Perintah AI Trump & Pengajaran Untuk Malaysia

AI dalam Kerajaan & Sektor Awam••By 3L3C

Perintah AI Trump menonjolkan satu hakikat: kejelasan regulatori jadi pemecut utama AI dalam kerajaan. Apa pengajaran untuk Malaysia dalam era MyDIGITAL?

AI kerajaanregulasi AIsmart cityMalaysia Digital Economy Blueprintkeselamatan negaragovernans data
Share:

Pada 11/12/2025, Presiden AS Donald Trump menandatangani satu perintah eksekutif baharu yang bertujuan menyekat undang‑undang AI di peringkat negeri yang dianggap “membebankan” dan bercanggah dengan dasar persekutuan.

Ini bukan sekadar isu politik Amerika. Untuk kita di Malaysia, khususnya dalam konteks AI dalam kerajaan & sektor awam, tindakan ini menunjukkan satu perkara penting: kejelasan regulatori sering jadi pemangkin utama kepada pelaksanaan AI dalam projek bandar pintar, keselamatan negara, identiti digital dan automasi perkhidmatan awam.

Dalam siri “AI dalam Kerajaan & Sektor Awam” ini, saya nak kupas apa sebenarnya yang Trump buat, kenapa ia penting untuk ekosistem AI kerajaan, dan apa pengajaran yang boleh diambil oleh Malaysia yang sedang melaksanakan Malaysia Digital Economy Blueprint (MyDIGITAL).

Apa Sebenarnya Perintah AI Trump Ini Buat?

Secara ringkas, perintah eksekutif ini cuba menyeragamkan kawal selia AI di peringkat persekutuan dan mengurangkan “patchwork” undang‑undang berbeza antara negeri.

Beberapa perkara utama yang diumumkan:

  1. Pra‑emption undang‑undang negeri
    Kerajaan persekutuan AS mahu mengatasi atau mengenepikan undang‑undang AI di peringkat negeri yang dianggap menjejaskan agenda persekutuan untuk memacu inovasi AI.

  2. Penubuhan AI Litigation Task Force
    Jabatan Kehakiman akan menubuhkan satu pasukan khas litigasi untuk mencabar undang‑undang negeri yang dilihat terlalu membebankan pembangun dan pengguna AI.

  3. Mengikat dana infrastruktur kepada pematuhan AI
    Negeri yang mempunyai undang‑undang AI “terlalu ketat” boleh hilang kelayakan menerima sebahagian dana program Broadband Equity Access and Deployment (BEAD). Alasan rasmi: patchwork undang‑undang AI akan menyusahkan pelaksanaan projek sambungan internet dan infrastruktur digital.

  4. Menuju kerangka dasar AI persekutuan yang seragam
    Setiausaha Perdagangan, bersama “AI & Crypto Czar” David Sacks dan Pengerusi FCC, akan:

    • mengenal pasti undang‑undang negeri yang bercanggah dengan agenda persekutuan, dan
    • mula merangka standar persekutuan bagi pelaporan dan pendedahan AI serta cadangan undang‑undang untuk kerangka dasar nasional.

  5. Pengecualian terpilih untuk bidang tertentu
    Tidak semua bidang akan ditindih oleh dasar persekutuan. Beberapa jenis undang‑undang negeri dikecualikan, contohnya:

    • perlindungan keselamatan kanak‑kanak
    • pembaharuan permit pusat data
    • perolehan dan penggunaan AI oleh kerajaan negeri sendiri
    • topik lain yang akan ditentukan kemudian.

Secara praktikal, pentadbiran Trump cuba menghantar mesej jelas kepada syarikat dan agensi kerajaan: “Jangan risau dengan 50 versi undang‑undang AI berbeza, kami akan ringkaskan.”

Kenapa Industri & Sebahagian Pakar Suka Pendekatan Ini?

Jawapannya mudah: kos pematuhan dan ketidakpastian undang‑undang.

Tokoh industri dan think tank seperti International Center for Law & Economics dan persatuan perdagangan seperti Information Technology Industry Council (ITI) dan NetChoice menyokong langkah ini atas beberapa sebab:

  • Kos pematuhan merentas negeri sangat tinggi
    Startup AI yang kecil terpaksa membina 3–5 versi sistem hanya kerana peraturan berbeza antara negeri. Itu membazir masa dan dana.

