FLoRA እና የተቆጣጠረ ድብልቅ ሰው-ኤአይ ትምህርት

ብዙ ትምህርት ተቋማት ኤአይን ሲያስገቡ አንድ ችግኝ ላይ ይወድቃሉ፤ የማስተማር ጥራት እንዲሻሻል እየፈለጉ እና ደህንነት/ሥነ-ምግባር መመሪያዎች እንዲከበሩ እየጠነከሩ ይገናኛሉ። የተማሪ ስህተትን ኤአይ በፍጥነት ይያዛል—ነገር ግን የትክክለኛ መመሪያ እና የሰው እይታ ካልነበረ የተሳሳተ መረጃ፣ የግላዊነት ጉዳት ወይም የእኩልነት ችግኝ ሊከሰት ይችላል። ይህ በተለይ በፈተና ወቅት እና በሴሚስተር መጨረሻ እንደ አሁኑ የዲሴምበር ወራት በብዛት ይታያል፤ የእርዳታ ጥያቄ ይጨምራል፣ አስተማሪዎች ደግሞ የግምገማ ግፊት ይሰማቸዋል።

FLoRA ተብሎ የሚጠራ የኤአይ ማስተማሪያ እንቅስቃሴ ይህን ጉዳይ በግልጽ መንገድ ይመለከታል፤ የመማር ሂደትን ኤአይ እና ሰው በአንድ ላይ እንዲያስተዳድሩ የሚያደርግ “የተቆጣጠረ ድብልቅ ሰው-ኤአይ ትምህርት” ሀሳብ ይዞ ይመጣል። ዋናው ትርጉሙ፤ ኤአይ እርዳታ ይሰጣል፣ ነገር ግን መስመሩን የሚያወጣው ሰው ነው—እና ይህ መስመር በመመሪያ፣ በፖሊሲ እና በሪፖርት የሚረጋገጥ መሆን አለበት። በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የFLoRA አቅጣጫ ትምህርትና ስልጠና ላይ ምን ይማራናል፣ ለተቋማት የሚሰራ እቅድ ምን ይመስላል በተግባር እንመልከታለን።

የFLoRA መልዕክት፡ ኤአይ ብቻ አይደለም፣ ሰው ከቁጥጥር ጋር ነው

መልስ በመጀመሪያ: FLoRA የሚያሳየው ትልቁ ነገር ኤአይን ወደ ትምህርት ሲያስገቡ ቁልፉ የሚሆነው “ከሰው እይታ ጋር የተያያዘ ቁጥጥር” እንጂ ከፍተኛ አቅም ያለው ሞዴል ብቻ አይደለም።

FLoRA እንደ ሀሳብ የሚያቆምበት ጉዳይ እንዲህ ነው፤ የመማር ሂደት ላይ ሁለት ግጥም ነገሮች ተመሳሳይ ጊዜ መሄድ አለባቸው፦

• ግል ማድረግ (personalization): ተማሪው የሚቸገርበትን ነጥብ ማወቅ እና ቀጣይ እርምጃ መጠቆም
• የተቆጣጠረ አስተዳደር (regulated governance): ምን ነገር ይፈቀዳል? ምን ነገር አይፈቀድም? ማን ይፈትሻል? የውሂብ አጠቃቀም ምን ይመስላል?

አንዳንድ ተቋማት የመጀመሪያውን ብቻ ይጠብቃሉ (ግል ማድረግ ብቻ)፣ ውጤቱም ፈጣን ነው ግን አደጋ ይዞ ይመጣል። ሌሎች ደግሞ ሁለተኛውን ብቻ ይጠብቃሉ (ፖሊሲ/እገዳ ብዛት)፣ ውጤቱም ደህንነት ነው ግን አገልግሎት ይዝቅ ይሆናል። FLoRA የሚገፋው አቅጣጫ እነዚህን ሁለቱን አንድ ላይ አቀራረብ ማድረግ ነው።

“ኤአይ በትምህርት ላይ የሚታመነው በአቅሙ አይደለም፤ በሚታወቀው ቁጥጥር ነው።”

በትምህርት ውስጥ “የተቆጣጠረ ድብልቅ መማር” ማለት በተግባር ምንድን ነው?

መልስ በመጀመሪያ: የተቆጣጠረ ድብልቅ መማር ማለት ኤአይ የዕለት ትምህርት ድጋፍ እየሰጠ ሳለ፣ ሰው አስተማሪ/አስተዳዳሪ እንደ አስፈላጊ መመሪያ እና የመጨረሻ ውሳኔ ይቆያል።

1) የሚፈቀዱ እርዳታዎችን እና የሚከለክሉ አጠቃቀሞችን መለየት

በስልጠና ተቋም ወይም በዩኒቨርሲቲ የኤአይ አጠቃቀም ሲታቀድ የመጀመሪያው ጥያቄ ይህ ነው፤ “ተማሪ ምን ለማድረግ ኤአይን መጠቀም ይችላል?”

