Bekas pegawai White House menubuhkan Government Renewal untuk mengukuhkan keberkesanan kerajaan. Apa pelajaran praktikal untuk AI sektor awam Malaysia?
AI & NGO Baharu: Resipi Kerajaan Lebih Cekap
Pada 2025, kerajaan Amerika Syarikat menubuhkan jabatan khusus untuk kecekapan kerajaan dan melaksanakan pemotongan besar-besaran kakitangan. Dalam masa yang sama, sekumpulan bekas pegawai kanan White House pula menubuhkan sebuah organisasi bukan untung, Government Renewal, untuk mengukuhkan keberkesanan kerajaan – bukan sekadar memotong kos.
Ini nampak macam dua pendekatan yang sangat berbeza terhadap persoalan yang sama: bagaimana nak jadikan kerajaan lebih cekap, lebih dipercayai dan lebih pantas memberi perkhidmatan kepada rakyat. Untuk Malaysia yang sedang melaksanakan Blueprint Ekonomi Digital Malaysia (MyDIGITAL) dan giat melabur dalam AI sektor awam, kisah ini sangat dekat dengan apa yang kita sedang cuba capai.
Artikel ini kupas apa yang sedang berlaku di Amerika melalui Government Renewal, dan apa pelajaran praktikal untuk kerajaan Malaysia, agensi sektor awam dan vendor teknologi AI yang mahu mempercepat transformasi digital tanpa mengorbankan kepercayaan rakyat.
Apa Sebenarnya Government Renewal Cuba Capai?
Inti usaha Government Renewal ialah satu perkara: kerajaan yang lebih berkesan dan lebih dipercayai, bukan sekadar lebih murah.
CEO mereka, Cristin Dorgelo (bekas penasihat kanan di Office of Management and Budget, OMB), menegaskan fokus mereka adalah pada:
- Kecekapan – proses lebih pantas, kurang pembaziran
- Keberkesanan – dasar dan program betul-betul memberi kesan kepada rakyat
- Kepercayaan rakyat – pengalaman berurusan dengan kerajaan rasa mudah, adil dan telus
“Kami melihat bukan sahaja kecekapan, tetapi juga keberkesanan dan sama ada cara kerajaan berfungsi betul-betul membina kepercayaan dengan rakyat,” – Cristin Dorgelo
Mereka mahu tengok dua lapis serentak:
- Sistem rentas kerajaan – contohnya pembayaran, identiti digital, perkongsian data, keselamatan siber
- Agensi berimpak tinggi kepada hidup rakyat – seperti jaminan sosial (Social Security), kebajikan, kesihatan dan perkhidmatan sosial lain
Dalam konteks Malaysia, analoginya ialah melihat serentak:
- Infrastruktur asas seperti MyDigital ID, pangkalan data nasional, pusat data & cloud, dan
- Agensi front-line seperti JPN, JPJ, LHDN, MOH, JKM, PBT yang rakyat guna setiap hari
Ini sejalan dengan semangat MyDIGITAL yang mahu perkhidmatan kerajaan beralih kepada “digital-by-default”, tetapi dengan pengalaman pengguna yang baik, bukan sekadar pindah borang kertas ke portal web.
Dari NGO ke AI: Mengapa Teknologi Mesti Masuk Dalam Perbualan Kecekapan Kerajaan
Kalau lihat kepada penasihat Government Renewal seperti Nicole Wong (bekas Timbalan Ketua Pegawai Teknologi AS), mesej mereka jelas: kerajaan tak perlu beroperasi macam syarikat swasta, tetapi kualiti perkhidmatan mesti setaraf – atau lebih baik.
