AI, Aset Digital & CBDC: Masa Depan Kewangan 2026

AI, aset digital dan CBDC: realiti baru kewangan menjelang 2026

Menjelang 2026, banyak bank global melaporkan lebih 60% projek transformasi digital mereka sudah melibatkan AI, blockchain atau tokenisasi. Di Malaysia, bajet untuk inisiatif AI di institusi kewangan besar terus meningkat setiap tahun, khususnya dalam pematuhan, pembayaran rentas sempadan dan pengurusan risiko.

Ini bukan sekadar trend teknologi. Ini sedang membentuk semula “fabric” kewangan global: daripada wang digital bank pusat (CBDC), aset digital yang ditokenkan, hinggalah infrastruktur pembayaran pintar yang beroperasi 24/7. Dan di tengah-tengah semua ini, AI menjadi enjin utama yang menentukan sama ada transformasi ini akan benar-benar selamat, patuh dan berdaya tahan.

Artikel ini merujuk kepada tema webinar antarabangsa “PREDICT 2026: New financial fabric – Digital assets, smart infrastructure, global resilience”, tetapi mengolahnya dari perspektif praktikal untuk bank, insurans dan fintech di Malaysia. Fokusnya mudah:

• bagaimana AI menyokong aset digital dan tokenisasi,
• apa implikasi kepada pematuhan dan risiko,
• dan mengapa pemimpin kewangan Malaysia perlu ambil peluang ini sekarang, bukan tunggu 2026.

---

1. Tokenisasi, CBDC dan peranan sebenar AI

Tokenisasi dan CBDC hanya masuk akal jika operasi, risiko dan pematuhan boleh diurus pada skala besar – di sinilah AI masuk.

Apa yang sedang berubah dalam infrastruktur kewangan

Webinar PREDICT 2026 menekankan beberapa perubahan utama di peringkat global:

• Wang ditokenkan (tokenised money) dan CBDC semakin diuji oleh bank pusat.
• Infrastruktur pembayaran seperti rangkaian rentas sempadan mula menggabungkan lejar berasaskan blockchain.
• Bank tradisional (TradFi) dan platform kewangan terdesentral (DeFi) mula berkonvergensi – bukan lagi teori, tetapi mula beroperasi.

Untuk Malaysia, gambaran ini sangat relevan dengan:

• usaha Bank Negara Malaysia dan industri dalam pembayaran masa nyata, rentas sempadan,
• minat terhadap aset digital yang lebih terkawal,
• penekanan pada AI untuk pengesanan penipuan, pematuhan AML/CFT dan pengurusan risiko.

Tanpa AI, skala dan kelajuan transaksi dalam persekitaran tokenisasi dan CBDC akan terlalu kompleks untuk manusia pantau secara manual.

Di mana AI memberi nilai dalam tokenisasi

Beberapa fungsi AI yang sudah mula digunakan oleh bank dan fintech antarabangsa – dan wajar ditiru di Malaysia:

1. Pemantauan transaksi masa nyata
   Model AI menganalisis ribuan isyarat (lokasi, corak sejarah, hubungan entiti) untuk:

   • mengesan aktiviti mencurigakan dalam aset digital,
   • mengurangkan false positive berbanding peraturan manual tradisional,
   • menyokong keperluan laporan kepada pengawal selia dengan lebih terperinci.

2. Penilaian risiko aset digital
   AI boleh menggabungkan data on-chain (daripada blockchain) dan off-chain (data pasaran, berita, media sosial) untuk:

   • menilai risiko harga token,
   • menjejak alamat berisiko tinggi,
   • menyokong keputusan kredit atau cagaran berasaskan token.

3. Pengurusan kecairan dalam dunia 24/7
   Aset digital dan DeFi beroperasi sepanjang masa. AI membantu:

   • meramalkan keperluan kecairan merentas zon masa,
   • mengoptimumkan aliran dana antara akaun, platform dan rakan niaga,
   • mengurangkan kos pembiayaan harian.

Bagi bank di Malaysia, persoalan sebenar bukan lagi “patutkah kita masuk ke aset digital?”, tetapi “bagaimana kita gunakan AI untuk masuk dengan cara yang selamat dan patuh?”

---

2. Menjaga kepercayaan & pematuhan dalam landskap peraturan yang berpecah

AI adalah satu-satunya cara praktikal untuk mengekalkan tahap pematuhan tinggi apabila peraturan berbeza-beza mengikut negara tetapi transaksi sudah benar-benar global.

Webinar PREDICT 2026 menimbulkan persoalan yang sangat dekat dengan realiti Malaysia:

• Bagaimana institusi kewangan seimbangkan inovasi dalam aset ditokenkan dengan keperluan kepercayaan, kestabilan dan pematuhan?
• Bagaimana menghadapi persekitaran peraturan yang berbeza-beza, dari EU ke AS, ke Asia?

Pematuhan berasaskan AI: dari manual ke “continuous compliance”

Model operasi lama:

• pasukan pematuhan menyemak sampel transaksi, membuat laporan berkala, dan berharap tiada perkara besar terlepas.