  • Pelabur benci ketidakpastian
    Apabila setiap negeri boleh mengubah undang‑undang AI secara drastik, pelabur sukar mengira risiko. “Kepastian peraturan” selalunya sama penting dengan kadar cukai.

  • AI ialah infrastruktur rentas sempadan
    Sama seperti internet dan telekomunikasi, AI beroperasi merentasi negeri dan negara. Fragmentasi peraturan boleh menghalang integrasi sistem keselamatan, bandar pintar, dan rangkaian data nasional.

Kristian Stout (International Center for Law & Economics) memberi amaran bahawa membenarkan “teras teknikal” dipecah kepada 50 set undang‑undang berbeza adalah bentuk “self‑sabotage” dalam perlumbaan AI global. Pandangan ini agak keras, tapi ada logiknya dari sudut daya saing negara.

Daripada perspektif kerajaan, peraturan yang konsisten memudahkan:

  • perolehan teknologi AI,
  • integrasi antara agensi,
  • dan perkongsian data antara persekutuan dan negeri.

Untuk negara seperti Malaysia yang sedang membangunkan pelbagai inisiatif nasional seperti pusat data, identiti digital, dan bandar pintar, mesejnya jelas: regulasi perlu cukup jelas, cukup stabil dan tidak terlalu berpecah‑belah.

Kenapa Ada Yang Menentang? Isu Hak Negeri & Perlindungan Pengguna

Di sebalik sokongan industri, perintah ini menerima kritikan kuat daripada ahli politik Demokrat dan kumpulan advokasi yang mahu perlindungan lebih ketat terhadap Big Tech.

Dua garis besar bantahan:

  1. Proses – Presiden “short‑cut” Parlimen
    Ahli Kongres seperti Rep. Zoe Lofgren berhujah: jika mahu standard nasional, buatlah melalui undang‑undang yang dibahaskan dan dipersetujui di Parlimen, bukan hanya dengan perintah eksekutif.

  2. Substansi – Menyisihkan undang‑undang negeri yang lebih melindungi rakyat
    Kumpulan seperti Tech Oversight Project menuduh pentadbiran hanya mendengar kehendak CEO Big Tech, dan bukan pengguna biasa. Mereka risau bila undang‑undang negeri yang lebih ketat tentang privasi, diskriminasi algoritma atau bias AI boleh “disapu tepi” atas nama inovasi.

Di sinilah titik seimbang paling sukar dalam governans AI:

Terlalu ketat, inovasi mati. Terlalu longgar, rakyat terdedah kepada penyalahgunaan data, diskriminasi dan pengawasan melampau.

Bagi Malaysia, perbahasan ini sangat relevan apabila kita bercakap tentang analitik pengawasan (surveillance analytics), pengenalan wajah, sistem skor risiko untuk keselamatan, dan sebagainya.

Kerajaan mahu kecekapan dan keselamatan, tetapi masyarakat menuntut privasi dan akauntabiliti. Kuncinya bukan “tiada regulasi”, tetapi regulasi yang cukup jelas, seimbang dan boleh dikuatkuasakan.

Kaitannya Dengan AI Kerajaan: Smart City, Identiti Digital & Keselamatan Negara

Bagi agensi kerajaan yang sedang merancang atau melaksanakan sistem AI, langkah Trump memberi beberapa isyarat menarik tentang bagaimana dasar persekutuan boleh mempercepat atau melambatkan projek AI sektor awam.

1. Pembangunan smart city

Bandar pintar bergantung kepada:

  • rangkaian sensor dan CCTV,
  • integrasi data trafik, utiliti, keselamatan,
  • sistem ramalan (predictive analytics) untuk kesesakan, banjir, jenayah,
  • dan automasi perkhidmatan seperti pengurusan sisa, pencahayaan pintar, dan pengangkutan awam.

Jika setiap negeri atau PBT mempunyai standard AI dan data sendiri yang bercanggah, projek:

  • sukar diskalakan dari satu bandar ke bandar lain,
  • memerlukan semakan undang‑undang berulang kali,
  • dan menyusahkan vendor serta pelabur.

