Pelajaran Dari Haverhill: Dana AI & Biotek Untuk Bandar Pintar

AI dalam Kerajaan & Sektor Awam••By 3L3C

Bandar kecil Haverhill guna dana AI dan biotek sebagai enjin bandar pintar. Apa yang PBT dan agensi Malaysia boleh tiru untuk percepat agenda MyDigital?

AI sektor awambandar pintarpembangunan ekonomi digitalbioteknologidasar teknologiMyDigital
Share:

Pelajaran Dari Haverhill: Dana AI & Biotek Untuk Bandar Pintar Malaysia

Pada tahun 2024, negeri Massachusetts meluluskan Mass Leads Act bernilai USD4 bilion, termasuk USD100 juta untuk penyelidikan kecerdasan buatan (AI) dan USD500 juta untuk sains hayat/bioteknologi. Salah satu bandar sederhana yang terus bertindak pantas ialah Haverhill. Datuk Bandarnya, Melinda Barrett, terus memanggil mesyuarat majlis bandar untuk merangka cara memaksimumkan akses kepada dana AI dan biotek itu.

Kenapa kisah sebuah bandar di Amerika patut menarik minat penjawat awam dan pembuat dasar di Malaysia? Sebabnya mudah: Haverhill sedang buat apa yang Malaysia gariskan dalam MyDigital dan Pelan Induk Ekonomi Digital – tetapi dari sudut pandang bandar. Mereka tidak tunggu jadi "Silicon Valley" baru mahu bertindak. Mereka mula dengan apa yang ada, rangka ekosistem, kemudian buru dana dan insentif.

Dalam siri AI dalam Kerajaan & Sektor Awam ini, Haverhill ialah contoh jelas bagaimana legislasi, dana strategik dan perancangan bandar boleh selari untuk memacu transformasi bandar pintar, keselamatan, dan perkhidmatan awam. Artikel ini menghuraikan apa yang Haverhill buat, dan bagaimana pendekatan yang sama boleh diguna pakai oleh kerajaan negeri, PBT dan agensi persekutuan di Malaysia.

Apa Yang Haverhill Buat Dengan Mass Leads Act?

Jawapannya: mereka melayan akta itu sebagai peluang ekonomi bandar, bukan sekadar berita negeri.

Beberapa poin utama daripada langkah Haverhill:

  • Negeri Massachusetts meluluskan Mass Leads Act (20/11/2024) bernilai USD4 bilion untuk:
    • Sains hayat/biotek: USD500 juta
    • Penyelidikan AI: USD100 juta
    • Pembuatan maju: USD99 juta
    • Program kredit cukai latihan industri di peringkat negeri
  • Datuk Bandar Barrett membentangkan kepada Majlis Bandar dan menegaskan:

“We have the opportunity. We’re ready for this.”

  • Ahli majlis bandar John Michitson mencadangkan topik ini dibawa ke Jawatankuasa Perancangan & Pembangunan untuk dibincang bersama wakil rakyat negeri.
  • Mereka menyambung hasil Persidangan Smart Manufacturing (Smart Summit) yang pernah diadakan di kolej komuniti tempatan – di mana pelan pembangunan ekonomi bandar sudah pun dirangka untuk:
    • Pembuatan pintar
    • Sains hayat
    • Teknologi iklim

Ringkasnya, Haverhill:

  1. Pantau legislasi negeri yang berkaitan teknologi dan industri strategik.
  2. Segerakan koordinasi dalaman (majlis bandar + jawatankuasa perancangan).
  3. Sandarkan strategi kepada rancangan sedia ada (hasil Smart Summit dan pelan ekonomi bandar).
  4. Rangka kedudukan bandar sebagai “smart manufacturing hub” yang selari dengan sasaran negeri.

Ini bukan gerakan PR; ini gerakan taktikal untuk memastikan bandar sederhana tidak tercicir daripada dana AI dan biotek.