Model baru dengan AI:

• pengesanan AML/CFT masa nyata, bukan hanya selepas audit,
• penggunaan Natural Language Processing (NLP) untuk membaca dokumen peraturan dan menandakan perubahan yang memberi kesan kepada produk,
• rangka kerja RegTech berasaskan AI yang menghubungkan polisi dalaman dengan data transaksi sebenar.

Untuk bank dan insurans di Malaysia, pendekatan ini membantu:

• menyesuaikan keperluan tempatan dengan piawaian global (contoh: FATF),
• mengurangkan kos pemantauan manual,
• mengurangkan risiko penalti akibat kelewatan mematuhi perubahan peraturan.

Risiko “black box” dan kenapa governance AI tak boleh ditangguh

Kebanyakan institusi mahu guna AI untuk kelajuan dan ketepatan. Tetapi pengawal selia mahu keterjelasan (explainability) dan akauntabiliti.

Beberapa amalan yang patut diwujudkan seiring dengan penggunaan AI:

• Model governance yang formal: siapa meluluskan model, bagaimana ia diuji, bila ia disemak semula.
• Dokumentasi penjelasan model: walaupun model kompleks, keputusan utama (contoh: kenapa pelanggan ditandakan berisiko tinggi) perlu boleh dihuraikan dalam bahasa manusia.
• Bias & fairness testing: terutamanya dalam kredit dan insurans, supaya AI tak mendiskriminasi segmen tertentu secara tidak sengaja.

Ramai pemain di Malaysia masih memisahkan projek AI dan projek pematuhan. Itu kesilapan besar. AI risk, model risk dan compliance risk perlu digabung dalam satu rangka kerja tadbir urus.

---

3. Blockchain sebagai jambatan TradFi–DeFi, AI sebagai pengatur trafik

Blockchain menghubungkan TradFi dan DeFi; AI memastikan trafik di jambatan itu terkawal, selamat dan cekap.

Salah satu fokus PREDICT 2026 ialah bagaimana infrastruktur berasaskan blockchain akan menjadikan bank lebih seperti penyedia infrastruktur, bukan sekadar penyedia produk.

Apa maksudnya untuk bank dan fintech Malaysia

Dalam praktik, kita boleh bayangkan beberapa senario:

• Bank Malaysia menyediakan dompet aset digital yang patuh, disambung kepada bursa atau platform DeFi yang sudah ditapis.
  AI digunakan untuk:
  • menilai risiko setiap protokol yang dihubungkan,
  • menjejak pendedahan pelanggan dan bank,
  • mengesan corak serangan atau eksploitasi kontrak pintar.

• Syarikat insurans menawarkan perlindungan risiko aset digital.
  AI memodelkan risiko berdasarkan data sejarah serangan, turun naik harga token, dan kerentanan kontrak pintar.

• Fintech pembayaran menggunakan stablecoin dikawal selia untuk pembayaran rentas sempadan serantau.
  AI mengurus FX, kecairan dan pematuhan dalam masa nyata.

Tanpa AI, semua ini akan terlalu bahaya dan sukar diurus. Dengan AI yang dirancang betul, institusi kewangan Malaysia boleh masuk awal dengan kerangka kawalan yang kukuh.

Smart contract, smart governance

PREDICT 2026 menyoal: governance model apa yang sesuai untuk memastikan smart contract beroperasi secara selamat dan beretika dalam sistem kewangan terkawal?

Saya berpendapat model hibrid paling masuk akal:

1. Peraturan kod (code-as-law) + kawalan manusia

   • Smart contract mengurus logik asas transaksi, penalti, dan pencetus automatik.
   • AI memantau corak operasi, menandakan anomali, dan mencadangkan kemas kini.

2. Pengawasan pengawal selia berasaskan data

   • Dashboard pemantauan yang digerakkan AI memberi pengawal selia gambaran langsung: siapa guna apa, pendedahan sistemik, risiko tumpuan.
   • Ini jauh lebih telus daripada sistem tradisional yang banyak bergantung kepada laporan manual.

3. Standard industri bersama

   • Bank, fintech dan pengawal selia perlu bersetuju pada standard smart contract dan data.
   • AI membantu menguji keserasian (interoperability) dan mengesan kelemahan sebelum digunakan secara langsung.

Dalam konteks Malaysia, persatuan industri (bank, insurans, fintech) sepatutnya mula berbincang mengenai standard bersama untuk aset digital yang diiringi garis panduan penggunaan AI.

---

4. Kedaulatan digital, geopolitik dan peluang Malaysia

Apabila dunia makin berpecah geopolitik, aset digital dan CBDC digunakan untuk mengukuhkan kedaulatan kewangan. AI memastikan sistem ini kekal boleh berinteraksi dengan dunia luar.

PREDICT 2026 menekankan bagaimana:

• rantau berbeza membina infrastruktur mereka sendiri (contohnya projek seperti “digital euro”),
• negara mahu kedaulatan digital – tak bergantung sepenuhnya kepada infrastruktur pihak lain,
• namun perdagangan dan aliran modal masih perlukan kebolehsaling (interoperability).

