Bagaimana AI Ubah Pembayaran QR di Kedai Kecil

AI, QR & Peniaga Kecil: Apa Sebenarnya Sedang Berubah?

Ramai peniaga kecil di Malaysia sekarang ambil lebih 70% bayaran harian melalui DuitNow QR, tapi masih risau satu benda: "Dah masuk ke belum duit ni?" Tambah pula waktu hujung tahun dan musim jualan hujung minggu, telefon penuh notifikasi, bunyi sama antara WhatsApp, Shopee, bank, semua bercampur.

Inilah jurang kecil yang sebenarnya besar kesannya kepada keyakinan terhadap pembayaran digital. Dan di sinilah Bank Islam buat satu langkah menarik melalui aplikasi BIMB Biz dengan ciri baharu Payment to Voice – notifikasi suara masa nyata untuk pembayaran QR, tanpa perlu soundbox fizikal.

Artikel ini kupas bagaimana ciri ringkas ini sebenarnya menggambarkan hala tuju AI dalam sektor kewangan Malaysia: kurang kertas, kurang ralat, lebih automasi, dan lebih data yang boleh digunakan untuk pembiayaan masa hadapan.

---

Apa Sebenarnya Payment to Voice Bank Islam?

Payment to Voice ialah ciri dalam aplikasi perniagaan BIMB Biz yang memberikan makluman suara masa nyata setiap kali transaksi DuitNow QR berjaya.

Inti fungsi ciri ini:

• Setiap pembayaran DuitNow QR yang berjaya akan diikuti pengumuman suara pada peranti yang didaftarkan
• Tiada keperluan beli soundbox khas; hanya guna telefon atau tablet sedia ada
• Sehingga 5 kaunter/cashier boleh terima makluman serentak
• Pemilik perniagaan juga menerima notifikasi bila bayaran selesai
• Berfungsi di Android, iOS dan peranti Huawei (iOS 13 / Android 10 ke atas)

Dari sudut operasi kedai, ini bermakna:

Tak perlu lagi pandang skrin setiap masa atau tunggu SMS bank. Bila pelanggan bayar, sistem "bersuara" terus. Jelas, ringkas, dan sukar terlepas pandang.

Bank Islam sasarkan ciri ini khususnya kepada:

• Peniaga gerai makan
• Penjaja pasar malam & bazar
• Pemilik kedai kecil dan kafe
• Ejen kutipan zakat dan derma

Golongan inilah yang paling kerap berdepan transaksi kecil tetapi banyak, dengan risiko tinggi terlepas notifikasi.

---

Di Mana Unsur AI Dalam Ciri Ringkas Ini?

Ramai fikir AI dalam perbankan mesti nampak "futuristik" – robot, chatbot canggih, atau sistem ramalan pasaran. Hakikatnya, AI yang baik selalunya "senyap" di belakang tabir, seperti yang mula kita lihat dalam ekosistem pembayaran Bank Islam.

Dalam konteks Payment to Voice dan BIMB Biz, AI boleh (dan patut) muncul di beberapa lapisan utama:

1. Automasi Pintar Notifikasi

Dari luar nampak macam notifikasi biasa, tapi di belakang boleh digabungkan dengan:

• Pengesanan anomali: AI boleh kenal pasti pola transaksi luar biasa (jumlah besar secara tiba-tiba, cubaan berulang, lokasi pelik) dan beri amaran khusus
• Keutamaan notifikasi: Makluman untuk transaksi bernilai tinggi atau luar normal boleh diberikan suara berbeza atau disorot

Ini mengurangkan risiko penipuan kecil-kecilan yang sering berlaku pada peniaga mikro yang tak sempat semak transaksi satu persatu.

2. Data Transaksi Jadi Asas Kredit Pintar

Satu impak besar BIMB Biz yang ramai tak sedar: semua transaksi yang direkod boleh dijadikan sejarah kredit alternatif.

Bagi peniaga:

• Rekod transaksi yang konsisten dan telus
• Aliran tunai harian, mingguan, bulanan boleh dianalisis

Bagi bank:

• Data ini boleh dimasukkan ke dalam model AI credit scoring untuk nilai kelayakan pembiayaan
• Usahawan mikro yang dulu tiada slip gaji atau akaun beraudit kini ada "jejak kewangan" untuk mohon pembiayaan

Di sinilah AI dalam sektor kewangan benar-benar membantu inklusi kewangan – bukan sekadar aplikasi yang nampak moden.

