template penilaian risiko AI untuk pengeluar
- Senarai rujukan standard antarabangsa yang disyorkan
-
Skim insentif & geran untuk audit AI industri
Seperti mana geran automasi dan IR4.0, kerajaan boleh menyokong:- Penilaian bebas model AI kritikal dalam pengeluaran
- Peningkatan keselamatan siber kilang pintar
-
Penyelarasan dengan rakan dagang utama
Bila AS bergerak ke arah satu rangka kerja AI nasional, Malaysia boleh:- Mengkaji keserasian (alignment) bagi sektor pembuatan eksport
- Wujudkan saluran komunikasi dengan syarikat multinasional bagi memahami keperluan pematuhan mereka lebih awal
Jika langkah-langkah ini berjalan serentak dengan pelaburan kerajaan dalam AI sektor awam, Malaysia akan mempunyai ekosistem AI yang lebih mampan dan dipercayai, bukan saja untuk kegunaan kerajaan, tetapi juga untuk kilang-kilang di Pulau Pinang, Kulim, Melaka, Senai dan Shah Alam.
Penutup: Rangka kerja AI bukan ancaman, tapi isyarat untuk bertindak awal
Ramai pengeluar bimbang bila terdengar perkataan “regulasi AI”. Sejujurnya, kebanyakan syarikat yang saya lihat tertinggal bukan kerana regulasi terlalu ketat, tetapi kerana mereka mula bersedia terlalu lewat.
Isyarat dari Rumah Putih – untuk membina satu rangka kerja AI nasional – menunjukkan satu perkara penting:
AI kini cukup penting hingga memerlukan infrastruktur undang-undang tersendiri, sama seperti kewangan dan tenaga.
Bagi Malaysia, khususnya sektor elektronik, automotif dan semikonduktor:
- Ini peluang untuk menyelaras polisi nasional dengan tren global
- Masa yang sesuai untuk kilang memperkemas governans AI dalaman
- Ruang yang baik untuk kerajaan menggunakan pengalaman AI sektor awam bagi membantu industri
Jika anda terlibat dalam pembuatan dan mahu kekal relevan dalam 3–5 tahun akan datang, soalan sebenar bukan sama ada AI akan dikawal selia, tetapi sejauh mana cepat kilang anda boleh beroperasi dalam dunia yang menganggap AI sebagai aset strategik yang mesti diurus dengan serius.
Langkah pertama yang praktikal? Peta penggunaan AI anda hari ini dan mula bentuk polisi ringkas seputar data, model, dan tanggungjawab. Dari situ, anda sudah selangkah di hadapan ramai pesaing – dan lebih bersedia bila pelanggan global mula menjadikan governans AI sebagai syarat kontrak.