Di AS, perintah ini cuba mengurangkan masalah itu dengan menjadikan peraturan AI persekutuan sebagai rujukan utama.
Di Malaysia, kita sudah ada dokumen payung seperti MyDIGITAL dan Rangka Tindakan Ekonomi Digital. Tapi dalam pelaksanaan, kadang‑kadang garis panduan berbeza antara kementerian, agensi pusat, negeri dan PBT.

Jika Malaysia mahu memecut projek bandar pintar di KL, Johor Bahru, Kuching, Kota Kinabalu dan lain‑lain secara konsisten, adanya kerangka dasar AI nasional yang praktikal dan seragam akan sangat membantu.

2. Identiti digital & analitik pengawasan

Satu lagi bidang di mana kejelasan regulatori sangat kritikal ialah:

  • identiti digital kebangsaan,
  • sistem pengesahan biometrik,
  • analitik pengawasan (surveillance analytics) di lapangan terbang, pintu masuk sempadan, dan kawasan berisiko tinggi.

Tanpa garis panduan jelas tentang:

  • jenis data yang boleh dikumpul,
  • tempoh penyimpanan,
  • siapa yang boleh mengakses,
  • dan bagaimana AI membuat keputusan,

agensi akan cenderung “main selamat” dan menangguhkan penggunaan AI, ataupun melaksanakan projek secara kecil‑kecilan yang tak memberi impak nasional.

Perintah Trump, walaupun kontroversi, cuba memudahkan agensi persekutuan untuk membangunkan standard sendiri tanpa terlalu terikat dengan pelbagai versi undang‑undang negeri.
Bagi Malaysia, pendekatan yang lebih sihat ialah:

  • wujudkan Akta atau garis panduan AI nasional yang meliputi keselamatan, hak asasi dan data peribadi,
  • tetapi beri ruang kepada negeri & PBT untuk menyesuaikan pelaksanaan, bukan menulis semula asas peraturan.

3. Keselamatan negara & pertahanan

Dalam konteks keselamatan negara, AI digunakan untuk:

  • analisis ancaman siber,
  • pemprosesan intelijen (signals intelligence, open‑source intelligence),
  • pemantauan sempadan,
  • pengesanan corak kewangan mencurigakan,
  • dan simulasi senario konflik.

Bidang ini secara semula jadi memerlukan penyeragaman nasional. Mustahil setiap negeri atau wilayah diberi kuasa penuh untuk menentukan standard AI pertahanan mereka sendiri.

Dari sudut ini, idea “federal first” yang dibawa oleh pentadbiran Trump ada asasnya:
untuk fungsi kritikal negara — termasuk pertahanan, infrastruktur penting dan keselamatan siber — kerangka AI mesti jelas dikawal di peringkat pusat.

Malaysia yang berada di tengah‑tengah persaingan serantau (terutamanya dalam ASEAN) perlu memastikan:

  • agensi pertahanan dan keselamatan siber mempunyai mandat jelas untuk menggunakan AI,
  • garis panduan tentang akauntabiliti manusia kekal wujud (orang, bukan algoritma, yang akhirnya bertanggungjawab),
  • dan integrasi data antara polis, tentera, MCMC, Bank Negara, dan lain‑lain tidak tersekat kerana pertindihan atau kekaburan peraturan.

Pengajaran Untuk Malaysia: Cara Bijak Mengurus Regulasi AI Kerajaan

Daripada hanya meniru atau menolak model AS, ada beberapa pengajaran praktikal yang saya rasa berguna untuk pembuat dasar, CIO kerajaan, dan vendor teknologi di Malaysia.

1. Tetapkan “teras nasional” yang jelas, ruang adaptasi di peringkat negeri

Pendekatan yang seimbang mungkin begini:

  • Teras nasional (tak boleh dikompromi)

    • hak asasi & kebebasan asasi tertentu,
    • prinsip privasi data dan keselamatan maklumat,
    • standard minimum ketelusan dan akauntabiliti AI,
    • keperluan penilaian risiko untuk projek AI sektor awam.

