Dari Papan Tanda ke Pengalaman Digital Bandar

Dari Papan Tanda ke Pengalaman Digital Bandar

Pada 2025, pembelanjaan global untuk smart city dianggarkan melebihi ratusan bilion ringgit. Tapi banyak projek masih fokus kepada sensor, CCTV dan pusat data, sedangkan satu komponen yang menyentuh rakyat setiap hari sering dipandang ringan: papan tanda di jalanan, di taman, di depan bangunan kerajaan.

Di Amerika Syarikat, bandar seperti Houston, Seattle dan Sandy Springs sudah menukar papan tanda statik kepada paparan digital interaktif yang dihubungkan kepada data bandar dan, semakin lama, kepada kecerdasan buatan (AI). Kios pintar di kaki lima bukan sekadar ganti papan peta; ia jadi pintu masuk kepada perkhidmatan kerajaan, Wi-Fi, data masa nyata dan kempen komunikasi awam yang jauh lebih hidup.

Kenapa ini relevan untuk Malaysia, terutamanya dalam konteks Blueprint Ekonomi Digital Malaysia (MyDIGITAL) dan siri AI in Government & Public Sector? Sebab inilah jambatan paling jelas antara infrastruktur fizikal dan pengalaman digital rakyat. Jika dibuat dengan betul, papan tanda digital interaktif boleh membantu kerajaan:

• berkomunikasi lebih pantas dan tepat,
• mengumpul data tingkah laku pengguna secara sah dan beretika,
• serta membina asas kukuh untuk aplikasi AI bandar pintar.

Artikel ini kupas apa yang bandar-bandar di AS sedang lakukan, apa yang sebenarnya berkesan, dan bagaimana kerajaan negeri, PBT dan agensi di Malaysia boleh mengadaptasi pendekatan sama mengikut konteks tempatan.

---

Apa Itu Papan Tanda Digital Interaktif Versi “Bandar Pintar”?

Papan tanda digital interaktif dalam konteks bandar pintar ialah gabungan skrin, sensor, sambungan rangkaian dan perisian yang berfungsi sebagai:

• saluran komunikasi masa nyata kerajaan kepada rakyat,
• titik sentuh (touchpoint) untuk perkhidmatan digital,
• dan sumber data bagi analitik bandar serta AI.

Contohnya di Amerika Syarikat:

• Sandy Springs, Georgia memasang papan digital pemerhatian burung di taman, disambungkan kepada platform data bandar dan sistem eBird. Apabila pegawai letak acara baharu dalam platform, maklumat itu automatik muncul di laman web dan papan digital.
• West Palm Beach, Florida melancarkan kios IKE (Interactive Kiosk Experience) yang mesra OKU, menyediakan maklumat masa nyata, wayfinding, promosi perniagaan tempatan dan Wi-Fi percuma.
• Houston, Texas memasang kios interaktif di pusat bandar yang memaparkan panduan bandar serta iklan berbayar, menghasilkan hasil tanpa modal permulaan kepada pihak bandar.

Inilah beza ketara dengan papan tanda LED biasa di lebuh raya: sistem ini bercakap dua hala dengan rakyat dan dengan ekosistem data bandar.

---

Kenapa Ia Penting Untuk Agenda Digital Kerajaan Malaysia

Papan tanda digital interaktif sebenarnya selari terus dengan beberapa teras MyDIGITAL dan inisiatif kerajaan lain:

1. Infrastruktur Digital Pintar
   Papan tanda dan kios interaktif ialah sebahagian daripada infrastruktur fizikal yang “dijenamakan semula” sebagai infrastruktur digital awam – sama pentingnya dengan gentian optik dan pusat data.

2. Pengalaman Perkhidmatan Kerajaan (Government Experience)
   Rakyat tak mahu lagi isi borang panjang hanya untuk maklumat asas. Mereka mahu pengalaman yang ringkas:

   • tekan skrin,
   • imbas kod QR,
   • terus dapat jawapan atau boleh teruskan urusan di telefon.

3. Data & AI Dalam Sektor Awam
   Setiap interaksi di kios atau papan tanda boleh (dengan kebenaran yang jelas) direkodkan sebagai data tanpa identiti. Data ini sangat berguna untuk:

   • merancang trafik pejalan kaki,
   • mengukur keberkesanan kempen keselamatan,
   • melatih model AI untuk cadangan laluan, maklumat relevan dan sebagainya.

4. Keterangkuman Digital (Digital Inclusion)
   Tidak semua orang ada telefon pintar atau data mudah alih. Kios dan papan tanda awam boleh menjadi “terminal umum” kepada perkhidmatan digital kerajaan – selari dengan agenda mengurangkan jurang digital bandar–luar bandar.

Ringkasnya: kalau kita serius tentang AI dalam kerajaan, kita perlu serius tentang titik sentuh fizikal-digital seperti ini.