“Amazon hantar barang runcit ke rumah dalam masa setengah jam. Kerajaan perlu menghantar perkhidmatan dengan kelajuan dan kemudahan yang orang sudah biasa dalam hidup mereka.” – Nicole Wong
Di Malaysia, rakyat sudah biasa:
- Beli barang di e-dagang dalam beberapa minit
- Transfer duit dengan DuitNow dan QR dalam beberapa saat
- Hubungi pelanggan bank 24/7 melalui chat bot
Tetapi bila berurusan dengan kerajaan, pengalaman masih:
- Perlu hadir secara fizikal
- Borang berlapis-lapis
- Proses yang tidak telus dan mengambil masa berminggu
Di sinilah AI sektor awam sepatutnya masuk:
1. Automasi tugas rutin, beri ruang untuk kerja bernilai tinggi
AI boleh membantu kerajaan:
- Mengautomasi semakan dokumen asas (IC, lesen, slip gaji) untuk permohonan bantuan
- Menyaring aduan dan permohonan dalam talian untuk diagih kepada jabatan yang betul
- Menjana draf jawapan atau laporan, yang kemudian disemak pegawai
Hasilnya:
- Rakyat dapat respon lebih cepat
- Pegawai boleh fokus pada kes kompleks, bukan kerja salin-tampal
2. Ramalan & sasaran dasar yang lebih tepat
Dengan analitik data dan pembelajaran mesin (machine learning), agensi boleh:
- Meramal kawasan berisiko banjir, jenayah atau penyakit berjangkit
- Mengenal pasti kumpulan isi rumah yang paling perlukan bantuan, bukan sekadar ikut kategori umum
- Mengoptimumkan jadual kutipan sampah, penyelenggaraan jalan, atau jadual klinik bergerak
Ini membawa kita kembali kepada matlamat Government Renewal: keberkesanan dan kepercayaan. Bila rakyat nampak dasar dan program dirasai tepat pada masanya dan sasarannya, kepercayaan meningkat.
3. Pengalaman pengguna yang konsisten merentas agensi
AI juga boleh membantu membina pengalaman digital yang konsisten:
- Chatbot pelbagai bahasa yang boleh menjawab soalan untuk pelbagai agensi
- Sistem status permohonan bersepadu (rakyat tak perlu tertanya-tanya “dah proses ke belum?”)
- Penterjemah automatik untuk dokumen rasmi ke bahasa-bahasa utama di Malaysia
Kerajaan tak perlu nampak seperti 20 organisasi berbeza; kepada rakyat, ia patut rasa seperti satu platform perkhidmatan.
Bukan Soal Politik Semata-mata: Kepimpinan, Kapasiti & Budaya Data
Satu perkara menarik tentang Government Renewal ialah mereka tegas mahu kekal non-partisan. Walaupun ramai pengasasnya datang dari pentadbiran Demokrat (Obama dan Biden), mereka tak mahu dilihat sebagai reaksi politik terhadap langkah-langkah Trump seperti pemotongan kakitangan besar-besaran atau Jabatan Kecekapan Kerajaan yang diketuai Elon Musk.
Mesej tersiratnya: pembaharuan kerajaan dan penggunaan AI sektor awam tak boleh ikut pusingan politik. Ia perlu diletakkan pada landasan:
- Kepimpinan rentas parti – di Malaysia, ini bermakna Pelan AI sektor awam dan inisiatif MyDIGITAL perlu terus bergerak walau siapa pun kerajaan.
- Pelaburan jangka panjang dalam kapasiti kerajaan – bukan sekadar “beli sistem AI”. Kita perlukan:
- Data engineer dan data scientist dalam perkhidmatan awam
- Pegawai polisi yang faham asas AI dan etika datanya
- Pegawai perolehan (procurement) yang boleh menilai projek AI dengan kritikal
- Budaya buat keputusan berasaskan data – bukan berdasarkan rasa atau tekanan politik semata-mata.