Jambatan Dengan Malaysia: MyDigital, Rangka Tindakan Bandar Pintar & AI Kerajaan

Jika dilihat dari perspektif Malaysia, Mass Leads Act sangat selari dengan beberapa dokumen dasar utama kita:

  • Rangka Tindakan Ekonomi Digital Malaysia (MyDigital) – sasaran pertumbuhan ekonomi digital, penggunaan AI dalam sektor awam, dan pembangunan bakat.
  • Dasar Bandar Pintar Malaysia – fokus pada data, IoT, analitik dan AI untuk pengangkutan, utiliti, keselamatan dan kesejahteraan.
  • Pelan Tindakan Keselamatan Siber dan Data Nasional – menuntut penggunaan analitik lanjutan & AI bagi penguatkuasaan dan keselamatan.

Haverhill menunjukkan beberapa prinsip yang Malaysia boleh perkemas di peringkat PBT dan negeri:

  1. Lihat AI sebagai pemangkin ekonomi, bukan hanya automasi pejabat.

    • Massachusetts memasukkan AI dalam pakej yang sama dengan pembuatan maju dan sains hayat.
    • Di Malaysia, AI sering dilihat terasing; sedangkan ia sepatutnya menjadi "enjin otak" kepada sektor seperti kesihatan, pertanian, logistik dan keselamatan awam.

  2. Gunakan pelan ekonomi bandar sebagai asas untuk memburu dana.

    • Haverhill sudah ada pelan pembangunan berdasarkan Smart Summit sebelum akta negeri diluluskan.
    • PBT di Malaysia patut ada Pelan Tindakan Bandar Pintar yang jelas – lengkap dengan sektor tumpuan dan projek utama – supaya bersedia bila dana baharu diumumkan (persekutuan, negeri atau PPP).

  3. Selaraskan agensi kerajaan, industri dan pendidikan.

    • Smart Summit mereka himpunkan: pemimpin perniagaan, kerajaan tempatan dan institusi pendidikan.
    • Di Malaysia, ini selari dengan konsep triple helix (kerajaan–industri–akademia) di bawah MyDigital dan IR4.0.

Bagaimana Model Dana AI & Biotek Menyokong Matlamat Bandar Pintar

Model Massachusetts – dan cara Haverhill menyambutnya – mengajar satu perkara: dana teknologi mesti diikat dengan matlamat bandar pintar dan perkhidmatan awam, bukan sekadar R&D di makmal.

1. AI untuk automasi sektor awam & operasi bandar

Dana AI seperti dalam Mass Leads Act boleh diguna untuk:

  • Automasi proses perkhidmatan awam
    • Chatbot pelbagai bahasa untuk pertanyaan rakyat.
    • Sistem pemprosesan permohonan lesen atau permit menggunakan AI vision & OCR.
  • Analitik bandar pintar
    • Ramalan trafik dan pengurusan lampu isyarat pintar.
    • Pengesanan awal banjir kilat melalui gabungan sensor dan ramalan AI.
  • Kecekapan operasi dalaman
    • AI untuk analisis bajet dan perancangan senario.
    • Sistem cadangan bagi pembelian aset kerajaan berdasarkan data.

Di Malaysia, ini boleh diselaraskan dengan:

  • Projek Integrated Operations Centre di bandar-bandar besar.
  • Pelaksanaan kerajaan digital dan pusat panggilan bersepadu yang digerakkan AI.

2. Biotek & sains hayat menyokong keselamatan, kesihatan dan identiti digital

Ramai anggap biotek hanyalah tentang farmaseutikal komersial. Haverhill nampak lebih jauh:

  • Sains hayat dan biotek berkait dengan:
    • Kesihatan awam – pemantauan penyakit, analisis data makmal, kesediaan pandemik.
    • Makanan & pertanian – teknologi pertanian pintar, ketahanan makanan.
    • Teknologi forensik & keselamatan – analisis DNA, biometri lanjutan.

Bila dihubungkan dengan AI kerajaan dan identiti digital, pelaburan biotek boleh:

  • Menguatkan sistem kesihatan awam pintar – integrasi rekod kesihatan elektronik dengan model ramalan AI.
  • Menyokong keselamatan nasional & penguatkuasaan undang-undang – analitik forensik yang lebih pantas dengan AI.
  • Menyumbang kepada pemurnian sistem digital identity – contohnya verifikasi biometrik yang lebih tepat dan selamat.

