125 000 маладых у працы: як ІІ вядзе ў прамысловасць

125 000 маладых людзей у Беларусі атрымалі часовую працу ў 2025 годзе ў вольны ад вучобы час. Для многіх гэта проста «падпрацоўка на канікулах». Для вытворчасці і прамысловасці — гэта значна больш важны сігнал: у краіне ёсць вялікая, жывая плынь маладых кадраў, гатовых заходзіць на рынак працы хутка і масава.

Але ёсць праблема, якую большасць кампаній і сістэм падрыхтоўкі кадраў часта не прызнаюць. Самі вакансіі і сам працэс уладкавання на працу не гарантуюць, што малады чалавек стане прадуктыўным работнікам у прамысловасці. Сёння вырашае не толькі «дзе працаваць», а «як хутка навучыцца працаваць» — і тут штучны інтэлект можа даць практычную перавагу.

Гэты тэкст — частка серыі «Як штучны інтэлект трансфармуе вытворчасць і прамысловасць у Беларусі». Мы возьмем навіну пра часовую занятасць моладзі як адпраўную кропку і разбяром, як AI можа скараціць разрыў паміж адукацыяй і заводам, знізіць бар’еры ўваходу ў прафесіі і дапамагчы працадаўцам атрымаць вынік хутчэй.

Што нам кажуць 125 000 працоўных месцаў для моладзі

Адказ просты: у Беларусі ўжо ёсць маштабны “кадравай канвеер”, і яго трэба навучыцца наладжваць як вытворчы працэс.

Паводле агучаных у медыя даных, у 2025 годзе:

• 125 тыс. маладых людзей былі працаўладкаваныя ў вольны ад вучобы час;
• 65 тыс. — праз студэнцкія атрады;
• 60 тыс. — з дапамогай службы занятасці;
• колькасць месцаў для часовай занятасці вырасла ў 1,5 раза.

Плюс важны момант, пра які часта забываюць: дзяржава і рэгулятары цэляцца ў зніжэнне адміністрацыйных бар’ераў, у тым ліку для непаўналетніх, і пашыраюць пералік прафесій, куды можна ўладкоўвацца.

Для прамысловасці гэта добрая навіна. Але на практыцы ўзнікаюць два пытанні:

1. Як зрабіць, каб гэтыя месцы былі “цікавымі” і давалі навыкі, а не толькі гадзіны?

2. Як навучыць чалавека бяспецы, якасці і дысцыпліне працэсу за тыдзень-два, а не за паўгода?

Менавіта тут AI у вытворчасці працуе не як мода, а як інструмент кіравання падрыхтоўкай кадраў.

Дзе моладзь губляе час на ўваходзе ў прамысловасць

Сутнасць праблемы: заводы наймаюць хутка, а адаптуюць марудна.

Часовая занятасць — гэта кароткія цыклы. Моладзь прыходзіць на 2–8 тыдняў (часам менш). Любая лішняя працэдура «з’ядае» частку сезону.

Тры вузкія месцы, якія AI можа зняць

1) Навучанне да першай змены. На вытворчасці нават простая аперацыя мае стандарты: СІЗ, паслядоўнасць дзеянняў, допускі, кантроль.

2) Падказкі падчас працы. Пачатковец робіць памылкі не таму, што «не здольны», а таму што ў яго няма “карты” працэсу ў галаве.

3) Кантроль якасці і бяспекі для пачаткоўцаў. Калі кантроль будуецца толькі на майстры і ОТК, нагрузка расце, а рызыка ўсё роўна застаецца.

AI вырашае гэта праз персаналізацыю, падказкі ў момант дзеяння і аўтаматычны кантроль простых сігналаў.

Як штучны інтэлект робіць навучанне рабочым навыкам хутчэй

Ключавы прынцып: AI дазваляе перавесці навучанне з “лекцыі” ў “трэніроўку” і зрабіць яе адаптыўнай.

AI-інструкцыі замест тоўстых папак

На многіх прадпрыемствах інструкцыі існуюць, але:

• яны не чытаюцца;
• цяжка шукаюцца;
• часта не прывязаны да рэальнага працоўнага месца.

AI можа ператварыць інструкцыі ў кароткія сцэнары:

• “што зрабіць у 1-2-3 крокі”;
• “што праверыць перад запускам”;
• “якія 3 памылкі сустракаюцца часцей за ўсё”.

У ідэале гэта працуе як унутраны чат-асістэнт: работнік задае пытанне простай мовай і атрымлівае адказ, зацверджаны тэхслужбай.

Мікранавучанне на змене

Я бачу, што лепшыя праграмы для моладзі ў вытворчасці — гэта не «курс на 20 гадзін», а 5–7 хвілін навучання перад канкрэтнай задачай.

AI можа:

• выдаваць кароткі матэрыял перад аперацыяй;
• правяраць разуменне 3–5 пытаннямі;
• фіксаваць, хто што прайшоў, і даваць допускі па ўзроўнях.

“Лічбавы двайнік” для бяспечнай практыкі

Для часткі аперацый (асабліва там, дзе дарагое абсталяванне або рызыка траўм) карысна мадэляванне: трэнажор, VR-сцэнар, інтэрактыўная імітацыя.

AI тут патрэбны не дзеля відовішча, а дзеля двух рэчаў:

• падказкі і разбор памылак у момант дзеяння;
• адаптацыя складанасці пад узровень навучэнца.

