AI የኃይል አደጋ ትንበያ፡ ከኦስትሪያ የመንግስት ትምህርት

ኦስትሪያ አንድ ነገር በግልፅ አሳይታለች፤ ከ“አደጋ ከተፈጠረ በኋላ መልስ መስጠት” ወደ “አደጋ ከማይደርስ በፊት መከላከል” መሻገር የሚያስፈልገው አንድ ነገር ነው፦ የተደራጀ ዳታ እና በእሱ ላይ የተመሠረተ ትንበያ። በቅርቡ የተዘጋጀው የኦስትሪያ የአየር ንብረት አደጋ ዳታሴት አገሪቱን በ1 ኪ.ሜ ግሪድ ለውጦ ያቀርባል፣ እና 41 ዓይነት አደጋዎች (ከከፍተኛ ሙቀት እስከ ከባድ ዝናብ፣ ከነፋስ እስከ የዱር እሳት አደጋ) ዛሬ እንዴት እንደሚታዩ እና 2°C / 3°C / 4°C የዓለም ሙቀት መጨመር ሲሆን እንዴት እንደሚለወጡ ያሳያል።

ይህ ነገር የኃይል ስርዓት ብቻ አይመለከትም። ለመንግስታዊ አገልግሎቶች ዲጂታላይዜሽን በተለይም ለእርሻና ግብርና ዘርፍ በጣም ትርጉም አለው፤ ምክንያቱም ኃይል፣ ውሃ፣ ምግብ ሁሉ ተያይዞ ይሰራል። የአየር ንብረት አደጋ ትንበያ ትክክለኛ ከሆነ፣ መንግስት የእርሻ መረጃ አገልግሎቶችን፣ የመስኖ አመቻች ፕሮግራሞችን እና የኃይል እቅድን በአንድ ገጽ ላይ ማስቀመጥ ይችላል። እዚህ ላይ የሚገባው ጥያቄ ይህ ነው፦ የመንግስት አገልግሎት እውነተኛ ቀድሞ-ተነባቢ (proactive) እንዲሆን የአደጋ ትንበያን እንዴት እንገጥማለን?

የኦስትሪያ ዳታሴት በአንድ ነጥብ ምን ያደርጋል?

መልሱ፦ አደጋን በካርታ ላይ ይቀይራል—ለመረጃ የሚነበብ እና ለውሳኔ የሚያገለግል መልክ ይሰጣል። ከፍተኛ ሙቀት የት ይጨምራል? በረዶ/ፍሮስት የት ይቀንሳል? ከባድ ዝናብ እና ነፋስ የት የበለጠ ይጠናከራሉ? የዱር እሳት አደጋ በየክልሉ ምን ያህል ይለወጣል? እነዚህን በ1 ኪ.ሜ ደረጃ ማየት ማለት የመንግስት ተቋማት የሚሰሩት ነገር “አጠቃላይ ግምት” ሳይሆን “የቦታ-ተለይቶ እቅድ” መሆን ነው።

ይህ ዳታሴት በተለይ ለኃይል ስርዓት እንዲህ ዓይነት ውሳኔዎችን ያስቻላል፦

• የኃይል ፍላጎት ትንበያ: ሙቀት በሚጨምርበት ቦታ በበጋ የማቀዝቀዣ ፍላጎት ይጨምራል፣ በክረምት የማሞቂያ ፍላጎት ሊቀንስ ይችላል።
• የታዳጊ ኃይል ምንጮች የሚቀጥሉ እንቅስቃሴዎች: ነፋስ እና የውሃ ሁኔታ መለዋወጥ የነፋስ ታዳጊ ኃይልን እና ሃይድሮ ምርትን ሊያወዛውዝ ይችላል።
• የአደጋ ተጋላጭነት ማስቀነስ: ከባድ ዝናብ የትራንስፎርመሮችን እና መስመር ስር አደጋ ይጨምራል፣ የነፋስ ግፊት ደግሞ መስመሮችን ሊያበላሽ ይችላል።