Government Renewal merancang untuk fokus kepada tiga perkara utama: personel, perolehan dan operasi. Ini juga tiga titik lemah tipikal dalam projek AI sektor awam:
- Sistem AI gagal sebab data tak cukup atau bersepah
- Tender teknologi berat sebelah atau tak jelas keperluan
- Pegawai tak yakin dengan sistem, lalu kembali ke cara manual
Kalau Malaysia serius dengan AI dalam kerajaan dan sektor awam, kita tak boleh abaikan tiga komponen ini. Teknologi bagus tak akan menyelamatkan struktur dan budaya yang lemah.
Apa Yang Malaysia Boleh Cedok Dari Pendekatan Ini
Sebahagian besar kerja Government Renewal ialah menjadi “penghubung” antara pelbagai kumpulan yang sibuk bercakap tentang pembaharuan kerajaan – pusat kajian, think tank, akademik, NGO, dan bekas pegawai kerajaan.
Mereka bekerja rapat dengan:
- NYU Tax Law Center
- Federation of American Scientists
- Dan tokoh seperti Vanita Gupta, Yohannes Abraham, Jason Miller
Pendek kata, mereka cuba pastikan usaha pembaharuan tak bergerak secara silo. Malaysia sebenarnya perlukan ekosistem yang sama untuk AI sektor awam:
1. Platform neutral untuk reka bentuk semula perkhidmatan awam
Bayangkan ada satu badan bukan untung tempatan yang:
- Mengumpulkan bekas KSU, CTO kerajaan, pemimpin GLC, akademik, dan startup AI
- Menguji idea perkhidmatan digital baru sebelum dibawa ke agensi
- Menyediakan kertas cadangan polisi dan playbook AI untuk kementerian dan PBT
Ini akan mengurangkan risiko setiap agensi "mencuba sendiri" secara berasingan dan mengulangi kesilapan yang sama.
2. Kolaborasi Selatan-Selatan & pembelajaran global
APA yang berlaku di Amerika (Government Renewal, DOGE, pemotongan kakitangan) sepatutnya jadi bahan belajar, bukan sesuatu yang kita ulang tanpa konteks.
Contoh soalan yang patut kita tanya:
- Apa kesan sebenar pemotongan kakitangan besar-besaran kepada kualiti perkhidmatan?
- Adakah agensi yang melaksanakan automasi AI menjadi lebih dipercayai, atau sebaliknya?
- Bagaimana mereka mengurus isu bias, ketidaksaksamaan dan privasi data?
Jawapan kepada soalan-soalan ini boleh mempengaruhi bagaimana Malaysia melaksanakan AI dalam penjagaan kesihatan awam, pendidikan, bantuan kebajikan, penguatkuasaan undang-undang dan smart city.
3. Menjadikan MyDIGITAL lebih "hidup" melalui NGO & industri
Blueprint seperti MyDIGITAL selalunya sangat kuat di atas kertas, tetapi lemah di peringkat pelaksanaan jika:
- Agensi bergerak sendiri-sendiri
- Industri hanya dilihat sebagai vendor, bukan rakan strategik
- NGO dan akademik tak diberi ruang sebagai rakan kritikal
Model seperti Government Renewal menunjukkan peranan NGO yang:
- Mengisi jurang kapasiti kerajaan
- Menjadi rakan semak dan imbang teknikal
- Menyediakan talent pool luar kerajaan yang faham dasar awam
Dari Blueprint ke Realiti: Langkah Praktikal Untuk Pemimpin Sektor Awam
Kalau anda seorang KSU, pengarah bahagian ICT, CIO agensi, atau syarikat teknologi yang menyokong kerajaan, apa langkah praktikal yang boleh diambil dengan inspirasi daripada kisah Government Renewal ini?