AI ў вытворчасці як “памочнік майстра”: прадукцыйнасць без перапалу

Самы практычны эфект AI — разгрузіць майстроў і наставнікаў, не зніжаючы патрабаванняў.

Калі на прадпрыемства заходзіць група студэнтаў або школьнікаў, нагрузка на лінейных кіраўнікоў часта становіцца галоўным абмежаваннем. Не станкоў не хапае — не хапае часу людзей, якія тлумачаць і правяраюць.

Тры інструменты, якія працуюць ужо сёння

1) AI-памочнік для допуску да работ

• аўтаматычна збірае: хто прайшоў інструктаж, тэст, меддаведку (калі трэба);
• фармуе “ліст допуску”;
• паказвае, на якіх участках чалавек можа працаваць.

2) Камп’ютарны зрок для простага кантролю На пачатковых аперацыях AI можа адсочваць:

• наяўнасць СІЗ (касок, камізэлькі — калі гэта актуальна для ўчастка);
• небяспечныя зоны;
• відавочныя адхіленні (напрыклад, адсутнасць элемента/маркіроўкі ў кадры на кантрольным пасту).

Гэта не замяняе інжынера па ахове працы. Але гэта дае раннія сігналы і зніжае долю выпадковых парушэнняў.

3) AI-падказкі па якасці Калі ў ОТК ёсць стандартныя “дэфекты-1/дэфекты-2”, AI можа дапамагаць навучаць пачаткоўцаў праз прыклады: што лічыцца бракам, што — дапушчальна.

Прафесіі, бар’еры і “160 дазволаў”: як не страціць імпульс у 2026

Палітыка зняцця абмежаванняў працуе толькі тады, калі на месцы ёсць хуткі маршрут “вучыся → робіш → расцеш”.

У навіне гучыць важная лічба: абмежаванні былі знятыя для больш як 160 прафесій. Гэта адкрывае дзверы, але не гарантуе, што:

• працадаўца ведае, як бяспечна арганізаваць працу непаўналетніх;
• малады чалавек разумее, якія навыкі рэальна патрэбныя;
• вакансія не выглядае “тупіковай”.

Што варта зрабіць прадпрыемствам ужо ў студзені–лютым 2026

Адказ: паставіць “канвеер адаптацыі” на такія ж рэйкі, як канвеер вытворчасці.

Практычны план на 30 дзён:

1. Апісаць 10–15 базавых аперацый, куды можна ставіць пачаткоўцаў без страт якасці.
2. Разбіць кожную аперацыю на 5–9 крокаў і зрабіць кароткую інструкцыю.
3. Зрабіць банк тыповых памылак (хаця б па 5 на аперацыю).
4. Укараніць мікра-тэсты на допуск (3–7 хвілін).
5. Прызначыць метрыкі: час да самастойнай працы, доля браку ў першую тыдзень, інцыдэнты бяспекі.

Далей AI падключаецца як узмацняльнік: аўтаматызуе пошук, падказкі, аналітыку па метрыках і персаналізацыю.

Пытанні, якія задаюць часцей за ўсё (і кароткія адказы)

Ці забярэ AI працоўныя месцы ў моладзі?

У бліжэйшыя 2–3 гады AI хутчэй забярэ руціну ў наставнікаў і майстроў, чым “прыбярэ” маладых. Для часовай занятасці працы хапае, праблема ў прадукцыйнасці і бяспецы.

Ці можна ўкараняць AI, калі на заводзе шмат паперы і Excel?

Так. Лепшыя стартовыя кейсы — гэта AI-інструкцыі, пошук па дакументах, навучальныя сцэнары і простая аналітыка па адаптацыі.

Як правільна пачаць, каб не зрабіць “праект дзеля праекта”?

Пачніце з аднаго ўчастка і адной групы работ. Калі вы не можаце вымераць “да/пасля” (час навучання, брак, інцыдэнты), значыць, вы яшчэ не гатовыя да маштабавання.

Што гэта значыць для Беларусі і для вашага прадпрыемства

125 000 маладых людзей, якія ўжо ўвайшлі на рынак працы ў 2025 годзе, — гэта не проста статыстыка. Гэта магчымасць сабраць будучыя кадры для прамысловасці з мінімальным лагам. Але без тэхналогій падрыхтоўкі і падтрымкі на месцы гэты паток часта ператвараецца ў “сезонную дапамогу”, а не ў сістэмны кадравы рэзерв.

Штучны інтэлект у вытворчасці тут працуе вельмі прыземлена: ён паскарае навучанне, робіць стандарты зразумелымі, дапамагае кантраляваць бяспеку і якасць, і дае кіраўнікам лічбы, а не ўражанні. Для серыі «Як штучны інтэлект трансфармуе вытворчасць і прамысловасць у Беларусі» гэта адзін з самых важных сюжэтаў: AI — гэта не толькі пра станкі і робаты, але і пра людзей, якія да іх прыходзяць.

Калі ў 2026 годзе вы плануеце наймаць моладзь на канікулы або праз службу занятасці, задайце сабе простае пытанне: ці ёсць у вас “траса”, якая за 10 дзён робіць пачаткоўца бяспечным і карысным на ўчастку — і ці можа AI зрабіць яе яшчэ карацейшай?