---

Pelajaran Penting Dari Kes Bandar Di Amerika

1. Satu Platform Data, Banyak Saluran Paparan

Sandy Springs guna pendekatan yang saya anggap sangat praktikal: “tulis sekali, terbit di mana-mana”.

• Pegawai masukkan butiran acara dan maklumat dalam satu platform data pusat.
• Data itu automatik dihantar ke laman web, papan tanda digital di taman dan saluran lain.
• Mereka gunakan laman web berasaskan React untuk fleksibiliti, bukan tema kaku yang sukar diubah.

Pendekatan serupa sesuai untuk PBT di Malaysia:

• Satu City Data Platform perbandaran yang menyimpan acara, notis, status trafik, amaran banjir dan lain-lain;
• Antara muka API yang membenarkan maklumat sama ditayangkan di:
  • portal rasmi,
  • aplikasi mudah alih,
  • papan tanda digital di Dataran, terminal bas, taman awam,
  • bahkan di skrin dalam LRT atau bas.

Kesan langsung: kempen komunikasi jadi konsisten dan kos operasi turun, sebab pegawai tak perlu kemas kini setiap saluran secara manual.

2. ROI Kewangan: Iklan & Penjimatan Operasi

Houston dan beberapa bandar lain memberi contoh bagaimana projek sebegini boleh dibiayai:

• Vendor kios menanggung kos perkakasan dan pemasangan.
• Bandar mendapat bahagian hasil daripada iklan digital yang dipaparkan.
• Bandar tidak keluar perbelanjaan modal besar pada awal, tapi tetap dapat:
  • saluran komunikasi baharu,
  • dan aliran hasil tambahan.

Model yang mirip boleh diguna di Malaysia:

• Konsortium swasta memasang kios di pusat bandar atau kawasan pelancongan,
• Iklan komersial berkongsi ruang dengan pengumuman kerajaan,
• Kontrak jelas tentang perlindungan data, kandungan iklan yang patuh undang-undang, dan tempoh konsesi.

Pada masa yang sama, kita tak patut hanya kira ROI kewangan. Satu lagi sudut ialah penjimatan masa dan kos perkhidmatan kaunter apabila rakyat:

• bayar cukai pintu melalui kios,
• semak jadual bas atau LRT tanpa perlu hubungi pusat panggilan,
• perbaharui permit tertentu secara layan diri.

3. Kebolehaksesan & Keyakinan Rakyat

Chicago memberi tumpuan kepada kebolehcapaian dan keselamatan data:

• Kios mereka digunakan untuk pembayaran sendiri (self-service) di kawasan kejiranan,
• Warganegara boleh datang ke kaunter fizikal untuk tunjuk ajar cara guna kios,
• Aplikasi berasaskan awan memastikan tiada data peribadi disimpan dalam mesin.

Untuk Malaysia, aspek yang sama perlu jadi asas reka bentuk:

• Antara muka dalam sekurang-kurangnya Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris, dengan pilihan bahasa lain jika perlu,
• Fungsi pembaca skrin, teks besar, dan ketinggian skrin yang sesuai pengguna kerusi roda,
• Dasar privasi yang dipaparkan dengan jelas dan mudah difahami, bukan bahasa undang-undang yang berbelit.

Jika rakyat rasa kios ini selamat dan mudah digunakan, barulah mereka sanggup berpindah daripada kaunter tradisional kepada pengalaman digital.

---

Di Mana Peranan AI Dalam Papan Tanda & Kios Pintar?

Sekarang banyak projek hanya gunakan paparan digital sebagai skrin pengumuman “lebih cantik”. Untuk selari dengan tema AI in Government & Public Sector, kita sebenarnya boleh pergi jauh lebih dalam.

Berikut antara penggunaan AI yang masuk akal dan praktikal:

1. Kandungan Pintar Mengikut Konteks

AI boleh menganalisis:

• masa (pagi/petang/malam),
• cuaca,
• lokasi kios,
• corak penggunaan sebelum ini,

untuk memilih maklumat yang paling relevan untuk dipaparkan.

Contoh senario di Malaysia:

• Jam 7.00 pagi di stesen LRT: paparkan status tren masa nyata, berita terkini, dan kempen keselamatan jalan raya.
• Petang hujung minggu di taman rekreasi: paparkan indeks kualiti udara, acara komuniti, dan makluman kawasan parkir penuh.

2. Analitik Tingkah Laku Tanpa Mendedahkan Identiti

Dengan kamera dan sensor yang betul-betul dikawal dari sudut privasi, AI boleh digunakan untuk:

• menganggar bilangan pengguna yang melihat atau menggunakan kios,
• memetakan aliran pejalan kaki,
• mengukur kadar interaksi untuk setiap jenis kandungan.

Kerajaan boleh guna maklumat ini untuk:

• atur semula lokasi kios,
• menambah baik kandungan kempen,
• merancang infrastruktur pejalan kaki dan keselamatan.