Untuk Malaysia, kombinasi AI + biotek + data kesihatan sangat relevan dengan:

  • Perkhidmatan kesihatan kerajaan.
  • Sistem amaran awal wabak di peringkat daerah dan negeri.

Apa Yang Bandar & Agensi Malaysia Boleh Tiru Dari Haverhill

Kalau kita susun secara praktikal, pendekatan Haverhill sebenarnya boleh diterjemah kepada langkah 6 peringkat untuk PBT, kerajaan negeri dan agensi pusat di Malaysia.

1. Bentuk pasukan dalaman khusus AI & inovasi

Haverhill menggunakan Jawatankuasa Perancangan & Pembangunan sebagai pemacu. Di Malaysia, anda boleh:

  • Tubuhkan Unit Inovasi & AI di PBT/agensi.
  • Libatkan wakil:
    • Perancang bandar
    • Bahagian ICT
    • Bahagian ekonomi & pelaburan
    • Wakil EXCO negeri / ahli majlis / pegawai daerah

Tugas mereka:

  • Pantau dana, geran dan inisiatif digital di peringkat persekutuan/negeri.
  • Senarai projek AI & bandar pintar yang mempunyai kesan terus kepada rakyat.

2. Peta keutamaan bandar dan sektor sasaran

Haverhill fokus pada smart manufacturing hub kerana itu kekuatan rantau mereka.

Bandar di Malaysia tak perlu cuba jadi semua benda. Kenal pasti 2–3 fokus jelas, contohnya:

  • Bandar perindustrian: AI untuk pembuatan pintar & logistik.
  • Bandar pelancongan: analitik pelancongan, mobiliti pintar, pengalaman pelawat digital.
  • Bandar pertanian: pertanian tepat (precision agriculture), pengurusan air dan tanah dengan AI.

Kemudian padankan dengan matlamat dasar:

  • MyDigital
  • Rangka Tindakan Bandar Pintar
  • Pelan pembangunan negeri

3. Wujudkan platform dialog seperti Smart Summit Haverhill

Smart Summit di Haverhill bukan sekadar seminar; ia menjadi tempat:

  • Rakyat
  • Pemilik perniagaan
  • Kerajaan
  • Akademia

berbincang secara terbuka tentang masa depan ekonomi bandar dan teknologi.

Di Malaysia, PBT/agensi boleh menganjurkan:

  • “Hari AI & Bandar Pintar” dengan sesi meja bulat.
  • Bengkel bersama universiti tempatan dan syarikat teknologi.
  • Lab dasar mini di mana peserta kemukakan cadangan projek bandar pintar.

Hasilkan sekurang-kurangnya:

  • 1 pelan tindakan bandar pintar ringkas (5–10 muka surat).
  • 3–5 projek keutamaan yang sedia dicadangkan bila ada dana diumumkan.

4. Gandingkan projek AI dengan mekanisme insentif & bakat

Mass Leads Act menyediakan kredit cukai latihan industri untuk galakkan syarikat ambil pelatih dari kolej tempatan. Ini bijak kerana ia:

  • Mewujudkan saluran bakat tempatan dalam AI, pembuatan dan biotek.
  • Mengurangkan jurang antara silibus akademik dan keperluan industri.

Malaysia boleh mengaplikasikan logik yang sama:

  • Agensi kerajaan bekerjasama dengan universiti/politeknik untuk:
    • Skim latihan industri di projek AI kerajaan.
    • Pelan naik taraf kemahiran (reskilling) penjawat awam.
  • Sertakan komponen bakat & latihan sebagai syarat geran bandarpintar – bukan hanya pembelian sistem.

5. Fikir cara “memaksimumkan” setiap dasar, bukan sekadar patuh

Perbezaan ketara di Haverhill ialah sikap: mereka tidak sekadar "ambil maklum" tentang Mass Leads Act. Mereka bertanya, "Bagaimana kita memaksimumkan peluang ini untuk bandar?"