  • Ruang adaptasi negeri/PBT

    • keutamaan sektor (contoh: pelancongan, perindustrian, pertanian pintar),
    • jenis projek bandar pintar,
    • keperluan komuniti setempat.

Dengan struktur ini, kita elak patchwork yang mengelirukan, tetapi masih hormat keperluan lokal.

2. Hubungkan dana dengan pematuhan, tapi jangan jadikan ia senjata politik

Trump menggunakan dana BEAD sebagai “galah dan rotan”: ikut dasar AI persekutuan, baru layak dapat dana tertentu.

Untuk Malaysia, ada logik jika:

  • projek yang memohon geran digital, dana bandar pintar, atau dana 5G perlu buktikan pematuhan dengan garis panduan AI nasional.

Tetapi, ia perlu dilaksana secara telus, bukan partisan.
Jika tidak, dana akan kelihatan seperti alat politik, bukan mekanisme governans yang profesional.

3. Bina kapasiti governans AI dalam kerajaan, bukan sekadar keluarkan pekeliling

Perintah Trump turut menubuhkan AI Litigation Task Force dan memberi mandat kepada beberapa agensi pusat untuk menilai dan menyelaras undang‑undang.

Malaysia juga perlu mengelak sindrom “dokumen cantik, pelaksanaan lemah”. Antara langkah praktikal:

  • wujudkan pusat kecemerlangan AI kerajaan yang menyokong kementerian & agensi dalam:
    • penilaian risiko projek AI,
    • reka bentuk kontrak yang menekankan etika & keselamatan,
    • dan latihan pegawai awam.
  • pastikan ada pakar undang‑undang teknologi, pakar data dan pakar domain bekerja bersama, bukan berasingan.

4. Jadikan kejelasan regulatori sebagai hujah utama bila merancang projek AI

Bila anda CIO di sebuah kementerian atau agensi, dan anda nak bina sistem:

  • analitik pengawasan untuk pengangkutan awam,
  • platform identiti digital,
  • atau automasi khidmat pelanggan melalui chatbot generatif,

anda patut tanya awal‑awal:

  1. Apakah garis panduan AI nasional yang terpakai?
  2. Adakah konflik antara dasar kementerian dan negeri/PBT?
  3. Apakah keperluan dokumentasi dan audit untuk algoritma ini?

Lagi awal soalan ini dijawab, lagi mudah projek berjalan — dan lagi senang meyakinkan MOF, MAMPU, AGC dan auditor bila tiba masanya.

Penutup: Regulasi Jelas, AI Kerajaan Lebih Laju & Lebih Selamat

Perintah AI Trump menunjukkan satu realiti pedih tetapi benar: pertarungan utama dalam AI bukan hanya soal teknologi, tetapi soal peraturan.

Bagi ekosistem kerajaan dan sektor awam, kejelasan regulatori boleh menentukan sama ada projek:

  • bandar pintar,
  • identiti digital,
  • analitik pengawasan,
  • atau keselamatan siber nasional

bergerak dalam masa 12 bulan, atau tersangkut bertahun‑tahun kerana konflik undang‑undang dan ketidakpastian.

Dalam rangka Malaysia Digital Economy Blueprint, Malaysia ada peluang untuk melakukan apa yang banyak negara besar masih bergelut:

membina kerangka AI kerajaan yang seragam di peringkat nasional, cukup ketat untuk lindungi rakyat, tetapi cukup fleksibel untuk membenarkan inovasi.

Jika anda terlibat dalam perancangan AI sektor awam — sama ada di kementerian, agensi, kerajaan negeri atau vendor teknologi — ini masa yang sesuai untuk menilai semula:
adakah dasar dan kontrak anda hari ini memberi kejelasan, atau mencipta kekeliruan?

Langkah seterusnya yang praktikal:

  • semak semula projek AI anda terhadap garis panduan nasional sedia ada,
  • kenal pasti risiko governans dan jurang undang‑undang,
  • dan mula berbincang dengan bahagian undang‑undang dan dasar sejak fasa awal projek, bukan di hujung.

Regulasi yang jelas bukan musuh inovasi. Dalam konteks kerajaan dan sektor awam, itulah sebenarnya pemecut utama.