3. Penerjemahan & Bantuan Masa Nyata

Model bahasa (seperti yang digunakan dalam chatbot) boleh disepadukan ke dalam kios untuk:

• menjawab soalan lazim mengenai perkhidmatan majlis perbandaran,
• menterjemah maklumat penting untuk pelancong asing,
• membimbing warga emas melengkapkan transaksi secara langkah demi langkah.

Kuncinya ialah reka bentuk pengalaman pengguna (UX) yang ringkas dan jelas, bukan menu kompleks seperti mesin ATM lama.

4. Contoh “Ringan”: Analisis Imej & Alam Sekitar

Kes papan digital pemerhatian burung di Sandy Springs menunjukkan satu lagi sudut menarik: AI boleh digunakan untuk

• analisis imej haiwan atau tumbuhan,
• pendidikan alam sekitar interaktif di taman awam,
• projek komuniti yang melibatkan pelajar sekolah dan NGO.

Di Malaysia, bayangkan papan digital di Taman Negara atau Taman Tugu yang menggunakan AI untuk mengenal pasti spesies burung atau tumbuhan apabila pengunjung muat naik gambar melalui kod QR. Nilai pendidikan dan tarikan pelancongan sangat besar.

---

Bagaimana PBT & Agensi Malaysia Boleh Bermula

Tak perlu tunggu projek mega berbilion ringgit. Berikut pendekatan bertahap yang lebih realistik:

Fasa 1: Asas Data & Kandungan

1. Bentuk pasukan kecil (IT + komunikasi + perancangan bandar).
2. Wujudkan satu repositori data acara & maklumat bandar yang seragam.
3. Pastikan setiap kempen, notis dan acara kerajaan disimpan dalam format yang boleh diakses melalui API.

Fokus: selesaikan kekusutan data dalaman sebelum fikir tentang AI yang kompleks.

Fasa 2: Projek Perintis Papan Digital / Kios

1. Pilih 2–3 lokasi berimpak tinggi (contoh: dataran bandar, terminal bas utama, satu taman rekreasi popular).
2. Pasang beberapa paparan digital atau kios dengan fungsi asas:
   • peta bandar,
   • acara semasa,
   • pengumuman kecemasan,
   • pautan QR ke perkhidmatan digital.
3. Ukur:
   • bilangan interaksi,
   • jenis kandungan paling banyak disentuh,
   • maklum balas pengguna.

Fasa 3: Suntik AI Di Kawasan Yang Jelas Nilainya

Berdasarkan data awal, pilih satu atau dua kegunaan AI yang paling masuk akal, contohnya:

• pengesyoran kandungan pintar ikut masa dan lokasi,
• chatbot asas FAQ untuk perkhidmatan utama,
• analitik aliran pejalan kaki.

Pastikan ada:

• pelan tadbir urus data,
• penilaian impak privasi,
• garis panduan etika AI yang mudah difahami orang awam.

Fasa 4: Luas & Integrasi Dengan Ekosistem Bandar Pintar

Apabila model operasi jelas dan diterima rakyat:

• Luaskan jaringan papan tanda dan kios ke lebih banyak kawasan,
• Integrasi dengan sistem lain seperti pengangkutan awam, pengurusan bencana, pelancongan,
• Gunakan data terkumpul untuk menyokong perancangan bandar jangka panjang.

Pada tahap ini, papan tanda digital bukan lagi projek terpencil, tetapi komponen teras ekosistem bandar pintar.

---

Penutup: Dari Skrin Di Jalanan ke Bandar Lebih Bijak

Hakikatnya, papan tanda digital interaktif ialah salah satu cara paling langsung untuk rakyat “rasa” transformasi digital kerajaan. Berbanding pusat data atau sistem dalaman, skrin di hadapan mereka setiap hari jadi bukti nyata bahawa MyDIGITAL dan pelaburan AI kerajaan benar-benar memberi kesan.

Jika Malaysia mahu memanfaatkan AI dalam sektor awam secara bermakna, kita perlu fikir melangkaui aplikasi dalaman dan sistem analitik tertutup. Kita perlu memikirkan bagaimana infrastruktur fizikal seperti papan tanda, hentian bas, taman awam dan bangunan kerajaan boleh “diangkat” menjadi lapisan digital yang pintar, responsif dan mesra rakyat.

Untuk pasukan di kementerian, kerajaan negeri atau PBT yang sedang merancang pelan bandar pintar, soalan yang patut ditanya sekarang bukan lagi “perlu atau tidak papan tanda digital?”, tetapi:

Di mana tiga lokasi paling sesuai di bandar saya untuk projek perintis papan tanda atau kios pintar yang benar-benar membantu rakyat dalam 6–12 bulan akan datang?

Jawapan jujur kepada soalan itu – disokong oleh perancangan data dan AI yang teliti – boleh jadi langkah kecil yang memacu lompatan besar dalam pengalaman digital rakyat Malaysia.