Untuk agensi di Malaysia, soalan praktikal yang patut ditanya setiap kali ada dasar baharu:

  • Apakah 3 projek AI atau bandar pintar yang boleh diselarikan dengan dasar ini dalam tempoh 12–24 bulan?
  • Siapa rakan industri dan akademia yang boleh kita libatkan segera?
  • Bagaimana kita buktikan impak cepat (quick wins) supaya mudah mendapat kelulusan bajet seterusnya?

6. Ukur kesan ekonomi & perkhidmatan awam, bukan sekadar output teknikal

Mass Leads Act jelas tentang matlamat: cipta pekerjaan, kembang perniagaan, dan memperkukuh pembangunan tenaga kerja.

Bila Malaysia melabur dalam AI sektor awam dan bandar pintar, indikator kejayaan tidak patut berhenti pada:

  • Berapa banyak sistem AI dibeli.
  • Berapa banyak sensor dipasang.

Sebaliknya ukur:

  • Berapa banyak masa rakyat dijimatkan (contoh: masa menunggu di kaunter turun 40%).
  • Berapa banyak kos operasi dikurangkan (contoh: bil elektrik lampu jalan turun 30% dengan IoT + analitik AI).
  • Berapa banyak peluang pekerjaan bernilai tinggi wujud di bandar.

Di Mana AI Menyentuh Keselamatan, Identiti & Perkhidmatan Awam

Satu lagi aspek penting kempen AI dalam Kerajaan & Sektor Awam ialah kaitan antara AI, keselamatan nasional, identiti digital dan perkhidmatan awam.

Pelaburan seperti Mass Leads Act – dan apa yang Malaysia sedang lakukan di bawah MyDigital – boleh diarahkan kepada beberapa bidang keutamaan:

  • Keselamatan & pengawasan pintar
    • Analitik video untuk pantau jenayah dan kemalangan.
    • Model AI untuk ramalan kawasan panas (crime hotspot) dan banjir.
  • Identiti digital & kepercayaan awam
    • Pengesahan identiti lancar tetapi selamat untuk akses perkhidmatan kerajaan.
    • AI untuk mengesan cubaan penipuan identiti.
  • Automasi perkhidmatan awam rentas agensi
    • Rangkaian sistem yang membolehkan rakyat tak perlu mengisi maklumat berulang kali di pelbagai portal.
    • Pembantu maya kerajaan (gov virtual assistant) yang memahami konteks permohonan.

Ini bukan visi jauh. Banyak komponen sudah wujud melalui:

  • Sistem MyKad dan inisiatif identiti digital.
  • Pusat data kerajaan dan rangkaian perkhidmatan atas talian.

Soalnya sekarang: adakah agensi cukup agresif memanfaatkan dasar, geran dan inisiatif sedia ada sebagaimana Haverhill memanfaatkan Mass Leads Act?

Menutup Tahun 2025: Masa Untuk Bandar Kita Bertindak

Haverhill bukan bandar mega. Tapi mereka bertindak seperti ekosistem matang: jelas tentang kekuatan, pantas membaca dasar, dan berani menyusun strategi AI & biotek pada skala bandar.

Bagi Malaysia, terutama menjelang 2026, ada beberapa tindakan praktikal yang boleh diambil oleh mana-mana PBT, kementerian atau agensi:

  • Rangka senarai projek AI & bandar pintar yang benar‑benar menyelesaikan masalah rakyat – bukan hanya "nice to have".
  • Bentuk pasukan teras seperti Jawatankuasa Perancangan & Pembangunan Haverhill untuk mengurus projek ini.
  • Gunakan peluang di bawah Pelan Ekonomi Digital, dasar bandar pintar, dan kerjasama PPP untuk mencari dana dan rakan teknologi.

Jika bandar sederhana di Amerika boleh menjadikan dana AI & biotek sebagai tuil pembangunan, tiada alasan bandar di Malaysia tidak boleh melakukan perkara yang sama – malah dengan konteks dasar dan infrastruktur digital yang semakin matang.

Soalan yang patut kita tanya sekarang bukan "adakah kita perlu AI dalam sektor awam?", tetapi "sejauh mana bandar dan agensi kita sanggup memimpin penggunaan AI untuk ekonomi, keselamatan dan perkhidmatan awam yang lebih baik?"