Pelaburan AI Universiti & Pengajaran Untuk Kerajaan

AI dalam Kerajaan & Sektor Awam••By 3L3C

TCU labur US$10 juta untuk AI kampus. Apa pengajarannya untuk kerajaan Malaysia dalam capai MyDIGITAL, bandar pintar, identiti digital dan automasi perkhidmatan awam?

AI dalam kerajaansektor awam MalaysiaMalaysia Digital Economy Blueprintbandar pintaridentiti digitalpendidikan tinggi dan AI
Share:

Universiti Labur RM47 Juta Dalam AI – Apa Pengajarannya Untuk Kerajaan?

Texas Christian University (TCU) baru sahaja mengumumkan komitmen US$10 juta (lebih kurang RM47 juta) untuk memperluas penggunaan kecerdasan buatan (AI) di kampus melalui kerjasama strategik dengan Dell Technologies. Bukan sekadar beli pelayan dan software, tetapi membina ekosistem AI dalaman yang selamat, beretika dan menyeluruh untuk seluruh warga universiti.

Ini kedengaran macam cerita dunia akademik di Amerika, tapi ia sebenarnya cermin kepada apa yang kerajaan dan sektor awam perlu lakukan jika serius mahu mencapai sasaran Malaysia Digital Economy Blueprint (MyDIGITAL): kerajaan digital, bandar pintar, identiti digital, dan perkhidmatan awam yang dipacu data.

Dalam siri “AI dalam Kerajaan & Sektor Awam” ini, contoh TCU memberi beberapa pelajaran penting: bagaimana merancang pelaburan AI, mengurus data kritikal, membina bakat, dan menyelaras etika penggunaan AI. Semua ini berkait rapat dengan cabaran sebenar di kementerian, PBT, universiti awam dan GLC di Malaysia.

Artikel ini mengupas apa yang TCU lakukan, dan bagaimana pendekatan sama boleh diterjemah ke dalam konteks kerajaan dan sektor awam kita.

Ringkasnya: Apa Sebenarnya TCU Sedang Bina?

TCU melancarkan inisiatif bernama AI² – satu komitmen penyelidikan dan teknologi antara terbesar dalam sejarah universiti tersebut.

Beberapa komponen utama AI²:

  • Pelaburan US$10 juta untuk infrastruktur, perkongsian industri dan pembangunan kapasiti
  • Kerjasama rapat dengan Dell Technologies sebagai rakan teknologi strategik
  • Sistem AI hibrid: sebahagian infrastruktur di kampus, sebahagian lagi di awan (AWS)
  • Fokus kepada keselamatan data – data kritikal kekal di dalam universiti
  • Sasaran jangka panjang: meningkatkan status penyelidikan (R1) dan daya saing global

Reuben Burch, Naib Provost Penyelidikan TCU menggambarkan AI sebagai “tahap industri kelima” selepas api dan keluli. Nada dia jelas: jika pelajar dan pensyarah tak gunakan AI secara bertanggungjawab, mereka akan ketinggalan.

Bagi saya, cara TCU memposisikan AI bukan sekadar teknologi tambahan, tapi sebagai asas baru kepada penyelidikan, pengajaran dan operasi. Itulah mindset yang sepatutnya wujud di kementerian dan agensi kerajaan bila bercakap tentang AI untuk bandar pintar, identiti digital, analitik keselamatan, dan automasi perkhidmatan awam.

1. Pelaburan Besar, Fokus Jelas – Cermin Kepada Aspirasi MyDIGITAL

Pelajarannya untuk kerajaan: jika mahu hasil sebenar daripada AI, pelaburan perlu berskala dan berfokus, bukan sekadar pilot kecil yang terpisah-pisah.