Malaysia berada di tengah-tengah Asia Tenggara, dengan:

• ekosistem fintech yang semakin matang,
• peranan sebagai hab perdagangan dan kewangan serantau,
• hubungan erat dengan pelbagai blok ekonomi.

Ini membuka ruang untuk:

• menjadi nod serantau dalam pembayaran rentas sempadan digital,
• menguji sandboxes untuk CBDC rentas sempadan,
• memposisikan bank tempatan sebagai rakan infrastruktur untuk aset digital di Asia Tenggara.

Dalam semua senario ini, AI digunakan untuk:

• menganalisis aliran modal merentas sempadan,
• mengesan risiko geopolitik yang tercermin dalam data transaksi,
• mengoptimumkan struktur yuran dan kadar tukaran.

Jika Malaysia bergerak awal dengan rangka kerja AI yang kukuh, kita bukan sahaja pengguna teknologi – kita boleh jadi penentu standard bagi rantau.

---

5. AI dan teknologi kuantum: persediaan untuk 2026 dan selepasnya

AI sudah pun digunakan secara meluas; teknologi kuantum pula sedang menghampiri fasa komersial. Gabungan kedua-duanya akan mengubah cara kita mereka bentuk infrastruktur aset digital.

Webinar PREDICT 2026 menyentuh bagaimana bank dan bank pusat mula meneroka:

• kebarangkalian ancaman kriptografi kuantum terhadap blockchain dan CBDC,
• penggunaan kuantum untuk pengoptimuman portfolio, pengurusan kecairan dan simulasi risiko.

Realitinya, kebanyakan institusi di Malaysia belum perlu melabur agresif dalam perkakasan kuantum. Tapi beberapa langkah strategik wajar diambil sekarang:

Apa yang patut dibuat oleh bank, insurans dan fintech Malaysia

1. Kukuhkan asas AI hari ini

   • Pastikan ada data foundation yang bersih dan terurus.
   • Wujudkan AI governance board yang melibatkan risiko, pematuhan, teknologi dan perniagaan.
   • Mulakan dengan use case yang jelas ROI: fraud, AML, kredit, pemarkahan risiko insurans.

2. Kenal pasti komponen yang mungkin terdedah kepada ancaman kuantum

   • Semak algoritma kriptografi yang digunakan dalam penyulitan data sensitif dan kunci blockchain dalaman.
   • Pantau perkembangan post-quantum cryptography dan garis panduan antarabangsa.

3. Libatkan diri dalam perbincangan global

   • Sertai forum, webinar dan kolaborasi antarabangsa seperti yang dibincangkan dalam PREDICT 2026 (atau yang seumpamanya).
   • Bawa pulang insight untuk disesuaikan dengan rangka kerja Bank Negara Malaysia dan keperluan tempatan.

4. Bangunkan bakat dalaman

   • Latih pasukan risiko dan pematuhan untuk faham asas AI dan aset digital, bukan hanya bergantung pada vendor.
   • Galakkan jurutera data dan saintis data memahami konteks peraturan kewangan Malaysia.

Institusi yang menunggu “standard muktamad” keluar baru mahu bergerak selalunya akan ketinggalan. Langkah kecil yang konsisten dari 2024 hingga 2026 jauh lebih berkesan daripada projek besar yang tergesa-gesa nanti.

---

Menyusun strategi Malaysia menuju 2026

Realiti sekarang: aset digital, tokenisasi, CBDC, AI dan malah kuantum sedang membentuk semula sistem kewangan global. Webinar seperti PREDICT 2026 memberi gambaran jelas bahawa:

• bank akan semakin berfungsi sebagai penyedia infrastruktur pintar,
• AI adalah lapisan kritikal untuk risiko, pematuhan dan operasi masa nyata,
• kedaulatan digital dan interoperabiliti global perlu bergerak seiring.

Untuk Malaysia, beberapa persoalan strategik yang wajar dijawab seawal 2025:

• Apakah rangka kerja AI dalaman institusi anda cukup matang untuk menyokong aset digital dan tokenisasi?
• Bagaimana anda mahu menggabungkan TradFi dan DeFi dalam produk yang patuh dan dipercayai pelanggan tempatan?
• Sejauh mana anda bersedia untuk menjadi sebahagian daripada rangkaian kewangan pintar serantau menjelang 2026?

Jika organisasi anda serius tentang AI dalam perkhidmatan kewangan – sama ada bank, insurans atau fintech – ini masa untuk bergerak daripada “projek percubaan” kepada strategi infrastruktur digital yang menyeluruh.
Perbincangan global seperti PREDICT 2026 boleh dijadikan rujukan; tugas kita di Malaysia adalah menyesuaikannya dengan realiti regulatori dan keperluan pelanggan di sini.

Pada akhirnya, persoalan bukan lagi sama ada AI dan aset digital akan membentuk masa depan kewangan, tetapi siapa yang bersedia memimpin apabila 2026 tiba.