ከ“ዳታ ካርታ” ወደ “ተግባር” የሚያደርሰው ቁልፍ

ካርታ ብቻ ችግኝን አይፈታም—ግን አስፈላጊ የውሳኔ እሴት ይሰጣል። መንግስት በዚህ ዓይነት ዳታ ላይ ሲገነባ፣ አስቸኳይ ጥገና የሚጠይቁ ተግባራትን ከፍ ማድረግ፣ በየዞኑ የመስመር ጠንካራነት ማበረታታት፣ እና ለአደጋ መልስ መስጫ ቡድኖች ከቀድሞ መመደብ ይችላል።

ይህ ለመንግስታዊ ዲጂታላይዜሽን ምን ይማራል?

መልሱ፦ ትንበያ ሲገባ ቢሮክራሲ ይቀንሳል—እንዲሁም አገልግሎት ፈጣን እና ግልፅ ይሆናል። የኃይል አደጋ ሲታወቅ ከዚያ በኋላ የሚጀምረው ሂደት እያንዳንዱ የመንግስት ተቋም ወደ ሌላ ደብዳቤ መላክ፣ ፈቃድ መጠበቅ፣ በጀት መመደብ እና ጊዜ መጥፋት ነው። ግን ትንበያ በስርዓት ውስጥ ከገባ፣ ብዙ ነገር በአውቶማቲክ የስራ ፍሰት (workflow) ሊሄድ ይችላል።

ለምሳሌ፣ ከባድ ዝናብ እና ጎርፍ አደጋ በአንድ ክልል ሲጨምር ስርዓቱ ይህን በቀጥታ ሊያደርግ ይችላል፦

1. ከዚያ ክልል ጋር የተያያዙ መስመሮች/ማዕከላት የአደጋ ደረጃ ማስተካከል
2. የጥገና ቡድኖችን በቅድሚያ መመደብ
3. ለነዋሪዎች የአገልግሎት መቋረጥ እድል ቅድሚያ ማሳወቅ
4. ለአካባቢ አስተዳደሮች እና አደጋ መከላከያ ኤጀንሲዎች የተያያዘ የስራ ትዕዛዝ ማመንጨት

እንዲህ ሲሆን የመንግስት አገልግሎት የሚመስለው ነገር “ማመልከቻ እና መጠባበቅ” ሳይሆን “ቀድሞ ማዘጋጀት” ይሆናል።

የAI ሚና እዚህ የት ነው?

ዳታሴቱ ራሱ ትንበያ መሠረት ነው። AI የሚጨምረው ነገር ሁለት ነው: ቅድሚያ መመደብ እና የውሳኔ አውቶማቲክ ማድረግ። ለምሳሌ፦

• የአደጋ ክብደት (severity) እና ተጋላጭነት (exposure) በአንድ መለኪያ ማጣመር
• የመስመር ዕድሜ፣ የጥገና ታሪክ እና የአደጋ ካርታ በአንድ ቦታ ላይ ማስገባት
• ከሚያስፈልጉ ተግባራት ውስጥ “ዛሬ ሊሰሩ” እና “በቀጣይ 90 ቀን ሊሰሩ” የሚሉ ዝርዝሮች ማውጣት

ኃይል–እርሻ ግንኙነት፡ የግብርና ዲጂታል አገልግሎት ምን ይቀየራል?