TCU tak beli satu dua alat AI dan harap keajaiban berlaku. Mereka:

  • Menggabungkan pelaburan modal (infrastruktur) dengan pelaburan bakat (pensyarah, penyelidik, pelajar)
  • Meletakkan AI sebagai pemacu kepada status penyelidikan tertinggi (R1) – ada KPI yang jelas
  • Membina kerjasama strategik dengan vendor teknologi, bukan hubungan pembekal-beli biasa

Dalam konteks Malaysia, MyDIGITAL dan polisi seperti Dasar Sektor Awam Digital sudah meletakkan hala tuju, contohnya:

  • Penggunaan AI untuk perkhidmatan kerajaan berpusatkan rakyat
  • Data raya dan AI untuk bandar pintar dan pengurusan trafik
  • Analitik pintar untuk keselamatan awam dan keselamatan siber

Masalahnya, banyak inisiatif AI kerajaan masih bergerak secara silo: satu PBT buat projek bandar pintar sendiri, satu kementerian buat chatbot sendiri, satu agensi buat dashboard sendiri. Ada nilai, tetapi sukar diskala.

Apa yang boleh dicontohi daripada TCU:

  1. Tetapkan satu atau dua objektif nasional yang jelas untuk AI sektor awam.

    • Contoh: “Mengurangkan masa proses utama perkhidmatan awam sebanyak 50% menjelang 2030 melalui automasi berasaskan AI.”

  2. Peruntukan pelaburan konsolidasi.

    • Bukannya 20 projek kecil bernilai RM1 juta, tetapi beberapa inisiatif teras bernilai RM20–50 juta yang benar-benar dibina untuk skala nasional.

  3. Perlukan rakan teknologi jangka panjang, bukan sekadar vendor tender tahunan.

    • TCU pilih Dell sebagai rakan strategik; kerajaan pun patut bina model kerjasama jangka panjang yang menjaga kedaulatan data dan keperluan sektor awam.

2. Model Hibrid: Data Kritikal Kekal “Di Rumah”

TCU membuat keputusan penting: sistem AI dalaman dengan model hibrid – sebahagian infrastruktur berada di kampus, sebahagian di awan.

Logiknya mudah tapi kuat:

  • Data kritikal (contoh: rekod pelajar, penyelidikan sensitif) disimpan dan diproses di infrastruktur TCU sendiri
  • Data kurang sensitif boleh berada di awan untuk memanfaatkan skala dan fleksibiliti
  • Keselamatan, kawalan akses, dan pematuhan ditadbir oleh universiti, bukan hanya diserahkan kepada penyedia awan

Untuk kerajaan dan GLC, ini sepatutnya bunyi sangat familiar. Dalam konteks identiti digital, rekod kesihatan, data cukai, data keselamatan, pendekatan “cloud first tanpa kawalan” memang bahaya.

Apa yang TCU buat yang patut dicontohi sektor awam:

  • Mengiktiraf bahawa bukan semua data sama tahap kritikal
  • Merancang arsitektur AI dan data hibrid dari awal, bukan kemudian baru tampal polisi
  • Menyelaraskan infrastruktur fizikal, awan, dan dasar keselamatan di bawah satu kerangka

Bagi projek seperti MyDigital ID, sistem e-Kerajaan, dan pusat data nasional, pendekatan ini sangat relevan:

  • Sistem pengesahan identiti boleh mengguna pakai AI untuk mengesan penipuan dan corak ganjil, tetapi data asas identiti perlu kekal di infrastruktur yang dikawal kerajaan
  • Bandar pintar boleh gunakan cloud untuk analitik trafik masa nyata, tetapi data kamera tertentu (contoh, lokasi sensitif) mungkin perlu diproses di “edge” atau pusat data tempatan

Ringkasnya: AI hibrid bukan sekadar istilah teknologi. Ia model tadbir urus data yang seimbang antara inovasi dan kedaulatan.

3. AI Sebagai Kemahiran Asas – Bukan Hanya Untuk Pakar IT

Satu perkara yang menarik tentang AI² di TCU ialah fokus kepada penggunaan AI di semua fakulti dan semua jurusan.