ተግባራዊ መከፋፈል እንዲህ ሊሆን ይችላል፦

• ይፈቀዳል፦ አጭር ማብራሪያ መጠየቅ፣ የእርምጃ እቅድ ማግኘት፣ የተመሳሳይ ምሳሌ ማየት፣ የቋንቋ ማስተካከል
• አይፈቀድም፦ የመጨረሻ መልስ/ጽሑፍ ሙሉ በሙሉ እንዲፃፍ መጠየቅ፣ የፈተና መልስ በቀጥታ ማግኘት፣ የሌሎች ተማሪዎች ውሂብ መጋራት

2) የሰው ቁጥጥርን እንደ የስራ መደበኛ ክፍል ማድረግ

ብዙ ጊዜ ቁጥጥር ማለት “አይፈቀድም” ብለን መከልከል ይመስላል። እኔ ግን የማየው ይህ ነው፤ ቁጥጥር ማለት የስራ መንገድ ነው—መመሪያ፣ ማረጋገጫ፣ ተጠያቂነት እና መዝገብ ያለው።

ተግባራዊ ምሳሌ፦ ኤአይ ለተማሪ የመልስ ረቂቅ ካቀረበ፣ አስተማሪው እንዲህ ያሉ እርምጃዎችን ይወስዳል፦

1. የመረጃ ትክክለኛነት መፈተሽ
2. ከስርዓተ-ትምህርቱ ጋር መዛመድ መርምሮ ማረጋገጥ
3. እኩልነት/አድሎ አለ? ብሎ መመርመር
4. ማስተካከያ አድርጎ ከዚያ ለተማሪ ማቅረብ

ኤአይ በትምህርት ላይ ከሚጠፋው ችግኝ የሚያድነን 3 መርሆዎች (FLoRA ስነ-ልምድ)

መልስ በመጀመሪያ: ኤአይ እንዲረዳ የሚፈልጉ ተቋማት መጀመሪያ የሚጠነክሩት ነገር ሶስት ነው፤ ግልጽነት, ውሂብ ጥበቃ, የመማር ማረጋገጫ።

ግልጽነት፦ ተማሪ እና አስተማሪ ምን እየሆነ እንደሆነ ይወቁ

ተማሪው ኤአይ መቼ እንደገባ፣ ምን እንደሰጠ፣ መልሱ በማን እንደተፈተሸ መረዳት አለበት። ይህ ለመተማመን የሚሰራ መሠረት ነው። በተግባር ይህን ለማሳካት ተቋሙ ሊያደርገው የሚችለው፦

• የኤአይ አጠቃቀም መመሪያ (1 ገጽ እንኳን ቢሆን) ማቅረብ
• በኮርስ ማስረጃ ውስጥ “ኤአይ ምን ያህል ተጠቅመናል?” ክፍል ማስገባት

ውሂብ ጥበቃ፦ የተማሪ መረጃ የሚጫወት አይደለም

“ማን ምን ውሂብ ይይዛል?” የሚለው ጥያቄ በመማር ስርዓት ላይ እጅግ ይመዘናል። ተማሪ የግል መረጃ እንደ ውጤት ታሪክ፣ የመገናኛ መረጃ፣ የተግባር ውጤት ብዙ ጊዜ ለግል ማድረግ ይውላል—ነገር ግን ይህ ያለ ገደብ መሆን የለበትም። የሚሰራ ቀላል መመሪያ፦

• አስፈላጊ ያልሆነ ውሂብ አትሰብስቡ
• በኮርስ ደረጃ የተጠቃሚ ፈቃድ አስቀድሙ
• የውሂብ መዳረሻ ለማን እንደሆነ ግልጽ አድርጉ

የመማር ማረጋገጫ፦ ኤአይ ያገዛል እንጂ አያተካ

አብዛኛው ክርክር “ኤአይ ማስተማር ይችላል?” ላይ ይሄዳል። እኔ ግን ሌላ ጥያቄ እጠይቃለሁ፤ “እኛ መማርን እንዴት እንመዝናለን?” የመማር ማረጋገጫ የሚያሳየው ተማሪው ራሱ እንደተማረ ነው፣ እንጂ መልስ እንደተገኘ ብቻ አይደለም።