Berikut beberapa langkah yang saya rasa paling realistik untuk 12–24 bulan akan datang:
1. Pilih 1–2 perkhidmatan berimpak tinggi untuk “AI-first redesign”
Jangan cuba ubah segalanya sekaligus. Pilih perkhidmatan yang:
- Tinggi volume (ramai pengguna)
- Tinggi impak (kritikal untuk hidup/pendapatan rakyat)
- Banyak tugas rutin yang boleh diautomasi
Contoh:
- Permohonan bantuan tunai
- Permohonan lesen perniagaan mikro
- Pengurusan aduan awam PBT
Reka semula pengalaman pengguna dengan mengandaikan AI sentiasa hadir di belakang tabir – bukan sebagai tambahan kemudian.
2. Bentuk pasukan rentas fungsi, bukan hanya pasukan IT
Pastikan pasukan projek AI sektor awam anda ada:
- Pegawai polisi/dasar
- Pegawai barisan hadapan (kaunter, call centre)
- Pegawai IT / data
- Wakil undang-undang & audit
Inilah cara Government Renewal memikirkan pembaharuan: bukan sekadar pasang teknologi, tetapi mengubah cara kerja, proses dan akauntabiliti.
3. Ukur apa yang rakyat rasa, bukan hanya apa yang sistem buat
Untuk bina kepercayaan, metrik kejayaan tak boleh hanya:
- "Masa proses turun 30%"
Ia mesti juga meliputi:
- Kepuasan pengguna (NPS, CSAT)
- Kejelasan maklumat (faham syarat dan status permohonan)
- Persepsi adil atau tidak (contohnya, AI tak mengabaikan kumpulan tertentu)
Di sinilah AI analitik sentimen boleh membantu menilai komen media sosial, aduan awam dan maklum balas pengguna.
4. Rangka garis panduan etika AI sektor awam yang praktikal
Ramai bercakap tentang etika AI, tapi garis panduan sering terlalu umum. Untuk berguna, ia perlu menjawab soalan seperti:
- Bila tak boleh guna AI untuk membuat keputusan (contoh: hukuman jenayah)?
- Bila AI hanya boleh beri cadangan, bukan keputusan muktamad?
- Apa hak rayuan pengguna jika mereka rasa AI membuat keputusan yang salah?
Government Renewal bercakap tentang membina kepercayaan. Tanpa garis panduan etika yang jelas, kepercayaan itu sukar diwujudkan, walaupun sistem sangat efisien.
Menuju 2026: Tetingkap Masa Untuk Kerajaan Malaysia
Government Renewal menjangka usaha mereka akan masuk fasa "full swing" pada 2026. Menariknya, banyak sasaran MyDIGITAL dan inisiatif AI sektor awam Malaysia juga bergerak ke fasa kritikal sekitar tempoh yang sama.
Ini masa yang sesuai untuk Malaysia:
- Memperkemas semula strategi AI sektor awam berdasarkan apa yang kita lihat di luar negara
- Mengukuhkan ekosistem – libatkan NGO, universiti dan industri sebagai rakan sebenar, bukan pelaksana pinggiran
- Mengalihkan fokus daripada "berapa banyak sistem kita beli" kepada "berapa banyak kepercayaan yang kita bina"
Kerajaan yang berkesan dalam era AI bukan hanya yang paling banyak automasi. Kerajaan yang benar-benar dihormati ialah yang:
- Menggunakan AI untuk memudahkan hidup rakyat, bukan menyusahkan
- Mengiktiraf had teknologi dan memelihara maruah serta hak individu
- Konsisten dari segi hala tuju walaupun berlaku perubahan politik
Kalau anda terlibat dalam projek digital kerajaan – sama ada dari dalam agensi atau sebagai rakan teknologi – mungkin ini masa yang baik untuk bertanya:
Adakah projek AI yang saya bangunkan hari ini benar-benar meningkatkan keberkesanan dan kepercayaan, atau sekadar menambah satu lagi sistem dalam senarai?
Jawapan jujur kepada soalan itu mungkin akan menentukan sama ada kita benar-benar menuju ke arah kerajaan pintar yang matang, atau hanya mencantikkan dashboard tanpa mengubah realiti di kaunter dan di lapangan.