3. Pengalaman Pengguna Yang Disesuaikan

Bila data interaksi dan transaksi terkumpul, bank boleh guna model AI untuk:

• Kenal pasti waktu puncak jualan dan cadang produk pembiayaan modal kerja
• Tawar insurans mikro yang relevan (contoh: perlindungan peralatan perniagaan) berdasarkan jenis transaksi
• Mengesyorkan had kredit, akaun perniagaan atau produk Islamik lain yang sesuai dengan profil risiko

Semua ini boleh berlaku secara automatik dan berskala besar, tanpa perlu pegawai bank memantau satu-satu.

---

Kenapa Ciri Suara Penting Untuk Peniaga Mikro & PKS?

Dari luar, Payment to Voice nampak macam ciri tambahan. Tapi untuk peniaga kecil, ini bezakan antara percaya dan curiga terhadap pembayaran digital.

1. Kurang Missed Payment, Kurang Pertikaian

Di warung atau gerai, situasi ini biasa berlaku:

• Pelanggan tunjuk skrin, "Dah bayar bang."
• Line internet perlahan, notifikasi lambat masuk
• Peniaga serba salah – nak lepaskan pelanggan atau tunggu?

Dengan notifikasi suara masa nyata yang disambungkan terus ke sistem bank:

• Peniaga hanya lepaskan barang bila suara notifikasi berbunyi
• Kalau tiada bunyi, transaksi belum berjaya — jelas, objektif

Ini lindungi kedua-dua pihak dan mengurangkan pertikaian "saya dah bayar".

2. Jimat Kos, Tak Perlu Soundbox Berasingan

Sebahagian penyedia pembayaran mewajibkan soundbox fizikal berbayar:

• Sewa bulanan
• Deposit peranti
• Penyelenggaraan dan risiko rosak/hilang

Pendekatan Bank Islam:

• Guna peranti yang peniaga dah pun miliki (telefon, tablet)
• Notifikasi suara percuma dalam aplikasi

Untuk peniaga mikro, beza RM30–RM50 sebulan sudah cukup besar, terutama masa ekonomi ketat dan kos bahan mentah meningkat.

3. Sesuai Dengan Cara Orang Malaysia Berniaga

Konteks Malaysia penting:

• Ramai peniaga berniaga di kawasan bising – pasar malam, bazar Ramadan, tapak karnival
• Mereka tak sempat pegang telefon sepanjang masa
• Ramai guna satu telefon untuk keluarga + perniagaan – notifikasi bersimpang-siur

Ciri suara yang jelas dan khusus untuk pembayaran membantu:

• Elak kekeliruan antara notifikasi peribadi dan notifikasi perniagaan
• Benarkan pekerja yang bukan pemilik akaun tetap mengesahkan pembayaran dengan yakin

---

Dari 15,000 Pengguna ke Ekosistem AI Perbankan Islam

Setakat Oktober 2025, BIMB Biz telah mencatat:

• ±15,000 pengguna aktif
• RM1.2 bilion nilai transaksi

Bank Islam menyasar pertumbuhan 50% pengguna dalam setahun, terutama dalam segmen peniaga mikro. Dalam skala industri, angka ini menjadi asas penting untuk AI dalam perbankan Islam:

1. Lebih banyak data halal dan patuh syariah untuk melatih model AI
2. Corak perbelanjaan dan penerimaan tunai yang lebih jelas untuk peniaga kecil
3. Peluang bina produk pembiayaan PKS Islamik yang lebih tersasar, bukan generik

Seiring bank-bank besar Malaysia lain yang melabur dalam AI untuk pengesanan penipuan, pematuhan, dan automasi operasi, langkah-langkah "kecil" sebegini sebenarnya menyumbang ke arah:

• Bank yang AI-first tetapi kekal mesra manusia
• Pengalaman pelanggan yang tidak menakutkan, lebih natural
• Inovasi yang selari dengan nilai dan keperluan sebenar komuniti Muslim dan usahawan kecil

---

Apa Yang Boleh Dibuat Oleh Bank & Institusi Kewangan Lain?