ተግባራዊ መንገዶች፦

• አጭር የአፍ ማብራሪያ (2-3 ደቂቃ) ከሥራ ጋር አብሮ
• የ“እንዴት ደረስኩ?” ክፍል (process log) በማቅረብ
• በክፍል ውስጥ የተደረገ ሙከራ/ስራ ላይ ትኩረት

ለዩኒቨርሲቲዎች እና ስልጠና ማዕከላት፡ የ90 ቀን የኤአይ አስገባት እቅድ

መልስ በመጀመሪያ: አስተማሪዎችን ሳይጭኑ እና ፖሊሲ ሳይረጋገጥ ኤአይ መግባት የለበትም፤ በ90 ቀን ውስጥ እንኳን የሚሰራ እቅድ መቆም ይቻላል።

ቀን 1-30፦ ክልል ማስቀመጥ እና መመሪያ መጻፍ

• 2 ኮርሶች ወይም 2 ስልጠናዎች እንደ ፓይሎት ምረጡ
• “የኤአይ አጠቃቀም መመሪያ” ይፃፉ (ይፈቀዳል/አይፈቀድም በግልጽ)
• የውሂብ እና የግላዊነት ቅድመ መስፈርት ያቁሙ

ቀን 31-60፦ የአስተማሪ ስልጠና እና የትምህርት ንድፍ ማሻሻል

• 3 ሰዓት የስራ ክህሎት ስልጠና (prompting ብቻ አይደለም—ግምገማ እና ማረጋገጫ ደግሞ)
• ተማሪ ሥራዎችን ወደ “ሂደት ማስረጃ” ያዘንብሉ
• የተማሪ ድጋፍ መስመር (FAQ/የክፍል መመሪያ) ያዘጋጁ

ቀን 61-90፦ ፓይሎት አስኬድ እና መለኪያ መያዝ

• የስኬት መለኪያዎችን ይመዝግቡ (ለምሳሌ፦ የተማሪ ተሳትፎ፣ የመልስ ጥራት፣ የአስተማሪ ጊዜ ቅነሳ)
• በሳምንት 1 ጊዜ የግምገማ ስብሰባ ያድርጉ
• መመሪያውን በተግባር ላይ ተመልክታችሁ ያሻሽሉ

የሚሰራ የመለኪያ ምሳሌ፦ “በአንድ ኮርስ ውስጥ የግምገማ ጊዜ 15% ቀነሰ” ወይም “ተማሪዎች 70% የእንዴት ደረስኩ ማስረጃ አቀረቡ” ያሉ ግልጽ ቁጥሮች ናቸው።

“ተማሪዎች ኤአይ እየተጠቀሙ ነው”—ከሚለው ፍርሃት ወደ የትምህርት እድገት

መልስ በመጀመሪያ: የኤአይ አጠቃቀምን መከልከል ለአጭር ጊዜ የሚያሳርፍ ይመስላል፣ ግን ለረዥም ጊዜ የማይሰራ መንገድ ነው፤ የሚሰራው መንገድ እንደ FLoRA የሚጠቁም የተቆጣጠረ ድብልቅ አቀራረብ ነው።

ትምህርትና ስልጠና ዘርፍ ላይ የምንፈልገው ነገር አንድ ነው፤ ተማሪው እንዲችል፣ እንዲያስብ፣ እንዲፈትን፣ እንዲገምግም። ኤአይ ይህን ሂደት ያግዛል—ነገር ግን ከፍ ብሎ ቦታ ካዘ መማርን ይያዛል። ስለዚህ በዚህ የ"አርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ በትምህርትና በስልጠና ዘርፍ" ተከታታይ ጽሑፎች አቅጣጫ ውስጥ ይህ ጽሑፍ የሚያቆምበት መልዕክት ግልጽ ነው፤ ተማሪ በግል የመማር መንገድ ይፈልጋል፣ ተቋም ደግሞ ደህንነት እና ፍትሃዊነት ይፈልጋል—ሁለቱም በአንድ ላይ መሄድ ይችላሉ።

እርስዎ ተቋም ወይም የስልጠና ቡድን ካለዎት፣ በዚህ ሳምንት የሚደረገው አንድ ቀላል እርምጃ አለ፤ የኤአይ አጠቃቀም ደንብ 1 ገጽ ይፃፉ እና በፓይሎት ኮርስ ላይ ይሞክሩት። ከዚያ በኋላ ጥያቄው እንዲህ ይሆናል፤ ትምህርታችን ኤአይን ሳይፈራ በመቆጣጠር ለመማር በግል መንገድ መቀየር ዝግጁ ነው?