መልሱ፦ የአየር ንብረት አደጋ ትንበያ እርሻን የሚደግፉ የመንግስት አገልግሎቶችን በቀጥታ ይቀይራል—ውሳኔ ይፈጥናል፣ የገበሬ ጉዳት ይቀንሳል። ይህ ፖስት በ“አርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ በእርሻና ግብርና ዘርፍ ውስጥ ያለው ሚና” ተከታታይ ውስጥ ይገባል ምክንያቱም የኃይል መቋረጥ ወይም የውሃ መጠን መቀየር በቀጥታ በግብርና ላይ ይመታል።

1) የመስኖ ፕላን እና የውሃ መመደብ

ድርቅ እና ከፍተኛ ሙቀት ሲጨምሩ፣ የመስኖ ፍላጎት ይጨምራል—እና እሱ ኃይል ይበላል (ፓምፕ፣ ግፊት ስርዓት፣ መዝገብ ቤቶች)። መንግስት የአደጋ ካርታን ከመስኖ ቅጥያ ዳታ ጋር ቢያጣምር፣ የውሃ መመደብ ፈቃዶች እና የግብርና ድጋፍ በአደጋ ደረጃ መሠረት ሊሰጡ ይችላሉ። ከብዙ የወረቀት ሂደቶች ይሻላል።

2) የቀዝቃዛ ሰንሰለት (cold chain) ጥንካሬ

በብዙ አገሮች ከሚታወቀው ችግኝ አንዱ የገበሬ ምርት የሚጠፋው በቀዝቃዛ ሰንሰለት መቋረጥ ነው። ከፍተኛ ሙቀት + የኃይል መቋረጥ ሲገጥም ጉዳቱ ፈጣን ነው። የአደጋ ትንበያ ካርታዎች መንግስትን እንዲረዱ ይችላሉ፦

• የቀዝቃዛ መዝገብ ቤቶችን የሚፈትኑበት ዞን መምረጥ
• ባትሪ/ሶላር ማቆያ ድጋፍን በቅድሚያ በአደጋ ከፍተኛ ቦታዎች ላይ ማድረግ
• የጉዳት ክፍያ ስርዓት (insurance/compensation) እንዲፈጥን የሚያስችል የአደጋ ማስረጃ መስጠት

3) የእርሻ ምክር አገልግሎት በመረጃ ላይ ማቆም

የእርሻ ኤክስቴንሽን አገልግሎቶች ብዙ ጊዜ በሰው ኃይል የተጫኑ ናቸው። አደጋ ካርታ የሚሰጠው የቦታ ትክክለኛ መረጃ ሲገባ፣ መንግስት የገበሬዎችን ምክር እንዲህ ሊያደርግ ይችላል፦

• በፍሮስት ስጋት የሚታወቁ አካባቢዎች ላይ የዘር መምረጥ እና የመትከል ጊዜ ማስተካከል
• በእርጥበት እና ሙቀት ከፍተኛ ቦታ የተያያዙ ተባዮች/በሽታዎች እንዲቀድሙ ማስጠንቀቂያ
• በነፋስ ግፊት ከፍተኛ ቦታ የግሪንሃውስ ዲዛይን መመሪያ ማሻሻል

አንድ የሚያስታውሰው ሐሳብ: “የአደጋ ትንበያ መረጃ የመንግስት አገልግሎትን ከመንገድ ላይ ያሉ ወረቀቶች ወደ አንድ እውነተኛ የውሳኔ ማሽን ያቀርበዋል።”

መንግስት የሚጀምረው ተግባራዊ መንገድ (30-60-90 ቀን)

መልሱ፦ በጀት ብዛት አይጀምርም—በአንድ ግልፅ የዳታ ስርዓት እና አንድ የቅድሚያ አገልግሎት ላይ ይጀምራል። ለመንግስታዊ ዲጂታላይዜሽን ፕሮጀክቶች ብዙ ጊዜ ችግኙ ቴክኖሎጂ አይደለም—የስራ አቅጣጫ ነው። እነዚህ እርምጃዎች ይሰራሉ፦

30 ቀን፡ የአደጋ ዳታ እና የአገልግሎት ካታሎግ መደርደር

• የመንግስት የኃይል ንብረቶች (መስመር/ማዕከል/ትራንስፎርመር) መዝገብ ማጠናቀቅ
• እንዲሁም የእርሻ ድጋፍ አገልግሎቶች (መስኖ፣ ዘር ድጋፍ፣ ምክር አገልግሎት) የሚነካቸውን አደጋ ዓይነቶች መለየት