Bagi pembaca dari bank lain, fintech, atau syarikat insurans, Payment to Voice ini sebenarnya contoh jelas bagaimana AI patut diadopsi dalam kewangan – bermula dari masalah sebenar di lapangan.

1. Mulakan Dengan Satu "Pain Point" Yang Tajam

Dalam kes ini:

• Pain point: peniaga tak yakin bila bayaran QR benar-benar berjaya
• Solusi: notifikasi suara masa nyata, tanpa kos tambahan

Sebelum bina AI model kompleks, tanya 3 soalan mudah:

1. Masalah utama pelanggan yang paling kerap berulang apa?
2. Bolehkan automasi/AI mengurangkan kesakitan itu secara jelas?
3. Bolehkah solusi berfungsi tanpa tambah kos dan beban kepada pelanggan?

2. Guna AI untuk Perkukuh, Bukan Gantikan, Sentuhan Manusia

AI dalam perbankan dan insurans bukan bermaksud buang pegawai dan agen. Peranan ideal AI ialah:

• Urus kerja rutin & pengesanan pola
• Sediakan cadangan data-driven
• Biar manusia fokus kepada nasihat, empati, dan kepercayaan

Contoh:

• Chatbot AI bantu peniaga semak status transaksi, tapi pegawai perniagaan masih penting untuk bincang pelan pembiayaan
• AI cadangkan limit pembiayaan berdasarkan data BIMB Biz, tapi keputusan akhirnya diberi sentuhan manusia yang memahami konteks lokal pelanggan

3. Jadikan Data Transaksi Sebagai Aset Strategik

Setiap transaksi QR, bayaran zakat, premium takaful, atau ansuran pembiayaan ialah sumber data hidup. Dengan kebenaran pelanggan dan kawalan privasi yang ketat, bank boleh:

• Bangunkan AI fraud detection yang semakin tepat
• Bina profil risiko mikro untuk peniaga yang sebelum ini "invisible" dari sistem kewangan formal
• Tawarkan produk berasaskan tingkah laku sebenar, bukan anggaran kasar

Inilah arah penting AI dalam sektor kewangan Malaysia: dari hanya automasi dalaman, kepada model yang menyokong inklusi kewangan dan pertumbuhan PKS.

---

Apa Langkah Seterusnya Untuk Peniaga & Penggiat Industri?

Payment to Voice dalam BIMB Biz tunjuk satu perkara penting: inovasi AI dalam kewangan tak semestinya rumit di permukaan, tapi impaknya boleh sangat praktikal.

Untuk peniaga mikro dan PKS yang gunakan Bank Islam:

• Pastikan aplikasi BIMB Biz dikemas kini pada peranti utama kedai
• Daftarkan sehingga 5 peranti kaunter supaya semua staf boleh dengar makluman
• Biasakan proses operasi: barang hanya diserahkan selepas notifikasi suara pembayaran diterima
• Gunakan laporan transaksi dalam aplikasi sebagai asas rekod akaun dan sokongan permohonan pembiayaan

Untuk bank, fintech dan syarikat insurans lain yang sedang merangka strategi AI:

• Lihat contoh ini sebagai "blueprint" projek AI yang dekat dengan masalah harian pelanggan
• Rangka pelan bagaimana data pembayaran dan tingkah laku pelanggan boleh digabungkan dengan model AI untuk:
  • penilaian kredit lebih adil,
  • pengesanan penipuan lebih awal,
  • dan pengalaman pelanggan yang lebih natural

Arah industri jelas: AI akan menjadi enjin utama di belakang setiap pengalaman kewangan, tetapi yang menang ialah pihak yang gunakan AI untuk memudahkan hidup pelanggan, bukan menambahkan lapisan kerumitan.

Dalam konteks Malaysia, di mana peniaga pasar malam dan penjaja tepi jalan sama pentingnya dengan syarikat tersenarai di Bursa, pendekatan seperti Payment to Voice menunjukkan cara paling sihat untuk menggabungkan AI, pembayaran digital, dan nilai tempatan – praktikal, mesra, dan inklusif.