AI digunakan untuk:

  • Bantu pensyarah reka bentuk kursus dan aktiviti pembelajaran
  • Sokong pelajar dalam analisis data, pemodelan, dan penyelidikan
  • Jadikan TCU sendiri pusat penyelidikan AI, bukan sekadar pengguna

Ini selari dengan perubahan sikap di banyak universiti global: daripada memusuhi ChatGPT pada 2023, kepada mengintegrasikan AI sebagai alat pembelajaran pada 2024 dan 2025.

Dalam sektor awam, realitinya sama:

“AI bukan lagi kemahiran khusus IT. Ia mula menjadi kemahiran asas kerja pejabat, sama seperti e-mel dan spreadsheet pada satu ketika dulu.”

Apa maknanya untuk kerajaan Malaysia?

  1. Latihan AI perlu merentas semua skim perkhidmatan, bukan hanya pegawai ICT.

    • Pegawai tadbir: guna AI untuk menyusun laporan, analisis polisi, dan simulasi senario
    • Pegawai kewangan: analitik perbelanjaan, pengesanan ketirisan
    • Pegawai perancang bandar: model ramalan trafik, impak pembangunan

  2. Universiti awam dan politeknik perlu menjadi “kilang bakat AI untuk sektor awam”.

    • Program ijazah, kursus pendek, micro-credential yang disusun terus dengan keperluan kementerian dan agensi
    • Makmal data raya bersama antara universiti dan agensi (contoh: makmal AI untuk kesihatan awam, keselamatan bandar, perubahan iklim)

  3. Etika dan integriti perlu diintegrasi dalam kurikulum AI.

    • Sama seperti kebimbangan TCU terhadap plagiarisme dan salah guna AI, sektor awam perlu garis panduan jelas tentang penggunaan AI dalam membuat keputusan berkaitan rakyat

Jika kita serius mahu AI digunakan dalam penguatkuasaan, kebajikan sosial, dan kelulusan permohonan, pegawai kerajaan mesti faham cara sistem ini berfungsi, apa batasnya, dan bagaimana menyoal model AI dengan kritikal.

4. Pengajaran Untuk Smart City, Identiti Digital & Perkhidmatan Awam

Bagaimana semua ini mendarat kepada projek konkrit di Malaysia – bandar pintar, identiti digital, automasi perkhidmatan awam, dan keselamatan negara?

a) Smart city & analitik bandar

TCU menggunakan AI untuk penyelidikan dan operasi kampus. Bandar dan negeri boleh buat perkara sama pada skala lebih besar:

  • Analitik trafik, templat TCU: gunakan data sebenar untuk model dan ramalan
  • Pengurusan tenaga dan bangunan pintar (konsep digital twins di universiti lain sudah wujud)
  • Analisis pola pergerakan untuk keselamatan tanpa perlu pengawasan manual berlebihan

Di Malaysia, banyak PBT bercakap tentang bandar pintar, tetapi kerap berhenti pada pemasangan CCTV, sensor dan dashboard. Tanpa kapasiti analitik AI yang kukuh (seperti yang TCU bina secara dalaman), data hanya terkumpul tanpa dimanfaatkan secara optimum.

b) Identiti digital & perlindungan data

Fokus TCU kepada menyimpan data kritikal di dalam institusi ialah peringatan penting untuk projek identiti digital negara:

  • Sistem pengenalan biometrik dan rekod identiti mesti berada di infrastruktur yang dikawal kerajaan
  • AI boleh digunakan untuk pengesanan pencurian identiti, percubaan log masuk mencurigakan, dan corak penipuan
  • Seperti TCU, dasar jelas diperlukan: data mana kekal “on-premise”, data mana sesuai untuk awan

c) Automasi perkhidmatan awam

Pelajar TCU menggunakan AI untuk automasi kerja-kerja penyelidikan asas. Gambarannya untuk kerajaan:

  • Chatbot pintar untuk soalan lazim lesen, cukai, bantuan sosial – tetapi disambung ke sistem back-end dan data sahih, bukan hanya FAQ statik
  • Pemprosesan dokumen automatik untuk borang permohonan, tuntutan, laporan
  • Analitik ramalan untuk mengenal pasti permohonan berisiko, ketirisan dana, atau kawasan memerlukan intervensi awal

TCU menunjukkan satu perkara penting: automasi bukan bermula dengan “beli AI”, tetapi dengan memilih kes guna (use case) yang selaras dengan misi institusi. Kerajaan perlu buat perkara sama – pilih 5–10 proses kritikal rakyat-kerajaan dan fokus automasi dengan serius.

5. Cara Praktikal Kerajaan & Universiti Malaysia Boleh Mula

Berpandukan contoh TCU dan hala tuju MyDIGITAL, berikut beberapa langkah praktikal yang saya rasa realistik untuk konteks Malaysia:

  1. Wujudkan konsortium AI sektor awam–universiti.
    Satu platform rasmi yang menggabungkan MAMPU, MOSTI, universiti penyelidikan, GLC teknologi dan beberapa PBT untuk berkongsi data, model dan infrastruktur asas.

  2. Bangunkan “kampus perintis AI sektor awam”.
    Pilih beberapa universiti awam untuk membina infrastruktur AI dalaman seperti TCU – tetapi dengan mandat jelas untuk menyokong projek kerajaan (contoh: AI untuk banjir, kesihatan awam, jenayah siber).

  3. Rangka polisi data & AI hibrid yang jelas.
    Bukan hanya garis panduan keselamatan umum, tetapi klasifikasi data terperinci dan arsitektur rujukan: apa di awan, apa di pusat data kerajaan, apa di edge.

  4. Latihan AI asas untuk semua kumpulan perkhidmatan kritikal.
    Jadikan literasi AI sebahagian daripada latihan wajib, sama seperti latihan integriti atau keselamatan ICT.

  5. Tetapkan indikator kejayaan yang boleh diukur.
    Contoh: masa proses permohonan turun 40%, ketepatan pengesanan penipuan naik 60%, kos operasi perkhidmatan tertentu turun 30% dalam 3–5 tahun.

Jika TCU boleh menggerakkan pelaburan US$10 juta dengan visi yang jelas dan rancangan teknikal yang kukuh, tidak ada sebab kerajaan dan universiti kita tidak boleh merangka sesuatu yang setara – disesuaikan dengan keperluan tempatan.

Penutup: Dari Kampus ke Kompleks Kerajaan

Cerita TCU sebenarnya adalah cerita tentang keberanian membuat komitmen besar dalam AI, sambil menjaga tiga perkara utama: data, bakat dan etika. Universiti itu melihat AI bukan sebagai ancaman, tetapi sebagai infrastruktur asas generasi baru – sama tarafnya dengan perpustakaan dan makmal.

Bagi Malaysia, khususnya dalam konteks AI dalam kerajaan & sektor awam, mesejnya jelas:

  • Tanpa pelaburan yang berani dan terarah, sasaran MyDIGITAL hanya tinggal dokumen
  • Tanpa ekosistem bakat AI daripada universiti dan politeknik, projek bandar pintar dan identiti digital akan bergantung penuh kepada vendor luar
  • Tanpa model hibrid dan tadbir urus data yang serius, risiko terhadap privasi dan kepercayaan rakyat akan meningkat

Ada ruang besar untuk kerjasama lebih erat antara universiti, kementerian dan GLC bagi membina “AI² versi Malaysia” – bukan meniru TCU bulat-bulat, tetapi mengambil prinsip yang sama: pelaburan strategik, keselamatan data, dan pendidikan AI sebagai asas.

Soalnya sekarang: adakah kita bersedia memperlakukan AI sebagai pelaburan infrastruktur nasional, bukan sekadar projek teknologi bermusim?