60 ቀን፡ አንድ የ“አደጋ እና ቅድሚያ” ዳሽቦርድ መገንባት

• 3 ነገር ብቻ ይያዙ: አደጋ (hazard) + ተጋላጭነት (exposure) + ውጤት (impact)
• በክልል ደረጃ ለአስተዳደር የሚታይ መሆን

90 ቀን፡ አንድ ቀድሞ-እርምጃ አገልግሎት ማስጀመር

• ለነዋሪዎች የኃይል መቋረጥ እድል ቅድሚያ ማሳወቂያ
• ለገበሬዎች ከፍተኛ ሙቀት/ድርቅ/ፍሮስት ማስጠንቀቂያ እና የተግባር ምክር

ሰዎች የሚጠይቁት ጥያቄዎች (በቀጥታ መልስ)

AI ብቻውን የኃይል አደጋን ይከላከላል?

አይደለም። AI የሚያደርገው ትንበያን እና ቅድሚያ መመደብን ማሻሻል ነው፤ ትክክለኛ መስመር ግንባታ፣ የጥገና ብቃት፣ የባትሪ ማቆያ እና የተቋማት አስተዳደር አብሮ ይሄዳሉ።

1 ኪ.ሜ ግሪድ እስከ መንደር ደረጃ ይረዳል?

አዎ፣ በእቅድ ደረጃ በጣም ይረዳል። ለጥቃቅን ውሳኔ (ለምሳሌ አንድ የመስመር ነጥብ) ተጨማሪ የአካባቢ ምርመራ ይፈልጋል፣ ግን የቅድሚያ መመደብ እና የበጀት አቅጣጫ ይህን ደረጃ ዳታ ያስፈልገዋል።

ይህ ከእርሻ ዲጂታል አገልግሎት ጋር ትክክለኛ ግንኙነት አለው?

አለው—በተግባር እስከ ዘር፣ መስኖ እና ገበያ ጭነት ይደርሳል። የአየር ንብረት አደጋ የኃይል አደጋን ይጨምራል፣ የኃይል አደጋ ደግሞ የመስኖ እና የቀዝቃዛ ሰንሰለትን ይቆራረጣል—ይህም በቀጥታ ምርት እና ገቢ ላይ ይጎዳል።

የሚያገለግለው መደምደሚያ እና ቀጣይ እርምጃ

AI የኃይል አደጋ ትንበያ እንደ ኦስትሪያ ያለ ዳታሴት ሲኖር ከተወሰነ የምርምር ሪፖርት ወደ የመንግስት የቀድሞ-እርምጃ መሳሪያ ይቀየራል። ይህ በኃይል ስርዓት ላይ ብቻ አይቀርም፤ ለእርሻና ግብርና ዲጂታላይዜሽን ደግሞ የአደጋ ማስጠንቀቂያ፣ የመስኖ እቅድ እና የገበሬ ድጋፍ ፍጥነት ያመጣል። እኔ የምታምነው ነገር ይህ ነው፦ መንግስት ከዚህ በኋላ “አደጋ ሲመጣ እንመልሳለን” ማለት አይችልም፤ የሚቻለው እና የሚጠበቀው ቀድሞ ማዘጋጀት ነው።

ቀጣይ እርምጃ ቀላል ነው፦ በኃይል ተቋማት እና በግብርና አገልግሎቶች መካከል የሚገኘውን ዳታ አንድ ቦታ ላይ አቀርቡ፣ ከዚያም አንድ ቀድሞ-እርምጃ አገልግሎት በፓይለት ጀምሩ። ከዚያ በኋላ ጥያቄው ይህ ይሆናል፦ መንግስት በአደጋ ትንበያ ላይ ተመስርቶ የእርሻ እና የኃይል አገልግሎቶችን አንድ ላይ ማዋሃድ ይጀምራል, ወይስ እንደ ቀድሞ በመለያየት ይቀጥላል?